Студентите од „Гоце Делчев“ тежат половина милион евра годишно – Министерството не знае како се трошат овие пари?

Студентите од „Гоце Делчев“ тежат половина милион евра годишно – Министерството не знае како се трошат овие пари?

Иако Владата најави дека овој студентски дом ќе се реновира, студентите кои постигнаа светска „слава“ кога фотографиите од условите во кои живеат го обиколија светот, од оваа есен подготвуваат поширока акција за студентските права

Околу 60.000 евра месечно, или повеќе од половина милион евра годишно – толку пари се добиваат од најголемиот студентски дом „Гоце Делчев“ во Скопје, ако се помножи бројот на легла (1.216) со заокружена цена од 3.000 денари месечно, колку што за храна и сместување плаќа секој студент примен во овој дом.

Како и за што се трошат овие пари? Според Законот за студентски стандард, („Службен весник на Република Македонија“ бр. 15/2013 и 120/2013), обврските на Државниот студентски дом односно на неговиот Управен одбор, меѓу другото се – да донесе годишен финансиски план за тоа како ќе се трошат парите за наредната година, а Извештајот за работата во претходната година да го достави до Министерството најдоцна до 31 јануари во тековната година (член 35 од законот).

Согласно Законот за пристап до информации, побаравме од Министерството да ни го достави на увид финансискиот план за последните две години. Сакавме да видиме колку пари одат за храна, колку за евентуални поправки во собите, колку за други намени… По еден месец чекање, одговорот што го добивме беше „Финансиските извештаи за студентските домови од минатите три години се доставени до одговорните лица во Заводот за ревизија, па затоа не сме во можност да ви ги доставиме“. Од Заводот за ревизија ни рекоа дека и да ги доставило до нив, надлежното Министерство мора да ги има овие извештаи.

Според одговорот што го добивме, или Министерството за образование не знае како надлежните ги трошат парите од студентите, или избегнува да ги даде тие документи, кои се од јавен интерес? Ако е така, единствено логично прашање што се поставува е – зошто се кријат информациите за парите?!

Во недостиг на конкретни цифри, финансирањето на престојот и исхраната на студентите во домовите се врши на следниов начин – Според Законот за студентски стандард, („Службен весник на Република Македонија“ бр. 15/2013 и 120/2013), Министерството за образование и наука за студентите кои се сместени во државен студентски дом партиципира во цената за сместување и исхрана до 50 отсто од утврдената цена, а разликата до вкупната цена ја доплаќа студентот. Средства за финансирање на државните студентски домови се обезбедуваат од Буџетот на Република Македонија согласно со Законот за буџетите, Законот за извршување на Буџетот на Република Македонија, како и од корисниците на услуги, стои во Законот.

Зошто нема топла вода, ѕидовите паѓаат и лифтовите се расипуваат?

Набавка за потрошен материјал за хигиена, услуги за поправка на цевководна инсталација за водовод, услуги за одржување и поправка на топловодна и парноводна мрежа, услуги за одржување и поправка на котлара и пумпи, набавка за непредвидени услуги за поправка на лифтови, и уште една за дополнителни и непредвидени услуги – ова се набавките во делот „склучени договори“ што годинава ги објавил Државниот студентски дом, а се однесува на други набавки освен за храна и пијалаци, покажуваат податоците од интернет страницата на Бирото за јавни набавки. Набавките за лани, според податоците од Бирото, се за материјали за мајстори, мазут и течни горива, за потрошен материјал и хигиена.

Колку пати годишно Државниот студентски центар поправа лифтови, водоводни цевки, електрична инсталација, дали ги варосал собите, кога последен пат купил кревети, душеци, ќебиња? Ако набавките се редовни, а поправките навремени и соодветни, зошто студентите се жалат дека тоалетите и бањите се неупотребливи, нема топла вода, се расипуваат лифтовите, нема доволно храна?

На овие прашања одговор побаравме од Државниот студентски дом – Скопје и од директорката Даниела Темелкова. Таа не одговори на ниту едно прашање. Била на одмор, иако кога побаравме средба за темата, не одмораше. Од МОН, едноставно, го игнорираа прашањето колку пари годишно се собираат од студентските домови во Скопје и како се распределуваат.

„Како Влада во изминатите неколку години имаме инвестирано приближно 200 милиони денари во насока на подобрување на стандардите за сместување во студентските домови. Актуелната влада е и единствената досега којашто се одлучила да изгради нови капацитети – нови објекти во студентски дом ’Стив Наумов’, како и да реконструира постојни објекти како што е студентскиот дом ’Гоце Делчев’. Проектот предвидува целосна реконструкција на домот, која подразбира замена на подовите, столаријата, санација на ѕидовите, санитарните јазли, електричната инсталација и сета останата опрема“, се вели во одговорот од Министерството.

 

Во „Гоце Делчев“ има четири блока. За стандардна двокреветна соба студентите плаќаат по 3.445 денари од кревет. Цената за еднокреветна соба е 3.645 денари. Управата ги сместува студентите и во таканаречените кујни, простории кои можеби некогаш и ја имале таа намена, по цена од 3.145 денари од студент. Во оваа цена, покрај сместувањето, се вклучени и одреден број бонови за храна. При вселување, плаќаат по 250 денари за КЗЖ (Културно забавен живот). Ако сакаат во домското диско, влезница им се наплаќа задолжително. Станува збор за суми со кои може да се реновира по една соба неделно, но каде одат овие пари, се прашуваат студентите?

Во јануари минатата година, по серија инциденти во студентските домови, оставка даде Крешимир Павиќ, дотогашниот директор на Студентски центар. Оставката на Павиќ, кој на функција беше повеќе од пет години, помина речиси незабележително – само со едно соопштение од Министерството за образование. На негово место дојде Темелкова, поранешна воспитувачка и директорка на детска градинка во Аеродром. Од неа не се слушна глас за проблемите во студентските домови.

Инспекторите немоќни пред мизеријата во „Гоце“

Студентскиот дом „Гоце Делчев“ е во лоша санитарно-техничка состојба. Бидејќи станува збор за огромен објект и неговото реновирање е голема инвестиција, нема најава за преземање мерки за да се подобри состојбата.

Додека го работевме истражувањето, ни кажаа дека извештајот за годинава допрва ќе се подготвува. Причината е што санитарните и здравствените инспектори ги прават контролите кон крајот на мај и во јуни, а во септември проверуваат колку во тек на летото се санирале недостатоците за да се подготви објектот за новата учебна година.

Во септември лани, кога требало повторно да ја проверат состојбата, инспекторите напишале: „Што се однесува до студентскиот дом „Гоце Делчев“, за кого е издадено решение, истото не е исконтролирано, бидејќи се дадени подолги рокови, но таму станува збор за огромна инвестиција и со години состојбата е непроменета“.

Џевџес Шаќири, директор на Инспекторатот, ги потврди наодите на инспекторите.

„Во студентскиот дом „Гоце Делчев“ со години не е интервенирано. Управителите не ни можеа да интервенираат со оглед на тоа дека беа потребни многу пари, кои Државниот студентски центар ги нема. Досега не е вложен ни денар во овој студентски дом. Знаете, тој е граден уште во времето на Југославија, и однадвор можеби изгледа здраво и одлично, но состојбата внатре е лоша. Она што најмногу се интервенирало од она што ние сме го барале е варосување, бојадисување, поправка на одводи и канализација и слично, но ништо друго потемелно“, изјави Шаќири.

Тој верува дека состојбата ќе се среди со реновирањето што го најави Владата.

„Ме радува тоа што државата одвои пари за реновирање на овој дом, како и на ’Невена Георгиева – Дуња’ или популарниот Медицинар, за којшто јас сум посебно врзан, затоа што таму поминав две години од животот. Се интервенираше и во домот во Автокоманда, ’Стив Наумов’, па состојбите полека почнуваат да се поправаат“, смета Шаќири.

Од овој извештај произлегува дека санитарните инспектори утврдиле лоша санитарна и техничка состојба во домот, укажале на тоа, и како да кренале раце – толку е лошо, што не може да се поправи додека од корен не се реновира.

Редици за 200 грама стек

Додека чекаат Владата да почне да го остварува ветувањето дека Домот ќе се реновира, студентите раскажуваат дека и оваа учебна година се принудени да се сместат во неподносливи услови. Во март годинава, дел од нив се организираа во иницијативата „Операција студентски дом“. Со мотото „Преку индексот ни е!“, постигнаа светска „слава“ кога фотографиите од домот ги обиколија светските медиуми. Тие за СКУП велат: „го кренавме гласот, но живееме исто како и пред тоа“.

„Кога беше во тек ’Операција’, имаше многу контроли во Домот. Влегуваа по собите, гледаа дали се собираме по повеќе луѓе, бараа домски книшки. Во продавницата од каде купуваме со бонови стигна повеќе храна од вообичаено. Интензивно беа носени пратки со храна, но кога помина гужвата,повторно останаа нарезоците од непостоечки ’Хедис’ на една недела пред истекот на рокот“, велат студентите на прашањето што се смени овие неколку месеци откако нивниот глас допре до јавноста.

 

Минатата учебна година им помина со проблеми со расипани лифтови, темни ходници, неподносливи бањи, без доволно топла вода, во соби со мувлосани ѕидови, храна која ем е еднообразна ем количински не е доволна…. Од овој септември, ситуацијата со влагата, мувлата и немањето топла вода е иста.

„Најмногу храна има во септември и октомври. Потоа почнува да ја снемува. Од месо, годинава имаше само стек. Во мензата имаше залепен лист дека секој смее да земе само по 200 грама стек. Се редиме во редица и чекаме по 40 минути за парче стек и порција помфрит. Помфритот се јаде со лажица, оти во мензата нема доволно вилушки. Минатата година, во бифето имаше сокови – годинава, ги нема ниту фрижидерите. Топла вода и парно се реткост. На ниту еден кат нема противпожарни апарати. Мачките и кучињата се како дома низ ходниците. На катот кај мене, тоалети и туш кабините се без врати. Не е пријатно, но мора да ги користиме, оти друго нема. Во секој блок има по два лифта. За еден знаеш дека сигурно не работи. Низ ходниците е хорор. Некои светилки не работат, други романтично трепкаат цело време. Во мај, лифтот во Г блокот не работеше две недели. Кога врне, врне и на катовите и се прават споеви во електричната инсталација“, раскажуваат студентите.

Според нивните тврдења, во цел блок имало само еден мајстор електричар.

„ Имаме четворица мајстори – столар, водоводџија, бравар и електричар. Немаат основни алати за работа. Откако си отиде електричарот, за пукната фасонка чекав три недели. Течеше вентил во вецето, водоводџијата немаше клешта за да го поправи“, раскажува друг студент.

„Операција студентски дом“ во нова битка

Членовите на „Операција студентски дом“ велат дека причината за иницијатива е паѓањето на лифт во Б блокот, од осми на втори кат, а тоа никој не го признал.

На почетокот биле 50-ина студенти. Изненадени се што за кратко време постигнаа успех на кој ни тие не се надеваа – жалат за опструкциите што им ги прават нивни колеги по студентски маки и за обидите да им се залепи политичка етикета. Ги радува што добиле десетици повици за донации. Од Австралија и Германија ги прашувале како да им пратат помош, но тие ги одбиле сите такви понуди. Нивните објави имаа преку пет милиони прегледи.

„Ние не сме, ниту сакаме да бидеме политичари. Многу внимаваме и се оградуваме од сите партии. Бидејќи се појавивме пред избори, имаше обиди за провокации и од едната и од другата страна, но засега се држиме подалеку од нив. Со отворени писма им укажуваме дека ние се бориме единствено за нашите права како студенти“, велат дел од иницијаторите.

Од есенва, тие ќе ја продолжат битката – ќе бараат „студентски мониторинг“ на условите во мензата, бифето и останатите заеднички простории во СД „Гоце Делчев“. Планираат да ја прошират иницијативата и во домовите во Автокоманда и во Центар.

„Главна и основна задача на „Операција студентски дом“, останува да биде медиум за вистинската слика на животот на студентите во студентските домови. Иако со самото формирање ОСД единствено се посвети на „Гоце Делчев“, сметајќи ја состојбата во кој тој се наоѓа како алармантна, со почетокот на новата учебна година, „Операција“ ќе работи на вклучување на останатите студентски домови во Скопје, со цел јавноста да биде информирана. Главна цел е поддршката на студентите-станари да се ослободат од стравот дека ќе го изгубат местото од домот ако проговорат за секојдневните потешкотии, и токму тоа ослободување од стравот да го канализираат во дела“, велат иницијаторите./крај/мф/бб

 

(„Сторијата е поддржана од ЦИН СКУП Македонија во рамките на НЕД проектот “Подигнување на јавната свест против корупција преку истражувачко новинарство“.)

Извор: Макфакс