(Прв дел) Охрид со години нелегално издавал одобренија за градење

(Прв дел) Охрид со години нелегално издавал одобренија за градење

Културното и природно наследство во Охрид, кое има највисока планетарна заштита, се задушува во урбанистички хаос. На секој чекор се испречени хотели, приватни куќи палати и градби за кои и најнезаинтересираните за архитектура забележуваат дека не им е местото во градот споменик. Дивеењето во урбанизмот трае со децении. Градителите, во спрега со властите, посегнаа еднакво и по копното и по водата во Охрид, без разлика на многуте закони за нивна заштита.

Охриѓани и туристите само летово беа сведоци на дузина нови градби во заштитени зони на езерото и на чаршијата, и тоа пред очите на локалните власти, но и на централната власт.

„Макфакс“ ги истражуваше причините за децениското уништување на природното и културното богатство на Охрид. Истражувањето резултира во податок дека Општина Охрид со години нелегално издавала одобренија за градење.

Управата за заштита на културно наследство од архивата извади решение кое под заштита ја става целата територија на општина Охрид. Донесено е уште 1978 година и, според вработените во Управата, сè уште е во сила оти нема акт за негово поништување.

Решението ги обврзува сите што планираат да градат да побараат мислење од Управата за заштита на културното наследство, а одобрение за градење да бараат од Министерството за транспорт и врски, кое е одговорно за издавање одобренија за градење градби од прва категорија, во која спаѓаат сите објекти во заштитеното подрачје.

Општина Охрид, според постојните закони, не е надлежна за издавање одобренија за градење бидејќи во надлежност на локалната самоуправа се само одобренијата за градби од втора категорија, во која не спаѓаат заштитени подрачја.

Управата, пак, според ова решение, е обврзана да дава мислења, без разлика дали се работи за хотел во старото градско јадро или за гаража или друг вид помошна просторија на сосема спротивниот крај на Охрид. Мислењето од Управата е појдовен документ врз основа на кој Министерството за транспорт и врски одлучува за издавање одобрение за градење.

Од Управата велат дека решението им прави проблеми во работењето оти по него се донесени низа закони за заштита на одделни делови од градот, но во исто време важи и заштитата на целата територија. Иницијатива за надминување на проблемите е веќе поведена, а решение ќе се бара со ревалоризација по однос на решението од 1978 година.

„Управата за заштита на културното наследство при вршење на работите утврдени со надлежностите во согласност со Законот за заштита на културното наследство („Службен весник на Република Македонија“ бр.20/04, 71/04, 115/07, 18/11, 148/11, 23/13, 137/13, 164/13, 38/14, 44/14, 199/14, 104/15, 154/15, 192/15 и 39/16) секојдневно доаѓа до сознанија за одредени проблеми во постапувањето, а кои се поврзани со решението бр. 03-461 од 18.12. 1978 година издадено од Општинскиот завод за заштита на спомениците на културата, со кое е определено дека територијата на општина Охрид од 1978 година е заштитено добро, што значи дека сите објекти во опфатот се заштитени добра и затоа неопходно е да се применуваат одредбите од споменатиот закон при преземање градежни активности.

Со цел надминување на настанатата ситуација, според Управата, потребно е во согласност со Законот за заштита на културното наследство, надлежната установа НУ Завод за заштита на спомениците на културата и музеј Охрид да направи ревалоризација со цел донесување соодветен акт.
Во таа насока Управата за заштита на културното наследство одржа состанок со НУ Завод за заштита на спомениците на културата и музеј Охрид, при што беше утврдено дека во најкус можен рок ќе се изготви елаборат за ревалоризација по однос на споменатото решение.

Во меѓувреме Управата за заштита на културното наследство е подготвена да му ја даде целата потребна помош на НУ Завод за заштита на спомениците на културата и музеј Охрид во реализирањето на оваа активност со цел надминување на овој проблем“, вели Елеонора Петровска, в.д. директор на Управа за заштита на културното наследство.

Од Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј Охрид само кусо ни потврдија дека се работи на решение на проблемот.

„Консултациите меѓу стручните лица од надлежните институции и Министерството сè уште се во тек. Постои континуирана тесна соработка на експертите од Управата за заштита на културното наследство и Министерството во насока изнаоѓање најдобри решенија во однос на заштитата на Охридскиот Регион и јавноста ќе биде навреме известена“, изјави Елеонора Новаковска, директорка на Завод и музеј Охрид, за „Макфакс“ .

Дека решението од 1978 година е сè уште во сила е известена и Општина Охрид, но градоначалникот Никола Бакрачески не одговори на прашањата од „Макфакс“ зошто досега не го почитувале. Не одговараше на телефонските повици ниту, пак, на пораките.

Неофицијално, известувањето предизвикало паника во Општината.
„Кога нè известија дека постои такво решение, ги стопиравме сите постапки кај нас. Сега некој да дојде да побара одобрение за градење не знаеме што да му кажеме. Чекаме инструкции од Завод и музеј Охрид за тоа како да постапуваме, но и тие не знаат што да ни кажат“, велат вработени во Општината.
Министерството за транспорт и врски, кое во согласност со решението било надлежно за издавње на одобренијата за градење на територијата на општина Охрид, вели дека досега законски постапувале, но не навлегува во објаснување на одобренијата што, наместо нив, ги издавала Општина Охрид.

„Во однос на прашањето за одобренијата за градење, ве информираме дека Министерството за транспорт и врски врз основа на член 57 од Законот за градењето има надлежност да издава одобренија за градење од прва категорија во заштитна зона.

Во рамките на своите надлежности Министерството за транспорт и врски издава одобренија за градби во Охрид во согласност со Законот за заштита на културното наследство и Законот за прогласување на старото градско јадро на Охрид за културно наследство од особено значење.

Исто така, ве информираме дека Министерството за транспорт и врски нема надлежност да врши контрола на издадените решенија за градење од страна на Општина Охрид“, велат од Министерството за транспорт и врски.
За разлика од Министерството за транспорт и врски, органот што функционира во нивен состав – Државниот инспекторат за градежништво и урбанизам, најави дека ќе се вклучи во случајот со решението од 1978 година.

(Втор дел) Ако е неопходно, ќе има и уривање во Охрид, Државниот градежен инспекторат се вклучува во случајот со решението од 1978 година

Маја Илиевска-Пачемска
Фото: Кристијан Ландов