Босанско искуство за Македонија: Демократијата не заслужува да биде давена од насилството

Пишува Бојан Стојковски

Мултиетничкиот карактер на една држава според некои може да биде најголемата предност, а според други најголемата слабост. Во случајот на Босна и Херцеговина, во која оваа реалност турбулентно опстојува веќе 25 години, соодносот помеѓу негативностите и предностите се менува речиси на дневна база, и границата помеѓу кревкиот мир и судирите кои ја зафатија земјата за време на 90-тите години е секогаш тенка. Последните случувања во Македонија се сведоштво дека таа граница постои и во повеќето општества кои произлегоа од поранешна Југославија и дека демократските процеси и денес, 25 години по распадот на некогашната држава, се соочуваат со мноштво на предизвици.

Според босанското искуство, насилството никогаш не носи нешто позитивно, бидејќи политичките елити секогаш и натаму продолжуваат со својот живот, додека обичниот народ е тој што страда.

„Ние имавме искуство од насилни демонстранции во 2014-та година, кога започнаа протестите на работниците во Тузла, кои подоцна резултираа со палење на неколку згради на Владата, а исто така и на Претседателството на БиХ. И на крајот се покажа дека демонстрантите не постигнаа многу. Политичките елити продолжија со својот живот, во кој најчесто нема место за размислување за обичниот народ“, вели за Макфакс новинарот на Ал Џезира, Алмир Шечкановиќ.

„Навистина ми е жал поради насилството што се случи во Собранието, и тоа е за секоја осуда. Македонската демократијата не заслужи да се дави во насилство. Македонската демократија не заслужи да биде давена во насилство, а она што се случува сега всушност води кон тоа. Бидејќи не треба да заборавиме дека Собранието е олицетворение на демократијата. Се надевам дека партиите ќе ја остават оваа омраза зад себе, и дека интересите на Македонија ќе ги стават на прво место“, порачува Шечкановиќ.

Она што граѓаните на Босна и Херцеговина со кои Макфакс разговараше силно го потенцираат е дека во едно вакво општество, компромисот е секогаш движечката сила. „Во Југославија некогаш одлично се живееше, но по војната сето тоа се промени. Сепак, сметам дека луѓето во Босна и Херцеговина можат и денес да имаат еден нормален живот, но за ова е потребен компромис и од страна на политичарите како важен фактор, и од обичните граѓани како уште поголем фактор. Последните случувања во Македонија исто така го потенцираат тоа, компромисот е секогаш неопходен за состојбата да не ескалира. Тука во овие наши простори секогаш е потребно многу малку, само една искра за да се дојде до насилство“, вели за Макфакс 60-годишниот Ведад, сопственик на локален ресторан во Сараево.

„Раните кои Босна и Херцеговина ги има пак од војната од 90-тите години се уште не се залечени, а лузните кои се видливи пред се во Сараево, но и остатокот од земјата само го потенцираат уништувачкиот карактер на насилството, кое на овие простори секогаш започнува со неколку помали инциденти, но подоцна ескалира во нешто разорно. Навистина не би сакал Македонија да го помине тоа што го поминавме ние, ако ништо други барем на Балканот треба едни од други да учиме од грешките кои ги правиме, и да не дозволиме тие да се повторат“, вели за Макфакс 45-годишниот Един, жител на Сараево.

Во Босна и Херцеговина, како и во Македонија, различните етнички заедници живеат заедно повеќе стотици години, и кога политиката ќе се остави на страна, заеднички интерес на граѓаните е секогаш на прво место да бидат безбедноста и стабилноста на земјата во која живеат, потенцираат нашите соговорници./крај/мф/бс