Контакт

Daily news

Владимир Пиштало: Александар Македонски за мене е рок-ѕвезда

Објавено пред

Писателот кој за книжевни јунаци ги има Никола Тесла, Александар Македонски, Корто Малтезе и Иво Андриќ говори за Балканот како најдоброто „основно училиште на светот“ во коe се крчкаат разни култури и цивилизации

Едно од најмаркатните имиња на годинешниот интернационален книжевен фестивал „Про-за Балкан“, кој се одржува деновиве во Скопје, е српскиот писател со американска адреса Владимир Пиштало. Пиштало работи како вонреден професор по либерални уметности на колеџот Бекер во Бостон, Масачусетс, каде што предава американска и светска историја. И мало појаснување на Пиштало на почетокот на разговорот за „Макфакс“: Американците под либерални уметности подразбираат хуманистички науки.

„Кога го завршував докторатот во Америка темата мораше да биде од американската историја, па така станав професор по американска, но и светска историја. Денес под светска историја се подразбира она што порано се нарекуваше западна цивилизација, што е кодно име за христијанската цивилизација. Американците имаат една супер работа во образованието – му допуштаат на студентот да биде неопределен на почетокот на студиите. Може еден курс од физика, еден од драмска литература и слично, па потоа се определува според афинитетот. А кај нас морате веднаш да изберете некоја специјалност“, објаснува Пиштало.

Неговата книга „Тесла, портрет со маски” е објавена во 2008 година, а 2015 година во превод на англиски јазик (издание на „Грејволф прес“) и веќе е објавена на десетина јазици. Меѓу другите тој роман ја доби и престижната НИН-ова награда во Белград, а „Милениум во Белград“ беше оценет како еден од најдобрите романи преведени на француски јазик.

Родениот сараевчанец (1960 год.) најпрвин завршил Правен факултет во Белград, пишувал есеи, критики, раскази и романи. Освен НиколаТесла, негови книжевни јунаци се и Александар Велики, Корто Малтезе и Иво Андриќ (во неговиот најнов роман кој е во печат). Пиштало го има напишано веројатно најинспиративниот предговор за некоја книга што може(л) да се прочита во балканските книжевности. Се работи за збирката есеи и раскази „Станица на фантомските возови“ на неговиот книжевен соплеменик и новинар Теофил Панчиќ, докажувајќи дека зависта и еготрипот не се нужни предиспозии некој да се занимава со пишување.

„Вие сте прв човек што го споменува тој предговор! Уживав додека го пишував, да ги поврзам различните теми во творештвото на Панчиќ, но баш ми е драго за ваквата реакција, бидејќи доаѓа од неочекувана насока“, вели Пиштало.

 

 

Дијалог на сè со сешто

Пиштало пишува некој вид есеи со силна нишка на поетска проза, па вели дека секогаш имал проблем со жанровските определби. Дали тоа е „данокот“ на постмодерната?

„Мојот роман за Иво Андриќ е тек на свеста со збирка патописи и песни. Самото есеизирање за мене е неинтересно, како беспотребно чување на некое образовно благо. Креативното пишување се состои во откривањето нови работи, па затоа мислам дека повеќе е поврзано со начинот на мислење отколку со потмодерната“, објаснува Пиштало.

За нашата публика, којашто понекогаш шета низ централниот скопски плоштад, може да биде интересен податокот дека Александар Велики „дојава“ во авантуристички и книжевни облици од странство многу години пред да биде поставен денешниот монументален споменик.

Во 1990 година загрепскиот патеписец Жељко Малнар тргна од Скопје со експедиција на коњи по замислената маршрута на освојувачките походи на Александар Велики. Ги помина Бугарија и Турција, стигна до Сирија, па експедицијата заради немање средства не го продолжи патот до Афганистан.

Белградскиот писател Владислав Бајац кон крајот на милениумот го напиша одличниот роман „Друидот од Синдидун“. Во неговата фикција главен лик е Александар и неговото необично пријателство со келтскиот друид, од кого го добива последниот совет пред смртта: да биде погребан на две места, па така ќе остане вечна мистерија за сите, но и за себеси.

И Пиштало во 1999 година го објави краткиот роман „Александрида“.

„Јас направив личен споменик на Александар, и жал ми е што таа новела не е преведена на македонски јазик. Јас го гледав Александар како рок-ѕвезда, безмалку како Џим Морисон. Тоа се луѓе кои направиле сè во животот до 33-тата година, доба во кое другите допрва ги почнуваат битните животни обврски. Не само што ја проширил империјата туку ги ‘венчал’ Истокот и Западот. Земал 10 илјади македонски благородници и ги венчал со 10 илјади персиски благороднички. Добро, сите тие бракови не успеале да се одржат, но тоа е и биолошко мешање на Истокот и Западот. Александар е ученик на Аристотел, Аристотел е ученик на Платон, Платон е ученик на Сократ… Алекандар стигнал до Индија, и таму разговарал со гимнософистите, духовници кои практицираат јога, па го имате ученикот на Сократ кој разговара со учениците на Упанишадите. Тоа е дијалог на сè со сешто, на секој со секого“, раскажува Пиштало.

 

 

 

Опсерваторијата на светот

За него Балканот е вечна инспирација бидејќи е најдоброто „основно училиште на светот“.

„Нашите луѓе од регионот ги гледаат само негативните аспекти на балканската приказна. Вук Караџиќ уште во 19 век рекол: ‘Ние сме несреќни во многу што, речиси во сè’. Балканот може да биде инспиративен за луѓето што сакаат да научат, тој е опсерваторија на светот. Марија Тодорова во ‘Замислувајќи го Балканот’ пишува дека во грчко-римската ера Балканот бил нарекуван Catena Mundi, копча на светот, бидејќи ги поврзувал двата најважни градови на империјата – Константинопол и Рим. Тука поминувало сè што било вредно. Дури и кога Емир Кустурица ги добиваше сите европски награди, му беше нудено да снима филм по книжевноста на Достоевски. Зошто? Веројатно затоа што за Французите и Италијанците им е потешко да ја разберат неговата литература. Не сум сигурен дека на Германците од Хамбург им е лесно да ги разберат Италијанците од Сицилија. Но, на човекот од Балканот му е отворен погледот и на медитеранската култура, и на турската, арапската и исламската култура, секако и на грчката, но и на средноевропската… Балканците го читале и Мирослав Крлежа и Роберт Музил, словенските писатели, па затоа, потенцијално, ни се достапни многу искуства“, набројува Пиштало.

Пиштало сè уште верува дека реалноста е руда од која, кога ќе ја измиете, може да добиете материјал за соништата.

„Тој процес на гледањето подлабоко во нештата е слично како кога од некоја грутка симнувате една по една обвивка, за да дојдете до килибарот“, потенцира Пиштало.

Стојан Синадинов

Daily news

Бизнисменот Минчо Јорданов треба да сведочи дали бил уценет со пари во шпионската афера

Објавено пред

Spion

Бизнисменот Минчо Јорданов утрово во кривичниот суд е повикан да сведочи во предметот што го презеде специјалното јавно обвинителство под кодно име „Шпион“.

Обвинетите Миќо Наскоски, Зоран Божиновски и Марјан Маџовски, како што рече на минатото рочиште обвинителката Елизабета Јосифовска, со цел да се стекнат со противправна имотна корист, му се заканиле на бизнисменот Минчо Јорданов дека ќе објават податоци за наводна криминална приватизација и откуп на акциите во АД „Бетон“ и на други негови фирми. Во намерата не успеале, а Јорданов не ги исплатил парите.

„Обвинетиот Александар Диневски прибавувал податоци со степен на државна тајна, а потоа ги доставувал или директно на странските разузнавачки служби или му ги давал на обвинетиот Марјан Ефремов, кој ја формирал групата за уцени, изнуди и шпионажа и ја координирал од 2009 до 2013 година, регрутирајќи нови членови во мрежата. Со обвинетиот Мирослав Зафировски од УБК прибирале податоци за луѓе од ЦИА присутни во Македонија и за штаб на ЦИА во Ирак. Тие прибирале и податоци за организациската поставеност на УБК“, рече Јосифовска за „Шпион“, кое СЈО врз база на нови прислушувани разговори го презеде од Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција.

Ефремов, според обвинението, групата за изнуда и тргување со тајни информации од безбедносните служби на Македонија ја направил во 2009 година и, како што тврди обвинителството, тој е мозокот на целата операција. Информациите им ги продавале на Кост Н. од грчката разузнавачка служба, Петар Н. и Јуриј Н. од унгарската и на други лица од странски разузнавачки служби.

Секој од обвинетите, зависно од тоа во која институција работел, снимал службени документи, кои потоа им ги продавал на грчката, руската, унгарската и српската разузнавачка служба. Обвинети во овој случај се и тогашниот шеф на Кабинетот на претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, генералот Горан Стојков, Миќо Насковски, Ѓорѓи Хаџимицев, Цветан Дамјановски (заедно со други нивни колеги од МВР, УБК, АР и Военото разузнавање, кои дел се веќе осудени) и Зоран Божиновски, кој во групата имал улога ако уценуваните не дадат пари, тој да ги објавува, како што вели обвинителката, во порталот „Буревесник“ или во други медиуми во кои работел. Божиновски е обвинет за злосторничко здружување, шпионажа и уцена.

Обвинетите не се чувствуваат виновни, а тврдат и дека целиот процес е монтиран. Во предметот првично беа опфатени 19 лица, од кои неколкумина ја одлежаа затворската казна. Предметот го суди судијата Владимир Туфегџиќ. На конференциска врска треба да сведочи и Драган Даравелски, кој, според обвинението, исто така бил уценуван од обвинетите.

Прикажи повеќе...

Daily news

Уставните судии ќе расправаат дали ќе ја прифатат иницијативата за стопирање на референдумот

Објавено пред

Од денешната седница на Уставниот суд ќе зависи судбината на референдумот за договорот со Грција, кој треба да се одржи по 11 денови, односно на 30 септември.

Пред девет уставни судии утрово ќе се најдат поднесените иницијативи на партијата Левица и на Светскиот македонски конгрес, со кои се бара поништување на одлуката за рефереnдум и времено да бидат стопирани активностите поврзани со референдумот.

Судот може да ја прифати или отфрли иницијативата или, пак, да се прогласи за ненадлежен. Известител е судијката Елена Гошева и, неофицијално, таа во рефератот предлага Уставниот суд да поведе постапка за преиспитување на уставноста на одлуката.

Прикажи повеќе...

Daily news

(Видео) Техничкиот директор на ЈСП: Старите автобуси ќе возат до идното лето

Објавено пред

Поради недоволен број возила, ЈСП мора во сообраќај да ги пушта старите автобуси „санос“. Техничкиот директор, Васил Толевски, вели за „Макфакс“ дека поплаките од граѓаните се за удобноста на новите автобуси кои се набавени пред 8 години. Прашан за коментар зошто МВР ги исклучува од сообраќај возилата на ЈСП ако се тие исправни, Толевски вели дека тоа секогаш се случувало во изминатите 20 години. Толевски вели дека во ЈСП има и неискусни возачи кои се млади и се примени политички.

„Нормално е да има такви. Да не се лажеме, во Македонија не значи дека сите деца што ги примаат на работа се екстра квалитетни, има и такви што се примени преку партија“, вели Толевски, кој додаде дека потенцијалните возачи во ЈСП треба да имаат возачка од Д-категорија, а искуството го стекнувале по вработувањето во претпријатието.

Прашан за исправноста на автобусите, техиничкиот директор вели: „Немој да мислите дека ако постојано го сервисирате вашето возило, тоа е 100 отсто исправнo. Нема да потврдам дека автобусите се неисправни. Сите возила што излегуваат од ЈСП се проверуваат“.
Техничкиот директор на ЈСП негира дека сега автобусите се поплавуваат при дождови. Според него, информациите се неточни.

„Се работи за енормна количина фејсбук-профили што се занимаваат со таа проблематика. Откога сум јас технички директор, а тоа е од пред Нова година, се судрив со написи во неколку портали за старите автобуси. Беше објавена фотографија од стар автобус што протекува. Таа слика беше стара 5 години. Ова раководство тоа не го заслужи. Најверојатно, се работи за фејсбук-манијаци, кои покажаа едно возило, кое беше празно, протекуваше, а внатре седеше жена со чадор. Таа слика е стара шест години. Ние сите дупки ги покривме, ги изолиравме со платички материи и тие сега не протекуваат“, вели Толевски, кој немаше коментар за проблемот со гумите што го имаат автобусите, но потврди дека сепак го има.

Толевски вели дека ЈСП не може секоја година да ги менува гумите на автобусите. За квалитетот на гумите, техничкиот директор вели дека се избирани по принципот најниска цена преку јавна набавка, па затоа тие имаат лош квалитет.

„Во текот на возењето може да се случат разни аномалии. Имаме возачи што се примени, а не се ни снаоѓаат со овие возила. Од нашата работилница излегуваат автобуси кои релативно ги исполнуваат стандардите. Најчести дефекти на линиите имаме поради гумите. Шoфeрот поради поради недостиг на уреа за селективна каталитичка редукција, не се чувствува сигурно поради тоа што му светнала некоја светилка и запира. Млади се, имаме одреден број, кои политички се примени, па се неискусни возачи“, вели техничкиот директор Толевски.

Васил Толевски вели дека во моментот ЈСП прави напор за набавка на автобуси што ќе возат со природен гас. Во тој момент од функција ќе бидат исфрлени старите автобуси, а очекувањата се дека тоа ќе се случи идното лето. Автобусите на гас ќе ги намалат трошоците на претпријатието, а граѓаните ќе видат што значат современи западни возила, вели Толевски.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија12 часа

„Најди некој со сила од Унијата на жени, некој непознат“, Јанакиески вртел телефони за да бара противкандидат за градоначалник

На продолжението од судењето за предметот на специјалното јавно обвинителство, познат со кодното име „Титаник“, во доказната постапка се репродуцираат...

Македонија13 часа

(Вознемирувачки фотографии) Смртоносни отрови расфрлани во повеќе градови, реагира „Анима мунди“

Исклучително силни смртоносни отрови се расфрлани во повеќе градови и села во целата држава – Валандово, Велес, Охрид, Куманово, Тетово,...

Македонија13 часа

Поднесено обвинение против Васе Доневски за скандалот со „Секјуриком“

Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција поднесе обвинение против поранешниот директор на Службата за општи и заеднички...

Македонија13 часа

Димитров: Со четири амандмани ќе се менува Уставот, сè уште не се напишани, ниту преговарани

Уставите андамани не се напишани, ниту преговарани, нив ќе ги дефинира Собранието со двотретинско мнозинство, порача министерот за надворешни работи,...

Македонија14 часа

Масовно труење во Виница, за една ноќ затруени 120 лица

Вчера, во текот на ноќта, дури 120 лица побарале итна медицинска помош во здравствената установа во Виница кога почувствувале симптоми...

Титаник, СЈО Титаник, СЈО
Македонија15 часа

ДУИ во 2013 година забележала дека на седница на владата ВМРО-ДПМНЕ протнала 400 државјанства на луѓе од Кичево

Во разговор од 9 јануари 2013 година во предметот „Титаник“ меѓу ексшефот на УБК, Сашо Мијалков, и поранешната министерка за...

Свет17 часа

Две лица загинаа во Полска кога камион удри во училиштен автобус

Во сообраќајна несреќа, која утринава се случи во Полска, загинаа две лица. Несреќата се случила помеѓу камион и училиштен автобус....

Македонија17 часа

Вртиме на списоците што ги собираше ти, му вели обвинета на Миле Јанакиески

Во кривичниот суд продолжи рочиштето за предметот на СЈО со кодно име „Титаник“ со репродукција на бомбите. Во разговор од...

Топ17 часа

67-годишен маж пронајден мртов во река во близина на Прилеп

67-годишен маж е пронајден мртов во река во близина на Прилеп. Според полицијата, вчера околу 16 часот било пријавено дека...

Вести18 часа

Јапонските ровери испратија први фотографии од астероид

Двата мали ровери кои јапонското вселенско летало „Хајабуса 2“ во петокот успешно ги спушти на астероидот Рјугу, ги испратија првите...

Европа18 часа

Веднаш по излегувањето од притвор, Алексеј Навални повторно уапсен

Полицијата денеска повторно го уапси активистот за борба против корупцијата и противник на рускиот претседател Владимир Путин, опозицискиот лидер Алексеј...

Свет18 часа

Пирати киднапирале 12 членови на екипаж на брод во близина на Нигерија, меѓу нив има и Хрват

Пирати од Нигерија киднапирале 12 членови на швајцарски товарен брод, а меѓу киднапираните има и еден Хрват. Товарниот брод бил...

Македонија1 ден

Договорот со Грција е диво месо вметнато во здрав организам, порача Мицкоски од Охрид

Овие месеци се пишува историја, а јас Христијан Мицкоски, заедно со огромното мнозинство од народот, со разум, мудрост, но и...

Култура2 дена

Клаудија Кардинале: Не останав во Америка, зашто Холивуд многу манипулира

Малата сала на Центарот на култура во Битола беше претесна да ги прими сите заинтересирани новинари, фоторепортери и обожаватели на...

Македонија2 дена

Видео порака на Столтенберг: Вратата е отворена, ве чекаме во НАТО

Генералниот секретар на НАТО, Јенс Столтенберг преку видео порака се обрати до македонската јавност и ја повика да одлучи дали...

Македонија2 дена

16 лица се затруле од сендвичи во Виница, петмина се во болница

Од минатата сабота до денеска, околу 50 лица од Виница се затруле од храна во различни угостителски објекти во градот....

Македонија2 дена

Бујар Османи со 40 претставници од Македонија в четврток на скрининг во Брисел  

Со досега најголема делегација од над 40 претставници в четврток, главниот политички преговарач Бујар Османи заминува во Брисел. Европската комисија...

Македонија2 дена

(Видео) МВР ќе казнува и за активности на интернет за спречување на правото на глас

Министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски, во рамки на подготовките за одржување на референдумот денес соопшти дека полицијата е на...

Македонија2 дена

Трка на бизнис секторот, најбрзи и годинава Министерство за финансии

Тимот од Министерството за финансии на чело со министерот Драган Тевдовски и годинава беше најбрз на бизнис трката покрај Вардар во...

Топ2 дена

Кај Лојане за неколку дена откриени над 120 мигранти

Полицијата за неколку дена открила 13 случаи со мигранти кои се обиделе илегално да ја преминат границата кон Србија. Како...

Досие