Контакт

Daily news

Интервју: Матеј Богдановски: „Скопје 2014“ е непоправлив магионичарски трик – дали Скопје повторно ќе биде радост?

Објавено пред

Речиси десет години сликарското око на Матеј Богдановски го боде новиот дизајн на метрополата. Според него, со „Скопје 2014“ ни се случи една од најголемите архитектонски катастрофи. Инспириран и длабоко испровоциран, речиси сите нови градби ги отслика на ретко оригинален начин, критички, и ги преточи во успешен ликовен циклус. Принтови од сликите се најдоа и во книгата „Скопје, радос ти ќе бидеш“, што ќе биде промовирана в сабота во кафулето „Пабло“. Ова е прв уметнички проект кој гласно и ангажирано се спротивставува на грандиозното архитектонско филување на Скопје. Според него, од тоа како понатаму ќе се справиме со овој шизофрен мегаломански кич, ќе се покаже колку имаме граѓанска свесност и доследност како држава. Вели дека градбите од „Скопје 2014“ многу нешта срушија, нѐ поделија идеолошки, етнички. Ѝ припаѓа на генерацијата што Скопје го знае како град на солидарноста, на урбаниот дух и тие луѓе се удавија во поплавата од нови зданија.

Ова е прв ангажиран уметнички креативен производ инспириран од хибридните промени што ја зафатија архитектурата на главниот град. Како што велиш во предговорот, твојот ликовен израз последниве години будно ги следи промените, со визуелни толкувања, стануваше збор за спонтана инспирација, граѓанска одговорност или?

„Циклусот „Скопје, радос ти ќе бидеш“ се раѓаше во две етапи. Првите дигитални колажи или мимови што ги објавував на мојот фејсбук-профил настанаа како реакција на најавените градежни промени со црквата на плоштадот во 2009 година, веднаш по првото архитектонско востание, како што ги нарекоа протестите од 28 март. Мимовите беа мој личен начин на изразување револт против урбанистичките промени во градот, а бев изненаден колку тие слики имаа голем одек на социјалните мрежи, главно на „Фејсбук“, но се ширеа и на „Твитер“ и на интернет-страници. Втората серија мимови настанаа по легендарното видео на кое беа претставени новите естетски визии за центарот на градот планирани да се случат до 2014 година. Тогаш циклусот и го доби името „Скопје, радос ти ќе бидеш“. Не знаев како на поинаков начин да му се спротивставам на ова зло, кое рапидно го менуваше ликот на мојот град, освен да му се исмеам в лице укажувајќи на неговата грдотија, глупост и бесмисленост. До тогаш ни јас не знаев дека некогаш ќе бидам ангажиран уметник, но, ете, се случи. „Скопје, радос…“ го затворив со изградбата на триумфалната порта бидејќи сметав дека по тоа може да стават што сакаат, врвот на апсурдот е постигнат. Но, и по тоа, продолжив со други опуси кои директно или индиректно беа инспирирани од ‘Скопје 2014’“.

И покрај големите негодувања, протести на граѓаните, предочувања на архитектите, „Скопје 2014“ никна. Наголемо се расправа што понатаму, некои предлагаат деструктивност, рушење, други пренамена, кое е твоето видување?

„Скопје 2014“ на граѓаните им беше подметнат како некој магионичарски трик. Тоа е кога магионичарот ќе ти го земе часовникот, па ти го „претвора“ во цвеќе. Така и овој проект им ги зеде јавниот простор и парите на граѓаните и им ги претвори во оваа будалштина залажувајќи ги дека сега Скопје личи на метропола. Со таа разлика што магионичарот на крајот, сепак, ќе ти го врати часовникот, а овде просторот и парите не се знае дали некогаш ќе бидат вратени.

„Нормално е дека луѓето со негодување ќе реагираат на идеите за рушење, но тие мора да сфатат дека секое градење не е креативно и исто така секое рушење не е деструктивно. Берлинскиот ѕид, на пример, е исто така изграден, па сите се радуваа кога го рушеа. Во нашиот случај „Скопје 2014“ урна многу со своето градење, уништени се јавен простор и големи површини зеленило, сменет е ликот на потесниот центар. Тој е нашиот ѕид на поделби по многу основи, идеолошки, етнички… и затоа мое мислење е дека треба да биде срушен. Да не спомнувам колку сите тие скулптури и градби немаат ама баш никаква уметничка или културна вредност, a зградите покрај Вардар се небезбедни. Се разбира, тоа може да оди постепено во фази, но да се заврши во некој разумен временски период. Идеите за пренамена или облагородување на објектите може да биде само привремено решение, но никако не смее да остане на тоа. Еден од аргументите да не се урива е дека тоа ќе чини пари. Но, и одржувањето на тие објекти, кои веќе пројавуваат проблеми, или нивното дотерување, исто така ќе чини пари. Во секој случај начинот на кој ќе се справиме со овој баласт ќе покаже колку нè бидува како народ и како држава.

Дали сметаш дека Скопје навистина повторно може да биде радост, град во кој достоинствено ќе се идентификуваат сите генерации?

„Мислам дека Скопје е упропастен град за неколку следни генерации. Од осамостојувањето наваму сите негови татковци го разбирале како полигон за градба и можност за профит немајќи никаква свест за тоа што е град и кои се неговите вистински потреби. „Скопје 2014“ беше само капак на сето тоа. Скопје го изгуби својот идентитет. Од град на солидарноста стана град на шизофрен мегаломански кич. Град без идеја и без визија за иднината.

Може ли да зацели нарушениот урбан дух, што предлагаш, сметаш ли дека вакви креативни толкувања како твојата книга со слики може да влијаат врз свеста на силувачите на нашиот град?

„Ниту кога ги пуштав на „Фејсбук“ ниту сега кога ги објавувам во книга не очекував дека тие ќе ја сменат свеста на силувачите и на тие што го поддржуваа силувањето. Тоа воопшто не ми беше битно. Мимовите ми беа, пред сѐ, начин како јас да се изразам, а се покажаа дека резонираат со многумина, кои на слично, да не речам исто, ги доживуваа работите и на некој начин тие слики беа и нивен глас. Преку сликите ја чував мојата уметничка совест чиста.

Некои велат дека Скопје првпат е срушено во катастрофата во 1963 и вторпат е уништено со „Скопје 2014“. Дали го делиш ова мислење?

„Скопје низ историјата многупати било рушено и од луѓе и од природни катастрофи, но секогаш било повторно градено. Секако, во поновата историја во колективната меморија на скопјани е запишан земјотресот од 1963. Но, ете, тој излезе повод Скопје да добие нов модерен лик, да кажува една нова приказна, која беше потполно во склад со времето, а имаше потенцијал да биде и пред времето ако внимателно ги видите оригиналните макети на Танге. Со „Скопје 2014“ е прекината таа приказна нагло и насилно. Може само да се надеваме дека Скопје ќе смогне сили и со многу љубов, енергија и средства некако да успее да ја надмине оваа несреќа и повторно да добие некој нов современ лик и некоја своја нова приказна. Се надевам и дека овие „изливотини“ и градби расфрлани по центарот на градот нема да останат толку долго за да влијаат врз менталитетот на идните скопјани“.

Што мислиш за актуелната ликовна сцена во земјата?

„Ова прашање можеби подобро ќе го одговори некој што професионално се занимава со следење на сцената. Јас како дел од неа можам само делумно да одговорам. Забележувам дека со години има сѐ помалку изложби, а и тие што ги има се нискокалорични. Се затворија голем број галерии, така што нема ни голема можност за изложување. Се сведовме на само една продавница за сликарски материјал. Културните институции се потполно во хаос и ја изгубија својата смисла и причина за која постојат. Голем дел од средствата наменет за култура беше насочен кон „Скопје 2014“, а во неговото обликување учествуваа голем број колеги. Другите беа принудени да се снаоѓаат вонинституционално, што по мене и не е толку лошо“.

Дали сметаш дека твоите слики може да најдат повеќенаменска примената улога и дали имаш таква провокација – стрип, филм итн.?

Ако некој сака да прави стрип или филм или што било друго инспирирано од моите слики, нека се јави, ќе се договориме за правата и за сѐ друго.

Кои се, според тебе, најзначајните револуции во светската уметност инспирирани некогаш од слични политичко-општествени бури?

„Зборот револуција, барем во историјата на уметноста, е малку прејак, несоодветен. Секако дека општествените промени секогаш се рефлектирале врз уметноста, но тие повеќе се развивале еволутивно, односно произлегувале како реакции едни на други, а поретко со нагли промени. Можеби добри примери за такви нагли, а големи пресврти, би рекол, иновации во уметноста, би биле готиката или импресионизмот. Готиката покажа потполно нов начин на градење. Создаде градби со невидени големини. Во импресионизмот, пак, во сликарството, уметниците првпат ја перципираат и ја претставуваат сончевата светлина во сликите. Еден друг пример за уметнички стил или епоха, чие настанување е директно поврзано со големо општествено поместување, е токму барокот, кој е одговор на католичката црква на протестантската реформација во 17 век. И, да се разбереме, ова нашево стиропор-градење нема врска со барокот. Дваесеттиот век, пак, е приказна сама за себе.

Сепак, дали сметаш дека архитектурата на Скопје секако требаше да добие нова форма?

„Скопје, секако, можеше и требаше да се развива во чекор со времето, но, за жал, таа можност му беше насилно скратена. Во никој случај некој нов лик на градот не смееше и не смее да се прави со менување на фасадите на веќе постојните градби кои се историски и архитектонски вредни, а пред сѐ, се авторски дела“.

Разговарала: Ана Василевска



©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Daily news

Прва правна конференција Tres Partes

Објавено пред

На 26 декември година во хотелот „Континентал“, со почеток во 10 часот, ќе се одржи првата правна конференција Tres partes, во организација на „Јанаки знае“, а ќе биде поделена во три дела.

Првиот дел е со работен наслов „Дали е потребно укинување на извршителите?”, на кој ќе учествуваат Зоран Василевски, кој ќе ја застапува тезата ПРО укинување на извршителите, извршител Снежана Андреевска, која ќе ја застапува тезата КОНТРА укинување на извршителите и извршител и поранешен судија за извршување, Христо Јованов, кој ќе предава во делот на извршувањето пред да се укинат судиите извршители.

Вториот дел е со работен наслов „Дали се шаблонизира институтот надомест на нематеријална штета“, на која предавачи ќе бидат адвокатката Маруша Митровска, судијката Љубица Колиќ од Основен суд Скопје 2 и судијата Ѓорѓи Радојков од Апелациониот суд Скопје.

Третиот т.н. кривичен дел е со работен наслов „Неприменување на кривично-правните институти“, во кој предавачи ќе бидат адвокатот Јанаки Митровски, Никола Тупанчевски, редовен професор по казнено право при „Јустинијан Први“, Александра Деаноска, вонредна професорка по казнено право при „Јустинијан Први“, и Оља Ристова, судијка при Основниот суд Скопје 1.

Предвиден е и интерактивен дел со публиката преку поставување прашања и коментари од учесниците.

 

Прикажи повеќе...

Daily news

Груевски оди во затвор – Апелација му ја потврди казната

Објавено пред

Апелациониот суд Скопје, постапувајќи по кривичниот предмет познат во јавноста под името „Тенк“ по одржана јавна седница, донесе пресуда со која му ја потврди двегодишната затворска казна на премиерот Никола Груевски. „Жалбите на обвинетиот Никола Груевски изјавени лично и преку неговите бранители ги одби како неосновани, а првостепената пресуда ја потврди во целост, со што му ги потврди двете години затворска казна“, пишува во соопштението од судот.

Второстепениот суд делумно му ја уважи жалбата на Ѓоко Поповски и му ја намали казната на 4 години и 6 месеци, а во останатиот дел првостепената одлука ја потврди.

За Гордана Јанкулоска за „Тенк“ е издвоена во друга постапка и пресудата за неа, под обвинение дека ја злоупотребила службената положба и го натерала Поповски да го намести тендерот за „мерцедесот“ што го посакал Груевски, ќе биде изречена на 8 октомври.

Прикажи повеќе...

Daily news

Бизнисменот Минчо Јорданов треба да сведочи дали бил уценет со пари во шпионската афера

Објавено пред

Spion

Бизнисменот Минчо Јорданов утрово во кривичниот суд е повикан да сведочи во предметот што го презеде специјалното јавно обвинителство под кодно име „Шпион“.

Обвинетите Миќо Наскоски, Зоран Божиновски и Марјан Маџовски, како што рече на минатото рочиште обвинителката Елизабета Јосифовска, со цел да се стекнат со противправна имотна корист, му се заканиле на бизнисменот Минчо Јорданов дека ќе објават податоци за наводна криминална приватизација и откуп на акциите во АД „Бетон“ и на други негови фирми. Во намерата не успеале, а Јорданов не ги исплатил парите.

„Обвинетиот Александар Диневски прибавувал податоци со степен на државна тајна, а потоа ги доставувал или директно на странските разузнавачки служби или му ги давал на обвинетиот Марјан Ефремов, кој ја формирал групата за уцени, изнуди и шпионажа и ја координирал од 2009 до 2013 година, регрутирајќи нови членови во мрежата. Со обвинетиот Мирослав Зафировски од УБК прибирале податоци за луѓе од ЦИА присутни во Македонија и за штаб на ЦИА во Ирак. Тие прибирале и податоци за организациската поставеност на УБК“, рече Јосифовска за „Шпион“, кое СЈО врз база на нови прислушувани разговори го презеде од Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција.

Ефремов, според обвинението, групата за изнуда и тргување со тајни информации од безбедносните служби на Македонија ја направил во 2009 година и, како што тврди обвинителството, тој е мозокот на целата операција. Информациите им ги продавале на Кост Н. од грчката разузнавачка служба, Петар Н. и Јуриј Н. од унгарската и на други лица од странски разузнавачки служби.

Секој од обвинетите, зависно од тоа во која институција работел, снимал службени документи, кои потоа им ги продавал на грчката, руската, унгарската и српската разузнавачка служба. Обвинети во овој случај се и тогашниот шеф на Кабинетот на претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, генералот Горан Стојков, Миќо Насковски, Ѓорѓи Хаџимицев, Цветан Дамјановски (заедно со други нивни колеги од МВР, УБК, АР и Военото разузнавање, кои дел се веќе осудени) и Зоран Божиновски, кој во групата имал улога ако уценуваните не дадат пари, тој да ги објавува, како што вели обвинителката, во порталот „Буревесник“ или во други медиуми во кои работел. Божиновски е обвинет за злосторничко здружување, шпионажа и уцена.

Обвинетите не се чувствуваат виновни, а тврдат и дека целиот процес е монтиран. Во предметот првично беа опфатени 19 лица, од кои неколкумина ја одлежаа затворската казна. Предметот го суди судијата Владимир Туфегџиќ. На конференциска врска треба да сведочи и Драган Даравелски, кој, според обвинението, исто така бил уценуван од обвинетите.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија3 часа

Објавен распоредот на телевизиските часови за учениците кои немаат компјутери

Учениците кои немаат компјутер или таблет за да следат онлајн-настава преку платформата на Министерството за образование часовите ќе можат да...

Македонија7 часа

Регистрирани 194 новозаразени, починаа 2 лица

Во последните 24 часа се направени 1.697 тестирања, а регистрирани се 194 нови случаи на Ковид-19, и тоа во: Скопје...

Регион9 часа

Грчките свештеници загрижени за барањето до Вартоломеј за автокефалност на македонската црква

Грчките црковни кругови ги коментираа барањата на македонските власти до вселенскиот патријарх Вартоломеј за автокефалноста на македонската црква. Задната врата...

Македонија9 часа

Сојузот на средношколците најави бојкот во ноември ако не се дозволи комбинирана настава

Сојузот на средношколците најави бојкот на наставата од ноември доколу во октомври остане стабилна епидемиолошката состојба, а институциите не дозволат...

Македонија9 часа

Милошоски: Пратеничката група на ВМРО-ДПМНЕ ќе гласа против одлуките за вонредна состојба

Заврши координацијата на пратеничката група на коалицијата „За обнова на Македонија“ по што пратеникот на ВМРО-ДПМНЕ, Антонијо Милошоски, информира дека...

Регион10 часа

Албанија го одложи почетокот на училишната година

Албанија го одложи почетокот на училишната година за ноември откога бројот на заразени од коронавирусот во еден ден се зголеми на...

Топ11 час

Приведена дилерка на кокаин во Тетово

Полицијата приведе 45-годишна жена од Теотово осомничена за продажба на кокаин. Според информациите од МВР, таа ја криела и ја...

Свет11 час

Гејтс потпиша договор со 16 фармацевтски компании: го зголемуваме производството на вакцини со невидена брзина

Фондацијата на Бил и Мелинда Гејтс потпиша договор со 16 фармацевтски компании за да соработуваат во производството на вакцина против...

Македонија12 часа

Потрошени 6,7 милиони евра за итни набавки за заштита од Ковид-19, најмногу потрошило МВР

За итни набавки за заштита од коронавирусот, во првите шест месеци од кризата биле потрошени 6,7 милиони евра, покажува извештајот...

Македонија12 часа

Филипче на средба со медицинските сестри кои дадоа отказ од Инфективна – се обидел да ги убеди да останат

Министерот за здравство, Венко Филипче, утрово се сретнал со трите медицински сестри од Инфективната клиника кои дадоа отказ. Според објавата...

Свет13 часа

(Видео) Хаотична прва дебата меѓу Трамп и Бајден

Американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот противкандидат, поранешниот потпретседател и сенатор Џо Бајден, синоќа ја имаа првата од трите дебати...

Свет14 часа

Премиерот на Ерменија: За конфликтот во Нагорно-Карабах нема воено решение

Премиерот на Ерменија, Никол Пашињан изјави дека за конфликтот во Нагорно-Карабах нема воено решение. Пашињан за телевизијата Русија 1 рекол...

Свет1 ден

Кремљ: Путин планира да се вакцинира со руската вакцина против коронавирус

Рускиот претседател, Владимир Путин, планира да се вакцинира со руската вакцина против коронавирус, рече неговиот портпарол. „Путин планира да се...

Македонија1 ден

Алаѓозовски и Поповски именувани за национални координатори во Владата

Владата на денешната седница ги именува поранешниот министер за култура Роберт Алаѓозовски и поранешниот министер без ресор задолжен за комуникации,...

Македонија1 ден

Игротеките почнуваат со работа

Владата на денешната седница го усвои протоколот за работа на игротеките. „Владата го усвои протоколот за работа на игротеките во...

Македонија1 ден

Владата одобри целоднeвна настава во училиштата

По препорака на Комисијата за заразни болести, Владата на денешната седница одобри целодневна настава во училиштата. „Одобрена е организацијата на...

Македонија1 ден

(Видео) Потпишан етичкиот кодекс, функционерите се обврзаа на транспарентно и одговорно работење

На седница на Владата денеска беше потпишан кодексот за етичко однесување на носителите на јавни функции. По тој повод, заменик-претседателот...

Свет1 ден

(Видео) Војската на Нагорно-Карабах соборила два азербејџански хеликоптера

Војската на Нагорно-Карабах собори два азербејџански хеликоптера користејќи ракети „земја-воздух“ – „игла“, објави прес-секретарот за ерменското Министерство за одбрана, Шушан...

Македонија1 ден

Осум починати и 112 новозаболени од Ковид-19 во земјата

Министерството за здравство информира дека во последните 24 часа се направени 1.372 тестирања, а регистрирани се 112 нови случаи на...

Македонија1 ден

(Видео) Фетаи ќе бара затворски казни за сите обвинети во „Насилство во Центар“

Обвинителката Фатиме Фетаи ќе бара затворска казна за Миле Јанакиески и другите обвинети со жалба во апелација откако Кривичниот суд...

Досие