Проучувањето на последиците од ткн кислородна катастрофа во далечното минато на Земјата покажало дека животот можел да исчезнува и повторно да се појавува неколкупати во историјата на планетата, пишува списанието PNAS.

„Сознанијата дека во историјата на Земјата имало одредени периоди кога немало толку кислород како денес, а животот бил многу поразличен или воопшто не постоел, може да значи дека откривањето на кислородот на далечните планети не мора да укажува на присуство на живот“, смета Михаел Кипп од Институтот за астробиологија на NASA во Сиетл.

Непознатата Земја

Научниците сметаат дека Земјата во далечното минато многу малку наликувала на светото кој го гледаме денес. Во атмосферата на планетата немало кислород а имало многу амонијак и мета. Водите наликувале според температурите и конзистентноста на густи супи кои вријат, а во нив опстојувале бизарни бактерии-екстремофили., од коишто научниците наоѓаат траги во најстарите карпи во вод на своевидни скаменети „костуми“ на колонии микроби.

Не е познато точно кога се зародил животот на планетата. Постојат спротиставени докази за тоа дека тој постоел уште пред 3,3 до 3,7 милијарди години па дури и пред четири милијарди години, фактички непосредно по завршувањето на формирањето на Земјата и на Месечината и крајот на „бомбардирањата“ од големите астероиди и комети, кои донеле „градежни блокови за животот“ на Земјата.

Тој живот, како што смета Кипп, постоел до настаните коишто геолозите ги нарекуваа „големата кислородна катастрофа“. Пред околу 2,4 до 2,32 милијарди години концентрацијата на кислородот во атмосферата драстично пораснала од 0,0001 отсто до сегашните 21 отсто. Причината за оваа појава, како што во моментов смета научната заедница, е појавата на првите организми кои се способни за фотосинтеза цијанобактериите, кои ја исчистиле атмосферата од CO 2 ја исполниле со кислород.

Кипп и неговите колеги нашле начин за детално да ги проучат овие појави, посветувајќи внимание на фактот дека однесувањето на двата изотопа на селенот – селен-82 и селен-78, многу силно зависат од концентрацијата на кислород во океаните или која и да е друга средина, вклучително и селенот и неговите соединенија. Ова им овозможило на научниците да го и следат движењата на концентрациите на кислород во првиот глобален океан на Земјата во време на периодот на ткн „кислородна катастрофа“.

Длабочините на животот

Ваквите податоци, како што натаму појаснува Кипп, е исклучително важни за сфаќањето на тоа дали првиот живот, за кој кислородот бил штетен, можел да ја преживее катастрофата и постепено да се прилагоди и постепено да се прилагоди на О2, зачуван во најдлабоките делови на океанот со ниска концентрација на кислород или, пак, тоа не било возможно. За да се добијат такви податоци, авторите на судијата проучувале седумдесетина примероци од најстарите карпи на Земјата од фамилијата наслаги на шкрилци, формирани на Гренланд, Јужна Африка и друг делови од планетата пред 2,3 до 2,1 милијарди години.

Мерењата откриваат многу интересна и неочекувана слика: наместо остро зголемување на нивото на кислород и негово постепено намалување во последните 200 милиони години, научниците увиделе дека концентрацијата на О2 во атмосферата останала стабилно висока во текот на целиот тој период. Потоа таа остро се намалила до нултата вредности останала на тоа ниво во текот на следните милијарда години, за што причините сé уште не се јасни.

Притоа Кипп и неговите колеги откриле траги од тоа дека дури и кон крајот на „кислородната катастрофа“ во глобалниот океан постоеле зони целосно „слободни“ од кислородот, каде што животот можел да се притаи и да се приспособи на новите услови во таа епоха.

Сличните текови на „кислородната катастрофа“ укажуваат на една интересна можност. Двесте милиони години постоење на кислород во атмосферата требало да биде доволно за древните организми да се приспособат на него и да „заборават“ како живееле во условите кога отсуствувал. Соодветно на тоа, во моментот кога кислородот нагло исчезнал, животот можел сосема да исчезне заедно со него.

Во полза на оваа теза говорат неколку фактори, како отворањето на „повеќеклеточните“ фосили формирани пред 2,1 до 2,2 милијарди години, бавното закрепнување на концентрацијата на кислородот во атмосферата, кое се протегало низ милијарда години, и цела низа друга причинители. Притоа, како што сметаат истражувачите, не е може да се зборува за тоа дека присуството на кислород на далечните планети задолжително укажува на постоење живот на нивната површина. Сосема е можно, дека жителите на тие планети да се веќе изумрени, без да остават траги.