Контакт

Daily news

Ренато Баретиќ: Левичарите пишуваат подобра книжевност

Објавено пред

Хрватскиот писател и влијателен колумнист, чии романи се меѓу најчитаните во регионот, во интервју за „Макфакс“ за себе вели дека е голем дрдорко кој знае да зборува со часови и часови, но кога прошетал низ центарот на Скопје не можел глас да пушти – се чувствувал „овердозиран“ од кич. Од друга страна, старата чаршијата му изгледа како турбо-провинција, а е во центарот на градот!

dobivaj vesti na viber

Овој јуни, во рамки на книжевната резиденцијална програма за автори и преведувачи од Југоисточна Европа „Апсолутно модерен“ (во организација на издавачката куќа „Готен“, под покровителство на Европската мрежа за превод и книги „Традуки“), во Скопје престојува хрватскиот писател Ренато Баретиќ (54), роден загрепчанец кој не може да живее без море, па пред четврт век се преселил во Сплит.

Живее исклучиво од пишување, најпрвин како новинар, кој изминативе две децении стана еден од највлијателните колумнисти во водечките дневни весници и неделни магазини („Вечерњи лист“, „Слободна Далмација“, „Глобус“, „Национал“…). Со новиот милениум, пишувачкиот талент го „сели“ во книжевноста. Неговите романи „Осмиот повереник“, „Зборувај ми за неа“ и „Хотел Гранд“ се наградувани и преведени на неколку европски и балкански јазици, вклучувајќи го и македонскиот. „Осмиот повереник“ имал и успешна театарска поставка, а годинава се очекува и премиерата на филмот снимен според неговиот роман.

Баретиќ е и телевизиски и филмски сценарист (хит-филмот „Што е маж без мустаќи“ носи негов потпис), копирајтер… Од 2007 е уредник на програмата на книжевниот фестивал „Причигин“ во Сплит, а од 2012 го води практичниот дел од наставата во сплитската „Куќа за креативно пишување“.

„Порано повеќе се заработуваше од пишувањето за весници. Денес работам пет работи, за да заработам една просечна плата, невозможно е да се живее само од книжевност. Но, ја имам поволноста да работам дома, понекогаш во пижами и влечки, а многу често знам и да зготвам ручек за сопругата и двете деца“, вака Баретиќ ги „мери“ предностите и мааните на слободата на изборот и егзистенцијалните барања. Затоа четвртиот роман сè уште му „стои“ на 107-та напишана страница…

За време на својот престој во Скопје, Баретиќ работи на ракописот за театарската комедија „Хасан“, во која зборува за бегалците од Блискиот Исток и нашиот однос кон нив. Една од целите на неговиот престој е и активно присуство на книжевните настани во земјата, како и претставување пред македонската книжевна јавност.

 

 

Сплит и остатокот на светот

Не е чудно што Баретиќ го избрал Сплит како град за живеење.

„Кога некој патеписец би дошол на месец дена во Хрватска, со задача да напише репортажа, ако би се прашувал јас, би го оставил 15 дена само во Сплит бидејќи сè што би видел другите денови во Хрватска, и најдоброто и најлошото, веќе го видел во Сплит! Најдоброто и најлошото во хрватското општество, менталитет, уметноста, политиката… сето тоа е сконцентрирано во еден релативно мал град. Ја имав среќата уште како релативно млад човек да се запознам со неколку извонредни личности од Сплит, кои подоцна го направија култниот неделник ‘Ферал трибјун’, и кои секогаш беа ‘контраши’, но на креативен, а не на деструктивен начин“, Ренато ги разкажува мотивите за преселбата во Сплит.

Кога, пак, заедно со истомислениците го формирале книжевното списание „Торпедо“, чие правило било да објавува книжевни текстови исклучиво на новинари, сфатиле дека новинарите создаваат позанимлива книжевност, и проза и поезија, од „службените“ писатели.

„Кон крајот на деведесеттите години тргна цел еден бран на нов сензибилитет во книжевноста, кој покажа дека Сплит има најмногу книжевници по глава на жител. Тоа им даде силен поттик и на помладите писатели на почетокот на милениумот, па се утврди дека луѓето од новинарството создаваат одлична и интересна книжевност“, анализира Баретиќ.

Впрочем, освојувањето на книжевноста од страна на новинарите е процес кој, освен во Хрватска, се случува(ше) и во Србија, Словенија, Македонија…

„Постојат две објаснувања за овој феномен. Едното е мое, и изгледа вака. Замисли дека си чевлар, и цел живот правиш одлични, но само леви чевли од чифтот. Па, веројатно еднаш ќе ти текне да направиш и десен чевел, кој, можеби, ќе биде и подобар од левиот?! Но, најдоброто објаснување е на Борис Дежуловиќ. На истава дилема, тој одговори со контра-прашање: зошто меѓу ватерполистите има толку многу добри пливачи? Меѓу новинарите кои почнаа да пишуваат романи, раскази и песни нема лош, нема ниту просечен новинар. Сите ние веќе бевме препознаени како новинарски имиња со стил, триесет години се докажувавме пред читателите“, објаснува Баретиќ.

 

 

Идеологијата на ракописот

Од друга страна, пак, целиот тој нов критички интелектуален бран во новинарството, а потоа и во книжевноста од крајот на минатиот и почетокот на овој век е левичарски настроен.

„Кога интересот за јавното добро е поважен од интересот за личното добро – тоа за мене е клучната разлика меѓу левичарски и десничарски настроените интелектуалци. Левичарите, секако, спаѓаат во првата група. “, смета Баретиќ.

Тој е по четврти пат во Македонија, еднаш бил учесник и на Струшките вечери на поезијата, но сегашниот престој од месец дена во Скопје, за разлика од преходните во траење од ден-два, е поголема можност за опсервација на нашето општество.

Прашањето за „Скопје 2014“ некако станува задолжителен услов без кој не може да се води разговор со странците. Порано сите намерници од страна ги опсипувавме со прашањето како им се допаѓа нашата земја, нормално очекувајќи воодушевувачки одговор. Сега е обратно.

„Морам да признам дека не ми поставуваа прашања дали и колку ми се допаѓа, но при прошетките секогаш подналутено ми обрнуваа внимание – види го ова! Бевме на прошетка ни плошадот и отидовме на кафе во ресторанот во една од галиите во Вардар. Познат сум по тоа што сум голем дрдорко, можам да зборувам со часови, но на тоа место молчев најмалку пет минути! Не можев глас да пуштам! Кичот не е проблем за мене, туку количината на кич со кој е затрупан центарот на Скопје. Тоа е ‘овердоуз’ од кич на толку мал простор! Се чувствував како наркоман кој добил премногу чист хероин! Од таа пресилна доза, не знаев што да кажам. Во едно скорешно интервју реков дека најважно е да се бара трагата на парите, и сите дилеми во надворешната или внатрешната политика ќе исчезнат, нема идеологија во тоа. Меѓутоа, во овој случај, освен енормната сума пари што е потрошена за целиот тој кич, мислам дека се работи и за сериозен психички проблем во нечија глава. Можеби е од физиолошка природа, можеби само од психолошка, но тој кич не може да се направи само поради парите, колку и да имал корист од нив!“, смета Баретиќ.

 

 

(Т)умор од стиропор

Тој додава дека „Скопје 2014“ е апсолутен историски фалсификат, нешто како промена на ДНК на градот, пластично објаснувајќи го со клонирањето на генот од пајак уфрлен во ДНК на доматот, за побавно да скапува.

„Не знам како да кажам, а да не повредам никого. Најубавиот дел од градот е Старата турска чаршија, но на секои пет чекори низ неа гледате сиромаштија. Дуќанџиите би направиле подобро ако имаат пари. Чаршијата изгледа како турбо-провинција, а е во центарот на градот! Единствено можам да го пофалам амбиентот на Дебар маало. Сум престојувал на неколку резиденцијални програми, но морам да напоменам дека кога тргнав во Скопје, реков дека одам кај мои луѓе. Моето Скопје се луѓето, тие што ги познавав, и тие што сега ги запознав“, вели Баретиќ.

Минатата сабота, од прозорецот на станот во кој престојува, во центарот на градот, бил сведок на огнометот што го приредил ВМРО-ДПМНЕ за прославата на партиската годишнина.

„Огномет на дневна светлина!? Треба да бидеш малку луд, па да не почекаш само половина час, малку да се смрачи, па да направиш вистински огномет. Тој метафоричен половина час – тоа е тој расчекот во кој сега се наоѓа Македонија! Еднаш реков дека на Скопје му треба еден квалитетен и строго контролиран земјотрес, па зградите да го стресат барокот од своите фасади, а да нема потреба да се плаќа за тој процес“, дијагностицира Баретиќ.

Тој додава дека градот е како човекот, жив организам.

„Живиот организам мора да се шири нанадвор. Ако организмот се шири навнатре – тоа е тумор! Најмногу ме шокираше што тој македонизам е сконцентриран само во центарот на Скопје“, завршува Баретиќ.

Стојан Синадинов

Daily news

Прва правна конференција Tres Partes

Објавено пред

На 26 декември година во хотелот „Континентал“, со почеток во 10 часот, ќе се одржи првата правна конференција Tres partes, во организација на „Јанаки знае“, а ќе биде поделена во три дела.

dobivaj vesti na viber

Првиот дел е со работен наслов „Дали е потребно укинување на извршителите?”, на кој ќе учествуваат Зоран Василевски, кој ќе ја застапува тезата ПРО укинување на извршителите, извршител Снежана Андреевска, која ќе ја застапува тезата КОНТРА укинување на извршителите и извршител и поранешен судија за извршување, Христо Јованов, кој ќе предава во делот на извршувањето пред да се укинат судиите извршители.

Вториот дел е со работен наслов „Дали се шаблонизира институтот надомест на нематеријална штета“, на која предавачи ќе бидат адвокатката Маруша Митровска, судијката Љубица Колиќ од Основен суд Скопје 2 и судијата Ѓорѓи Радојков од Апелациониот суд Скопје.

Третиот т.н. кривичен дел е со работен наслов „Неприменување на кривично-правните институти“, во кој предавачи ќе бидат адвокатот Јанаки Митровски, Никола Тупанчевски, редовен професор по казнено право при „Јустинијан Први“, Александра Деаноска, вонредна професорка по казнено право при „Јустинијан Први“, и Оља Ристова, судијка при Основниот суд Скопје 1.

Предвиден е и интерактивен дел со публиката преку поставување прашања и коментари од учесниците.

 

Прикажи повеќе...

Daily news

Груевски оди во затвор – Апелација му ја потврди казната

Објавено пред

Апелациониот суд Скопје, постапувајќи по кривичниот предмет познат во јавноста под името „Тенк“ по одржана јавна седница, донесе пресуда со која му ја потврди двегодишната затворска казна на премиерот Никола Груевски. „Жалбите на обвинетиот Никола Груевски изјавени лично и преку неговите бранители ги одби како неосновани, а првостепената пресуда ја потврди во целост, со што му ги потврди двете години затворска казна“, пишува во соопштението од судот.

dobivaj vesti na viber

Второстепениот суд делумно му ја уважи жалбата на Ѓоко Поповски и му ја намали казната на 4 години и 6 месеци, а во останатиот дел првостепената одлука ја потврди.

За Гордана Јанкулоска за „Тенк“ е издвоена во друга постапка и пресудата за неа, под обвинение дека ја злоупотребила службената положба и го натерала Поповски да го намести тендерот за „мерцедесот“ што го посакал Груевски, ќе биде изречена на 8 октомври.

Прикажи повеќе...

Daily news

Бизнисменот Минчо Јорданов треба да сведочи дали бил уценет со пари во шпионската афера

Објавено пред

Spion

Бизнисменот Минчо Јорданов утрово во кривичниот суд е повикан да сведочи во предметот што го презеде специјалното јавно обвинителство под кодно име „Шпион“.

dobivaj vesti na viber

Обвинетите Миќо Наскоски, Зоран Божиновски и Марјан Маџовски, како што рече на минатото рочиште обвинителката Елизабета Јосифовска, со цел да се стекнат со противправна имотна корист, му се заканиле на бизнисменот Минчо Јорданов дека ќе објават податоци за наводна криминална приватизација и откуп на акциите во АД „Бетон“ и на други негови фирми. Во намерата не успеале, а Јорданов не ги исплатил парите.

„Обвинетиот Александар Диневски прибавувал податоци со степен на државна тајна, а потоа ги доставувал или директно на странските разузнавачки служби или му ги давал на обвинетиот Марјан Ефремов, кој ја формирал групата за уцени, изнуди и шпионажа и ја координирал од 2009 до 2013 година, регрутирајќи нови членови во мрежата. Со обвинетиот Мирослав Зафировски од УБК прибирале податоци за луѓе од ЦИА присутни во Македонија и за штаб на ЦИА во Ирак. Тие прибирале и податоци за организациската поставеност на УБК“, рече Јосифовска за „Шпион“, кое СЈО врз база на нови прислушувани разговори го презеде од Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција.

Ефремов, според обвинението, групата за изнуда и тргување со тајни информации од безбедносните служби на Македонија ја направил во 2009 година и, како што тврди обвинителството, тој е мозокот на целата операција. Информациите им ги продавале на Кост Н. од грчката разузнавачка служба, Петар Н. и Јуриј Н. од унгарската и на други лица од странски разузнавачки служби.

Секој од обвинетите, зависно од тоа во која институција работел, снимал службени документи, кои потоа им ги продавал на грчката, руската, унгарската и српската разузнавачка служба. Обвинети во овој случај се и тогашниот шеф на Кабинетот на претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, генералот Горан Стојков, Миќо Насковски, Ѓорѓи Хаџимицев, Цветан Дамјановски (заедно со други нивни колеги од МВР, УБК, АР и Военото разузнавање, кои дел се веќе осудени) и Зоран Божиновски, кој во групата имал улога ако уценуваните не дадат пари, тој да ги објавува, како што вели обвинителката, во порталот „Буревесник“ или во други медиуми во кои работел. Божиновски е обвинет за злосторничко здружување, шпионажа и уцена.

Обвинетите не се чувствуваат виновни, а тврдат и дека целиот процес е монтиран. Во предметот првично беа опфатени 19 лица, од кои неколкумина ја одлежаа затворската казна. Предметот го суди судијата Владимир Туфегџиќ. На конференциска врска треба да сведочи и Драган Даравелски, кој, според обвинението, исто така бил уценуван од обвинетите.

Прикажи повеќе...

Најново

Регион2 часа

Вучиќ од Тирана: Подобро да се биде на масата отколку на менито

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, по пристигнувањето на самитот на лидерите на ЕУ за Западен Балкан во Тирана, изјави дека...

Македонија4 часа

(Видео) Ковачевски од Тирана: ЕУ покажа дека е посветена на проширувањето

Премиерот Димитар Ковачевски, денеска, на самитот Западен Балкан – ЕУ во Тирана изрази задоволство што првпат ваков самит на сите...

Македонија6 часа

Град Скопје: Утре ќе се објави јавниот повик за приватните превозници, „Слобода превоз“ и „Макекспрес“ нема да може да конкурираат

Јавниот градски превоз го организираат органите на локалната самоуправа, а не приватни бизнисмени, политички партии или други интересни групи. Во...

Македонија9 часа

Владата го поништи државјанството на Онишченко

Владата на денешната седница одлучи да се поништи одлуката за прием на Олександр Онишченко во државјанство на Република Северна Македонија....

Македонија10 часа

Агелер: Тим за санкции од Вашингтон ќе сузбива корупција во Македонија

Тим од Вашингтон допатувал во Македонија за да врши мониторинг врз правосудството и коруптивните актери. За ова на „Твитер“ објави...

Македонија10 часа

Пенов за блокадите во Скопје: Ова е самоволие, граѓаните трпат преголема штета

Ристо Пенов, министер за локална самоуправа, одби да каже кои се мерките кои државата ќе ги преземе за да ги...

Свет11 часа

Кремљ: Потребен е долгорочен мир, но во моментов нема шанси за разговори со САД

Од Кремљ пристигна одговор на коментарите на американските претставници, во кои Русија тврди дека е потребен фер и долгорочен мир,...

Регион11 часа

Урсула фон дер Лајен: Западен Балкан повторно оди напред

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денеска пред Самитот ЕУ-Западен Балкан во Тирана истакна дека напредокот повторно е...

Македонија11 часа

Потпишан договор за поевтини роаминг-услуги за земјите од Западен Балкан со земјите од ЕУ

Премиерот Димитар Ковачевски денеска во рамките на Самитот Западен Балкан – Европска Унија во Тирана заедно со лидерите од Западен...

Свет12 часа

Армијата на Белорусија започна вежби за борбена готовност

Вооружените сили на Белорусија почнаа вежби за борбена готовност за сите категории воен персонал. Како што соопшти Министерството за одбрана...

Македонија12 часа

Премиерот Ковачевски на Самит во Тирана пречекан од премиерот на Албанија

Претседателот на Владата на Република Северна Македонија, Димитар Ковачевски, денеска во Тирана беше пречекан од премиерот на Република Албанија, Еди...

Македонија13 часа

Приватните превозници втор ден го блокираат Скопје

Втор ден сообраќаен хаос во Скопје. Продолжуваат блокадите од приватните превозници. Автобусите и во текот на ноќта останаа на трите...

Економија13 часа

Путин: Евроазија е моторот на глобалниот економски развој

Рускиот претседател Владимир Путин оцени дека Евроазија е локомотива на глобалниот економски развој, нагласувајќи дека таму треба да се формираат...

Свет13 часа

Орбан ја поддржа изјавата на Макрон: Војната во Украина различно влијае врз Америка и ЕУ

Унгарскиот премиер Виктор Орбан повика на преиспитување на санкциите воведени кон Русија и ја поддржа изјавата на францускиот претседател Емануел...

Свет14 часа

Индонезија донесе закон со кој се санкционира сексот надвор од бракот

Парламентот на Индонезија денеска усвои нов кривичен закон, според кој сексот надвор од бракот е прогласен за кривично дело со...

Свет14 часа

Најмногу заболени од грип во САД во последните 10 години, починале 14 млади лица

САД забележаа најголем број хоспитализации на заболени од грип во последните 10 години, соопшти денеска директорката на Центарот за контрола...

Свет1 ден

Нападнати руски аеродроми, има повредени и загинати

Киевскиот режим изврши напад врз руските воени аеродроми во регионите Саратов и Рјазан, воздухопловните сили ги пресретнаа овие беспилотни летала,...

Економија1 ден

Ќе им се исклучува струјата на сите неплаќачи, на списокот болници, затвори, факултети

ЕВН објави дека веќе се испраќаат известувања, а и ќе ги исклучуваат од струја сите институции неплаќачи. На списокот се...

Македонија1 ден

Кривична за малолетник од Скопје за „тероризам“, за дојавите на бомби во скопски училишта

Денеска (5.12.2022) Секторот за борба против тероризам, насилен екстремизам и радикализам при Одделот за сузбивање организиран и сериозен криминал до...

Економија1 ден

Кремљ: Европејци, подгответе се за високи цени

Кремљ предупреди дека новото ограничување на цената на руската нафта наметнато од ЕУ ќе ги „дестабилизира глобалните енергетски пазари“, но...