Контакт

Економија

Вредноста на итните јавни набавки надмина 3,2 милиони евра – доминираат пет фирми

Објавено пред

Вредноста на договорите за итните јавни набавки поврзани со заштита од коронавирусот надмина 3,2 милиони евра и досега се склучени 142 договора. Дури 71 отсто од вредноста на склучените договори отпаѓа само на пет фирми. Во отсуство на упатство или стандардни обрасци за набавка продолжуваат значајните разлики во цените. Во овој период најголеми разлики се забележуваат кај скафандрите и ракавиците. Скафандрите се купувале за цена од 262 до 1.156 денари, а ракавиците од 2,83 до 9,32 денари за парче. За повеќе од половина од склучените договори (59 отсто), институциите ја прекршиле законската обврска да ги објават договорите во рок од десет дена од потпишувањето. Во секој втор склучен договор за итните јавни набавки поврзани со коронавирусот се преговарало само со еден понудувач. Сѐ уште нема информации за исходот од владините огласи за интервентни набавки на маски и ракавици, се вели во најновиот извештај на Центарот за граѓански комуникации, кој се однесува на итните јавни набавки поврзани со заштита од коронавирусот, заедно со базите на податоци на сите склучени договори и на одлуките за избор на најповолна понуда.

Како што се наведува во анализата, вредноста на договорите за итните јавни набавки поврзани со заштита од коронавирусот надмина 3,2 милиони евра.

Преку директни преговарања, без претходно објавување оглас, склучени се 142 договора. Најголема вредност на склучените договори има МВР, кое склучило шест договори, во вкупна вредност од 1,9 милион евра, што е дури 59 отсто од вредноста на договорите на сите институции. Станува збор за договори за набавка на маски, ракавици, очила, комбинезони и средства за дезинфекција. Второ според вредноста на договорите е Министерството за здравство, со 14 договори, во вредност од 321.081 евро, за набавка на монтажни контејнери, реагенси, потрошен материјал, дезинфекциски средства и заштитна лична опрема.

Дополнително, на овие 142 договора, објавени се и уште 51 одлука за избор на најповолен понудувач, во вкупна вредност од 701.230 евра.

Пет институции со најголема вредност на набавки поврзани со коронавирусот
(според објавените известувања за склучените договори)

Повеќе од две третини од вредноста на договорите отпаѓа на пет фирми. Тендери за итна набавка добиле вкупно 81 фирма, но 71 отсто од вредноста им припаѓа само на пет фирми.
Највредни договори за итни јавни набавки се склучени со прилепската фирма „Гифти текс“ за набавка на маски за потребите на министерствата за внатрешни работи и одбрана.

Втора на листата според вредноста е „Биотек“ од Скопје, која има склучено договор за набавка на маски, ракавици, очила и комбинезони за потребите на МВР. Според бројот на договори, предничат скопски „Алкалоид“ и битолски „Еурофарм“, кои имаат склучено 14, односно 12 договори.

Пет фирми со најголема вредност на договори поврзани со коронавирусот

Значајни разлики во цените и разногласие во набавките во отсуство на упатство или стандардни обрасци за набавка. Најголеми разлики во анализираниот период постојат кај набавката на скафандри и ракавици. Цените на купените скафандри се движат од 262 до 1.156 денари, а на ракавиците за еднократна употреба, со или без талк, од 2,83 до 9,32 денари за парче.

Најеклатантен пример е што комунално претпријатие купило скафандри за еднократна употреба за цена од 1.156 денари, а клиника купила скафандри за повеќекратна употреба со можност да се вријат за цена од 1.052 денара. Притоа неспоредливи се ризиците од пренесување на вирусот и последиците од ова во двете институции.

Поради отсуство на каква и да е координација меѓу институциите, продолжува купувањето разни видови маски, од оние за еднократна употреба, преку хируршки, платнени, па сè до маските со највисока заштита. Најскапо платена маска е ФФП2, и тоа 448,4 денари за една, а најевтино – двослојна маска за еднократна употреба од 21 денар.

Државните институции и натаму не ги објавуваат навреме склучените итни договори за јавни набавки поврзани со коронавирусот. Институциите директно го прекршуваат Законот за јавните набавки, кој ги обврзува да ги објавуваат известувањата за склучените итни договори и самите договори во рок од десет дена од нивното склучување. Како што се претпостави во претходните два извештаја, биле склучени многу повеќе договори отколку што објавиле институциите. По неколкуте укажувања во претходните извештаи, се забележува почесто објавување на склучените договори.

За повеќе од половина од склучените договори (59 отсто), институциите ја прекршиле законската обврска да објават информации за склучените договори, за фирмите со кои ги склучиле, како и износот што го потрошиле.

Воедно, кај некои од институциите се забележува дека во договорите не ги наведуваат ниту договорените количини ниту договорените поединечни цени, со што практично го оневозможуваат увидот во суштинските делови од тендерот.

Секоја втора итна набавка била само со една понуда. Дури во 47 отсто од сите склучени договори за итните јавни набавки поврзани со коронавирусот се преговарало само со еден понудувач.

Анализата на склучените договори укажува на случаи во кои цената на набавените производи била пониска кога во преговорите биле вклучени повеќе од една понуда. За разлика од претходно, по неколкуте укажувања за преговарање со повеќе наместо со една фирма, зголемен е бројот на итни набавки со повеќе од еден понудувач.

Сѐ уште нема информации за исходот од владините огласи за интервентни набавки на маски и ракавици. За овие набавки беа донесени две посебни владини уредби за интервентни набавки – едната за маски, а другата за ракавици. Иако и за двете веќе одамна беа објавени огласи и поминаа и роковите за поднесување понуди, досега нема никаква информација за нивниот епилог за што е укажувано и во претходните два извештаја.

ПРЕПОРАКИ

Во анализата се препорачува договорните органи навремено да ги објавуваат на ЕСЈН известувањата и склучените договори за итните јавни набавки поврзани со коронавирусот, и тоа најдоцна десет дена од денот на склучувањето.

За поголема транспарентност, договорните органи да ги објавуваат на ЕСЈН и одлуките за избор на најповолна понуда преку инструментот за т.н. доброволна транспарентност, и тоа истиот ден кога го информираат и понудувачот со најповолна понуда.

Договорите за итните јавни набавки поврзани со коронавирусот да ги содржат поединечните цени на набавените производи и услуги, како и детален опис на предметот на набавка.

Во преговорите за итните набавки да се вклучуваат повеќе фирми за да се зголеми конкуренцијата и да се постигнат пониски цени и повисок квалитет на набавките. Да се настојува да се добие најдобрата вредност за потрошените пари. Детаљно да се образложуваат потребите за итните набавки во одлуката за јавната набавка, со објаснување на причините за набавка на потребниот производ или услуга, квалитетот и количините. Надлежните институции да изработат упатство за набавка на производи за заштита и спречување на ширењето вируси водејќи сметка за разните потреби на институциите.

Истовремено, со избувнувањето и раширувањето на кризата предизвикана од коронавирусот, се наметна и потребата од итни набавки на стоки, услуги и работи за заштита и превенција на ширењето на заразата од овој вирус. Поради ова, јавните набавки на овие средства, наместо по редовните, се спроведуваат по скратени и забрзани процедури имајќи ја предвид итноста во обезбедување на потребните средства за заштита и лекување. Брзањето и фокусот врз другите работи, како здравјето и животите на луѓето, ги зголемуваат и ризиците од случајни и намерни грешки и злоупотреби и на двете страни – и кај тие што набавуваат и кај тие што продаваат.

Поради ова, сè помногубројни се повиците од домашните и од меѓународните институции за зголемена транспарентност, отчетност и одговорност на властите при итните набавки поврзани со коронавирусот, како и за зголемен мониторинг и контрола од страна на државните органи и граѓанскиот сектор. Ова особено се однесува на земјите како нашата, која има и онака ограничени ресурси и е важно секој денар јавни пари да биде потрошен целосно наменски, целисходно и рационално. Оттука, Центарот за граѓански комуникации почна со мониторинг и на итните набавки поврзани со коронавирусот за навремено да детектира одредени слабости во процесот и да даде придонес кон нивно надминување, а со цел заштита на јавните пари и рационално искористување на ограничените ресурси во земјата. Ова е трет извештај од планираната серија извештаи што се објавуваат периодично. За поцелосен увид на јавноста во набавките поврзани со Ковид-19, извештаите се проследени и со објавување преглед на договорите и на одлуките за избор во отворен формат на веб-платформата на Центарот за граѓански комуникации, www.opendata.mk.

ИТНИТЕ НАБАВКИ ПОВРЗАНИ СО КОРОНАВИРУСОТ И РИЗИЦИТЕ ОД КОРУПЦИЈА

Состојбата со новиот коронавирус и болеста Ковид-19 и прогласената вонредна состојба во земјата наметнуваат потреба од итни набавки на стоки, услуги и работи поврзани со заштита и превенција на ширењето на заразата од овој вирус. Овие набавки, во согласност со Законот за јавните набавки, се спроведуваат со директно преговарање со фирмите, односно преку постапка со преговарање без објавување оглас, за што на институциите не им е потребно ни претходно мислење од Бирото за јавни набавки.

Вонредноста на состојбата, општиот недостиг на неопходните производи и брзината со која се спроведуваат набавките го зголемуваат ризикот од корупција при примената на оваа и онака нетранспарентна постапка за јавна набавка. И доставувачите, знаејќи дека институциите се во тесно и немаат голем избор, може да го искористат овој период за зголемување на цените над вообичаените и реалните.

За да се стесни просторот за можна злоупотреба на и онака скромните јавни ресурси, потребно е да се вложат максимални напори за зголемување на транспарентноста, отчетноста и рационалноста на овие набавки.

Имајќи ја предвид новонастанатата состојба со новиот коронавирус и Ковид-19 и прогласената вонредна состојба во земјата, се укажува потреба од серија непланирани јавни набавки на стоки, услуги и работи поврзани со заштита и превенција на ширењето на заразата од новиот коронавирус и Ковид-19.

Со оглед на сериозноста на ситуацијата и прогласената вонредна состојба во земјата, а во согласност со член 55 став (1) од Законот за јавните набавки („Службен весник на РМ“ 24/19), овие набавки се спроведуваат според постапката со преговарање без објавување оглас: „…доколку поради крајна итност, предизвикана како резултат на настани кои договорниот орган не можел да ги предвиди, роковите за другите постапки не може да се применат. Околностите со кои се оправдува крајната итност во никој случај не смеат да бидат такви за да му се припишат на договорниот орган“.

Исто така, иако за набавките што се спроведуваат со постапката со преговарање без објавување оглас треба да се добие претходно мислење од Бирото за јавни набавки, овие набавки може да се спроведуваат директно, без претходно обезбедено такво мислење од Бирото за јавни набавки, а во согласност со член 55 став (6), кој гласи: „По исклучок на ставот (5) од овој член, договорниот орган нема обврска да добие претходно мислење пред да спроведе постапка со преговарање без претходно објавување оглас врз основа на став (1) точка г од овој член доколку директно се загрозени безбедноста, животот и здравјето на луѓето“.

Имајќи го сето ова предвид, и Бирото за јавни набавки издаде известување до договорните органи на 17.3.2020 година, потврдувајќи ја погоре опишаната состојба: „Ги известуваме сите договорни органи, кои треба да извршат набавки во постапка со преговарање без објавување оглас од причини за крајна итност, дека набавките кои се директно поврзани со епидемијата од Ковид-19 може да ги реализираат без претходно да бараат мислење од Бирото за јавни набавки во согласност со со член 55 став (6) од Законот за јавните набавки, а со цел потребите да се задоволат во најкус можен рок, без какво било одлагање. Потребно е причините соодветно да се образложат во одлуката за јавна набавка. Другите барања за мислење во согласност со член 55 став 5 од Законот за јавните набавки треба да се доставуваат по пошта до архивата на Бирото“.

Поради сево ова, притоа имајќи предвид дека постапката со преговарање без оглас и онака е најмалку транспарентна постапка, а во тие рамки итните набавки со себе носат уште поголем ризик од корупција поради брзината со која се спроведуваат и фокусот на јавноста врз други прашања, уште повеќе се наметнува потребата од засилен мониторинг на спроведувањето на овие набавки. Ова важи уште повеќе поради и онака ограничените ресурси во земјава, како и потребата секој денар јавни пари да биде искористен на најрационален можен начин.

Освен тоа, три други прашања особено се наметнуваат во услови на итни набавки. Првото е дали цените по кои се набавуваат производите се разумни и според пазарните услови бидејќи во вакви услови постои зголемен ризик тие да бидат неразумно високи. Второ, дали се почитува рокот на испораката на набавените стоки, услуги и работи бидејќи навременоста на испораката е клучен фактор во услови на криза, а и причина за итната набавка. Трето, дали секој договорен орган детаљно ја образложил причината за набавката со сите елементи – вид, количина, квалитет и рок, како што тоа го бара законот, се наведува во анализата на Центарот за граѓански комуникации.

Економија

До 5 и 7 јуни трае аплицирањето за финансиска поддршка на фирмите

Објавено пред

До 5, односно до 7 јуни трае аплицирањето за финансиска поддршка за исплата на плата за месец мај 2020 година, за субвенционирање на 50% од придонесите и за финансиска поддршка на самостојните вршители на дејност, соопшти Владата.

Од вчера до 7 јуни работодавачите може да поднесуваат барања за финансиска поддршка за исплата на плата за месец мај 2020 година, односно до 5 јуни барања за субвенционирање на 50% од придонеси од задолжително социјално осигурување и барање за финансиска поддршка на самостојните вршители на дејност.

Во месецот што измина Управата за јавни приходи прими, провери и обработи вкупно 23.861 барања за финансиска поддршка за исплата на плата на повеќе од 120 илјади вработени. Мал број барања се сè уште во постапка на проверување и обработување.

Од Владата соопштија дека мерката финансиска поддршка за исплата на плати за месец април ја искористиле 19.350 компании за 127.426 вработени лица.

Комбинација на мерката финансиска поддршка за исплата на плата и мерката субвенционирање на 50% од придонесите од задолжително осигурување ја искористиле 1.427 компании со 10.668 вработени, од кои 516 од дејноста транспорт, 724 од угостителство и 187 од туризам.

Само мерката субвенционирање на 50% од придонесите од задолжително социјално осигурување ја искористиле 1.680 компании, а опфатени се 12.011 вработени лица.

Мерката финансиска поддршка на физичко лице кое врши самостојна дејност е искористена од страна на 5.187 самовработени лица. По оваа мерка на физичките лица кои вршат самостојна дејност одобрен им е и исплатен вкупен износ од 75.211.500 денари.

Користењето на финансиската поддршка од страна на работодавачите по региони како што ги администрира УЈП: Скопје 5.787, Штипско 3.310, Тетовско 3.591, Струмичко 1.372, Битолско 3.252, Прилепско 2.038.

Управата за јавни приходи за економските мерки кои ги спроведува отвори посебна електронска пошта [email protected] каде граѓаните, работодавачите, сметководителите и други заинтересирани страни добиваа одговори околу начинот на поднесување на самите барањата, статусот на барањето, исправање на грешки внесени во барањата и сл.

Прикажи повеќе...

Економија

Грант од Јужна Кореја од 700.000 евра за модернизација и дигитализација на Царинската управа

Објавено пред

Со грант-средства од 700.000 евра од Владата на Јужна Кореја ќе се поддржи градењето на капацитетите на македонската Царинска управа, особено во делот на брзите пратки, откривањето на нелегалните финансиски текови, како и анализа на ризик во е-трговија.

Денеска беше организиран состанок за отпочнување на проектот на кој присуствуваа министерката за финансии, Нина Ангеловска, директорот на Царинската управа, Ѓоко Танасоски, и делегација од Царинската управа на Јужна Кореја.

На средбата било истакнато дека од особено значење е поддршката во доменот на е-трговијата, која во светски рамки бележи постојан раст и развој, особено сега во новите услови креирани од коронакризата.

Со размена на искуството на Царинската управа на Јужна Кореја во овој домен ќе се придонесе за воспоставување баланс помеѓу олеснета и забрзана испорака на пратките, но во исто време и зголемена наплата на буџетските приходи од овој вид трговија.

Од македонската делегација било посочено дека воспоставувањето дигитална царина е еден од стратешките приоритети на Царинската управа и дека од тој аспект добро е што за оваа цел се соработува со Царината на Кореја, која е широко позната по својот технолошки напредок.

Прикажи повеќе...

Економија

Црна Гора има 62 милионери

Објавено пред

Во Црна Гора има 62 милионери, односно граѓани кои имаат над еден милион евра на своите банкарски сметки, соопшти Централната банка на Црна Гора.

„Според месечните податоци доставени од страна на банките до ЦБЦГ на 30 април, 62 лица во Црна Гора имаат депозит од еден милион и повеќе евра, што е за четири помалку во однос на крајот на минатата година“, се наведува во соопштението.

Најбогатиот на сметка има 10,6 милиони евра.

Законот спречува објавување податоци за лицето кое има најдебела банкарска сметка, но ЦБЦГ соопшти дека граѓанинот не е црногорски државјанин, туку странец.

Повеќето милионери имаат меѓу еден и пет милиони евра на сметка, 58 од нив. Тројца имаат депозит од пет до десет милиони, а еден од десет до 20 милиони евра.

На крајот на минатата година Црна Гора имаше 66 милионери, а најголем индивидуален депозит изнесуваше 17,9 милиони евра. И тогаш тоа не беше црногорски државјанин, туку странец.

На почетокот на 2018 година Црна Гора имаше 64 милионери.

Прикажи повеќе...

Најново

Регион5 часа

Црна Гора прогласи крај на епидемијата

Националното координативно тело за заразни болести, по предлог на Институтот за јавно здравје, прогласи крај на епидемијата на Ковид-19 во...

Свет6 часа

Трамп се закани дека ќе ја испрати војската за да стави крај на протестите

Трамп се закани дека ќе ја испрати војската за да ги угасне протестите во САД, поради смртта на Афроамериканецот Џорџ...

Свет7 часа

Путин: На напад со конвенционално оружје Русија ќе возврати со нуклеарно

Рускиот претседател, Владимир Путин, донесе уредба со која се утврдува дека руската војска може да употреби нуклеарно оружје како одговор...

Македонија7 часа

Не се 67 новозаболени, туку 76 – покажуваат новите бројки на Министерството за здравство

Од Министерството за здравство информираат дека бројот на новозаболени е 76, а не како што претходно беше објавено дека се...

Македонија9 часа

Од денес во изолација 60 полицајци на служба во Гевгелија поради позитивен колега странец

Шеесетина полицајци, кои ја чуваат јужната граница на Македонија поради постојаната опасност од нов мигрантски бран, од денес се во...

Македонија10 часа

Случај „Рекет“: Навреди и критики кон Русковска и Камчеви во завршните зборови на Јанева

Со критики и навредливи зборови за Орце и Ана Камчеви, обвинетата Катица Јанева ги даде своите завршни зборови во судот...

Македонија11 час

На 18 јуни пресуда за случајот „Рекет“

За две недели, односно на 18 јуни судот ќе ја изрече пресудата за случајот „Рекет“ во кој обвинети се Бојан...

Македонија11 час

Бухова: Завршени се 100 од 485 тестови на вработени во конфекциските фабрики во Штип

Директорката на Државниот здравствен и санитарен инспекторат Ирина Бухова вели дека будно се следи состојбата со кластерите на новозаразени од...

Регион14 часа

Цело одделение во Марибор во карантин, еден ученик позитивен на коронавирус

Сите ученици од една паралелка од трето одделение во основно училиште во Марибор, Словенија, се во 14-дневен карантин, откако на...

Македонија14 часа

Портпаролката на СДСМ во самоизолација

Портпаролката на СДСМ, Богданка Кузеска, е во самоизолација затоа што имала средба со директорката на УЈП, Сања Лукаревска, која е...

Регион15 часа

Црна Гора 28 дена без нови случаи, исполнети се условите за крај на епидемијата

Во Црна Гора се исполнети условите за прогласување крај на епидемијата на коронавирус, изјавил Сенад Бегиќ, помошник-директор на Институтот за...

Свет16 часа

(Видео) Четворица полицајци ранети во пукање во Сент Луис, во Бафало возило влета во полициски кордон

Насилните протести во САД продолжија откако минатата недела во полициско апсење беше убиен Џорџ Флојд, а Би-би-си јавува дека имало...

Свет16 часа

Чешка на 15 јуни ги отвора границите за 29 земји

Чешката влада соопшти дека од 15 јуни на граѓаните на таа земја ќе им биде дозволено да патуваат во 29...

Спорт17 часа

Барселона криела дека во тимот има заразени со коронавирусот

Шпанците се подготвуваа за ре-старт на сезоната, која беше прекината поради пандемијата на вирусот Ковид-19. Клубовите пред три недели добија...

Европа17 часа

Во Шпанија првпат од март нема нови смртни случаи од коронавирус

Во Шпанија во последните 24 часа не се пријавени смртни случаи од коронавирус, првпат од март, соопштија здравствените власти на...

Свет17 часа

(Видео) Трамп најави дека ќе испрати илјадници тешко вооружени војници на улиците

Претседателот на САД, Доналд Трамп, се закани дека ќе испрати војска на улиците за да ги задуши граѓанските немири во...

Свет1 ден

(Видео) Се огласи братот на Џорџ Флојд: Тој беше џин со нежно срце, немаше да поддржи насилни протести

Теренс Флојд, помладиот брат на Џорџ Флојд, се обидува да ја смири ситуацијата по жестоките и масовни портести кои избувнаа...

Свет1 ден

СЗО: Нема докази дека коронавирусот сега е послаб

Нема докази дека коронавирусот ја сменил формата на пренесување или дека се променила тежината на болеста што ја предизвикува, велат...

Македонија1 ден

Судниците и просториите во зградата на Кривичниот суд се подготвуваат за продолжување на судењата

Основниот кривичен суд Скопје, по добивање на одлуката на Судскиот совет за судење на сите насрочени судења, која беше објавена...

Македонија1 ден

Филипче: Бројки како вчерашните и денешните очекуваме и во следните неколку дена

Министерот за здравство, Венко Филипче, вели дека се очекува бројката на новодијагностицирани од Ковид-19 и во следниве 2-3 дена да...

Досие