Контакт

Економија

Лазаров: Историјата е важна компонента, но таа дефинира минато, а економијата дефинира иднина

Објавено пред

Лидерот на СДСМ и нов мандатар Димитар Ковачевски изјави дека историјата не може да биде единствена тема на разговор меѓу Бугарија и Македонија, односно дека треба да се разговара и за иднината преточена во инвестициски и инфраструктурни проекти, во економска и културна соработка. Дали според вас на овие полиња можеме полесно да се „најдеме’’?

„Денес живееме во еден од најдинамичните периоди на современата глобализација  и истата се темели на брзи економски текови, дигитализација, зелена енергија, размена на знаења, иновации, образование и современи технологии. Кога морам да зборувам за историјата, лично јас, но и генерално мојата генерација на бизнисмени, имам чувство на назадување, на стагнација и отсуство на визија за иднината. Дигутантно ми е да зборувам за историја, политика и слично. Ја почитувам историјата само како темел на постоење и култура на една посебност на секој кој ќе се чувствува така како што се чувствува врз база на историски и емпириски факти. Но, да навлеземе во дискусии кој каков јазик да говори, или од кога и како потекнува, тоа е концепт на 19 век кој веднаш треба да се напушти. Ние на Балканот немаме голем избор, се соочуваме со масовно иселување и со глобални кризи како што е пандемијата, енергетската криза, економската безидејност, и ни фали уште историја на сите проблеми. Ова се глобални проблеми кои бараат глобални одговори, односно заеднички пристап кон решавање на овие горки проблеми. Имаме два избора, економска платформа која проектира здрава иднина или историски бесконечни наративи кои проектираат само минато без преспектива. Во светло на сите овие факти, ние веднаш, ако може и денес да почнеме да промовираме политики кои се базираат исклучиво на инвестициски, инфраструктурни и енергетски проекти кои ќе донесат вработувања за младите од Бугарија да не одат во Британија и младите од Македонија да не одат низ целиот свет. Јас сè уште силно верувам дека политиката и политичарите постојат за да ги решат проблемите, а не да ги комплицираат. Историјата е важна компонента, но таа дефинира минато, а економијата дефинира иднина.

2.Со оглед на досега нерешените политички односи на политички план кои економијата, трговските односи и соработката ги ставија во улога на жртва, што мислите, можеме ли да градиме стабилни политички врски без солидни економски врски?

Сум потенцирал неколку пати во јавноста дека политиката е само бреме на економијата, посебно онаа политика зачинета со историја, но, ова е Балкан, и економијата и политиката одат рака под рака, и ако е веќе така, тогаш економијата треба да биде предвесник на политичките односи, економијата ќе ги релаксира политичките односи. Реално, денес е обратно, прво мора да има релаксирање со политика за таа да создаде атмосфера на доверба во економијата, и тоа би имало логика само ако политиката воспостави систем на вредности, систем на нула корупција и динамични реформи, но тука не така, во односите помеѓу Софија и Скопије има историја на политика, политичка историја помеѓу народите. И, економијата тогаш е жртва, заложник и блокиран сегмент на политиката. Затоа јас велам дека е потребен обратен модел, и тоа од економски аспект, развој на економија, проекти и инвестиции кои ќе го поплочат патот на политиката за полесно да дојдеме до решение. Реално, ние вака само се одалечуваме. Во светот е сосема поинаку, постојат политички недоразбирања помеѓу некои земји членки на ЕУ, но таму економијата, почитта и работата си врви.

3.Во колкава мера политичките криза и очигледниот недостиг на разбирање и соработка негативно влијаат врз деловната клима и трговските односи меѓу двете држави?

Влијаат, тука мораме да бидеме отворени и искрени до крај. До пред првото вето на Бугарија, ние имавме економски односи кои беа во нагорен тренд, и после трговскиот суфицит кој го имаме со Косово, ние бевме блиску и со Бугарија да го достигнеме тој трговски суфицит во наша корист. Политичка криза нема, но има недоразбирања кои се несфатливи за целиот свет, кој го следи овој процес од блиску. И тоа се наметнува до таа мера што ќе предизвика амозитет и недоверба помеѓу народите. Сериозните инвеститори нема да сакаат да инвестираат во земја која нема јасен патоказ и преспектива кон ЕУ, па не еден туку сто берлински процеси да има. Едноставно пазарот е мал, ограничен и непродуктивен, затоа ни треба ЕУ пазарот. Блокадата од Бугарија ни нанесува и сериозни економски штети затоа што ги одвраќа сериозните инвеститори. Лоша тактика на Бугарија, односно на политичките елити таму. Но, во светло на идните односи и новите политички номенклатури во Бугарија, како и на стратешките интереси на САД и ЕУ на Балканот можам да заклучам дека сепак работите ќе одат во многу попозитивен правец. Нема друга алтернатива, тој е патот.

4. Кои мерки се имплементирани од Договорот за пријателство и соработка, на пример во делот на роамингот, граничните контроли, даночни олеснувања, прекуграничен инфраструктурни проекти, транспортно и дигитално поврзување…?

Можам да говорам од наша преспектива. Постои иницијатива која е заокружена за предвидените фази за заокружување на коридорот 8 помеѓу Албанија, Македонија и Бугарија со конкретни чекори и точки кои значат брзо проектирање, започнување и финиширање на инфраструктурните позиции, што значи поврзување на црноморските пристаништа со оние на Јадранското Море во Албанија и тоа ќе поминува низ нашата територија. Ние го имаме завршено комплетно новиот граничен премин Клепало кај Берово, но поврзувањето од страна на Бугарија е забавено. И, секако мега проектот за железничкото поврзување од Куманово до границата со Бугарија, и таму постои силен динамичен процес.Експресниот пат Куманово – Крива Паланка – Деве Баир, односно експресно поврзување до бугарската граница. Станува збор за силен инвестициско-инфраструктурен циклус од наша страна од стотици милиони евра. Оние за заеднички гранични контроли, даночни олеснувања и други можни нивоа на соработка ќе зависат од динамиката на идните односи на соработка.

5. Колкави се овогодишните инвестиции на двете земји и во кои полиња најмногу соработуваме?

Се сумираат податоците, сè уште е почеток на годината, се прават пресметките за последниот квартал и ќе ги имаме официјални и прецизни за инвестициите за минатата 2021 година. Најмногу соработка имаме во финансискиот сектор, земјоделието и малку во преработувашката индустрија, секако постои огромен потенцијал за многу следни проекти во многу области кои имаат стратешка компонента како туризмот, зелените енергетски проекти и земјоделието.

6. Каде би ги лоцирале основните пречки во создавањето динамичен инвестициски циклус, реализирање проекти од стратешко економско значење и позасиленото економско поврзување на двете земји?

Лесно се воочуваат т.н. пречки кои реално не би постоеле ако се надминат политичко-историските недоразбирања. Формулата е едноставна, односи низ призма на економија, а не на историја или поточно односи базирани на економска платформа, заемна почит и иста цел и визија, сè друго е техника, дали ние преку комори, работни групи кои би ги дефинирале стратешките проекти за соработка или други методолошки пристапи е прашање на оперативно ниво, важно е да решат политичарите да одиме напред.

7. Коридорот 8 останува дамнешно нереализирано ветување.Колку македонско- бугарската стопанска комора може да повлијае врз повторното активирање на овој проект?

Ние како комора во рамките на нашите надлежности на секоја средба, симпозиум или состаноци со сите релевантни чинители го имаме потенцирано и препорачано овој коридор за клучен во нашите идни економски односи со Софија, и тоа впрочем беше поткрепено со заклучоците од Берлинскиот процес во 2021 година. Конечно, во Собранието помина законот за склучување договор и Владата и американската компанија „Бехтел Енка“ го потпишаа меморандум за разбирање за изградба на Коридорот 8 и тоа ќе претставува добра можност за Република Македонија, бидејќи ќе овозможи на земјата да добие нова геополитичка тежина како мост меѓу балканските земји. Овој проект ќе поминува низ Тетово, Гостивар, Кичево, Струга, па сè до Ќафасан – Албанија и пристаништата на Јадранско Море и преку Скопје, Куманово па  до бугарската граница и понатаму до Црно Море и со овој коридор се предвидува преструктурирање на постојната инфраструктура, но и нови градби со автопатски и експресни решенија. Коридорот 8 е еден од десетте трансевропски коридори, дизајниран да ја олесни размената на стоки и луѓе меѓу земјите на ЕУ, балканските земји кои се граничат со Црното Море и Каспиското Море и земјите од Централна Азија. Важноста на Коридорот 8 е тесно поврзана со неговата важност од енергетска гледна точка, ќе овозможи преку Средоземно Море пристап до големите касписки енергетски ресурси и ќе овозможи на компаниите пристап до европските пазари. Коридорот 8 е од огромно стратешко значење.

8. Ковачевски најави дека на гости ќе го повика новиот бугарски премиер Кирил Петков.Што мислите, можни ли се олабавувања во меѓусебните односи? Има ли простор за оптимизам дека овој пат од бугарската страна ќе „дувнат некои поинакви ветришта’’?

Не гледам друг избор, алтернатива или која било резервна варијанта. Не дали треба или сакаме, туку новиот свет наметнува дека МОРАМЕ. Ќе си дозволам да коментирам малку геополитика, официјална Софија често милува да каже дека клучот, односно патот на Македонија е преку Софија, во ред, но и одговорноста за можна нестабилност или мешање на други регионални и геополитички сили кои не делат исти вредности со ЕУ ќе биде тие што го имаат клучот. Газда без одговорност не постои, клучот е во Софија и за можноста овие народи место да соработуваат да се замразат и за последиците ќе одговара оној кај кого е „клучот“. Јас мислам дека клучот е кај Брисел и Вашингтон, но до кога со странски помагачи? Доволно сме зрели и рационални за сами да се договориме ако имаме европски дух.

8. Која би била вашата порака ( Како стопанска комора) до политичарите за 2022 година?Како да ги затворат тешките прашања и да отворат пат за поголема економска соработка и позитивен деловен амбиент?

Иднина место минато, пријателство наместо омраза. Нека се водат само со една парадигма, нашите деца и идните поколенија да останат тука, а не далеку. Односи низ призма на економија наместо историја, европски дух наместо балкански. Сите ќе имаме бенефит, Бугарија е многу напред во користење на фондови за туризам, земјоделие, енергетика и можеме многу да научиме од нив, истото важи и за нив, нивните пари, капитал, интереси нека ги оплодат тука, наместо некој друг. Стратешко партнерство се заслужува, не се наметнува. На крај од поголемиот брат се очекува да пружи рака наместо блокада.

(ПР-текст)

Економија

Димоски: Заради корупцијата Македонија со најниско ниво на странски инвестиции во регионот

Објавено пред

Науката покажала дека во време на економски кризи, за да си го спасат стопанството, државите се насочуваат да инвестираат во капитални инвестиции, кои вклучуваат изградба на патишта, железници, училишта, болници, вели Гоце Димовски од ВМРО-ДПМНЕ на денешната трибина во централниот штаб на партијата, насловена „Тендери и криминал за власта – За народот скапа струја и поскапо парно греење“.

„Ситуацијата со капиталните инвестиции не е онака каква што ветуваа СДСМ. Реализацијата на однапред предвидените капитални инвестиции на сериозно ниско ниво. Капиталните инвестиции сами по себе, за секоја економија, било да е развиена било да е мака економија како нашата, претставуваат компонента која е развојна. Капиталните инвестиции сами по себе како што се изградбата на патишта, железници, училишта, енергетски капацитети сами по себе го активираат секторот градежништво. Бидејќи секторот градежништво, според сите експерти, е една најбитните стопански гранки во една економија и кога имаме развиено градежништво, односно активно градежништво, ние имаме де факто и уште 25 стопански гранки во економијата кои се развиени и се активни“, истакна Димоски.

Тој посочи дека ако се инвестира едно евро во патишта, железници, енергетски капацитети, училишта тие носат поврат во економијата за четири пати повеќе.

Димоски се осврна и зголемувањето на јавниот долг, кое беше и едно од клучните ветувања на СДСМ пред да го преземе раководењето на власта, дека ќе го намали, но од друга страна Владата на СДСМ, рече тој, за четири години го зголеми долгот.

„Денеска ситуацијата не е баш таква како ветуваше СДСМ. Ако направиме анализа на јавниот долг, тој се зголеми за 2,4 милијарди евра и ако продолжи со ова темпо на задолжување ќе го стеснеме просторот за инвестирање во капитални проекти. Се она задолжување над 60% од БДП е сериозни последици функционирањето и развојот на државата и економијата и ќе преставува сериозен проблем за инвестиции во капитални проекти“, објасни Димоски.

„Прва работа која ја интересира е владеењето на правото и стапката на корупција. За жал Македонија со оваа влада достигнува рекорди. Тука би го цитирал извештајот на Транспаренси од 2021 година каде Македонија за прв пат е на високото 111 место по индексот за перцепција за корупција. Тоа покажува зошто уназадуваме во делот на странските директни инвестиции. И извештајот на Стејт департментот кој беше објавен во 2021 година врз основа на анкета на компании кои работат во Македонија, вклучително и американски компании, кажува дека главен проблем за бизнис климата е корупцијата и неефикасното судство. Тука би ја истакнал и анкетата која беше направена во 2019 од страна на делегацијата на германското стопанство во Македонија, каде што германските компании кои придонесуваат за раст на економијата во Македонија, и дадоа на владата 0 во однос на бизнис климата во Македонија. Тоа се тие параметри кои не прават неатрактивни за инвестирање на странски компании“, додаде тој.

Прикажи повеќе...

Економија

Владата преку ЕСМ ќе управува со БЕГ до крајот на грејната сезона

Објавено пред

Владата преку „Електрани на Северна Македонија“ (ЕСМ) ќе управува со БЕГ до крај на грејната сезона.

Ова е одлуката што ја донесе државата со цел скопјани да имаат парно и тоа да не се исклучи од вечерва, како што беше најавено од БЕГ поради немање гас.

„ТЕ-ТО е задолжено да произведува и дополнителна електрична енергија“, соопшти министерот за економија, Крешник Бектеши.

„Утре ќе има парно греење и ќе има до крајот на грејната сезона. Сите други одлуки се дел од решенијата што ќе ги донесеме, како и мерките, финансиските средства што треба да се обезбедат за мерките да се спроведат. До крајот на грејната сезона нема да има проблем со греењето“, рече вицепремиерот Фатмир Битиќи.

„Меѓу ЕСМ и ТЕ-ТО има договор, а идната недела ќе се потпише договорот за ЕСМ да управува со БЕГ. Договорот за испорака на вишоци електрична енергија потпишан е денеска“, рече Бектеши, што значи дека ТЕ-ТО ќе му дава гас на БЕГ за скопјани да имаат топлинска енергија.

БЕГ и натаму ќе има лиценци, обjасни претседателот на Регулаторната комисија за енергетика, Марко Бислимоски. Тој вели дека БЕГ ветил и подобрување со снабдувањето откако во изминатиот период некои од граѓаните се жалеа на млаки наместо топли радијатори.

Бислимоски е лут на експертите, кои реагираа дека може да се очекува големо покачување на парното поради покачувањето на цената на гасот.

„Во изминатиот период имаше најризични очекувања и најави дека ќе се случи апокалипса со топлинската енергија. Кризата со која се соочува Европа ќе заврши со едноставно поскапување од 14 проценти. Во наредниот период ќе има одлука со која ќе се определи реална цена на топлинската цена, а разликата со постојната цена ќе се надомести од Владата“, рече Бислимоски.

Прикажи повеќе...

Економија

Деспотовски: Очекувам рекордното ниво на извоз да биде надминато веќе во 2022 година

Објавено пред

Економските активности во ТИРЗ во 2021 година се највисоки досега од постоењето на Зоните, а со новиот концепт за привлекување инвестиции воведен пред една година се постигнати договори од речиси 190 милиони евра, покажува годишната анализа на Дирекцијата која ја презентираше директорот Јован Деспотовски.

„Со паметен пристап во 2021 година успеавме да постигнеме договори за инвестиции во вкупен обем од 188 милиони евра кои ќе донесат нови 2.700 работни места. Она што особено ме радува е дека овие наши сограѓани ќе имаат просечна плата од над 50.000 денари. Поголеми плати за вработените во Зоните си го поставивме како главен приоритет и продолжуваме преку посебни мерки и привлекување на висококвалитетни инвестиции да го поттикнуваме растот на платите“, изјави Деспотовски.

Според анализата само со овие нови инвестиции до 2025 година во ТИРЗ ќе има раст од 19% на бројот на вработувања, на над 16.000, раст на приходите кај компаниите за 100%, односно за 3.200.000.000 евра, а во следните 10 години приходите во буџетот на годишно ниво ќе се слеат дополнителни 150 милиони евра, што е за речиси 400% повеќе споредено со 2020 година.

Деспотовски најави и дека во напредна фаза на преговори, каде компаниите имаат доставено најмалку официјално писмо за намери, се дополнителни инвестиции близу 300 милиони евра со нови над 1500 вработувања.

Инаку, анализата покажува дека компаниите во ТИРЗ во 2021 достигнаа највисок извоз од 3 милијарди евра за една година, што е рекордно ниво досега од постоењето на Зоните. Ова е за 15% повеќе споредено со 2020 година, и за 6,5% повеќе од 2019 која досега беше рекордна извозна година. И во однос на увозот достигнат е рекорд од речиси 2.9 милијарди евра што е за 31% повеќе од лани, односно над 12% повисок од 2019 година. И нето-извозот е во позитива од над 2%. Раст од 8,14% има и кај бројот на вработени во просек споредено со 2020 година, а во зоните во моментов работат 14.000 лица.

„Овие бројки јасно укажуваат дека економијата не само што го надмина пандемискиот период туку бележи серозен раст. Очекувам трендот на раст да продолжи со оглед на тоа што дел од компаниите со кои потпишавме договори годинава веќе ќе започнат со производство и работа, така што очекувам и сегашното рекордно ниво да биде надминато веќе во 2022“, изјави Деспотовски.

ТИРЗ годинава има спроведено и неколку нови проекти меѓу кои и старт на новиот Зелен стратешки инвестициски фонд кој треба да поттикне „зелени“ инвестиции од 750 милиони евра, а за кој веќе се изготвени три конкретни проекти во енергетскиот сектор. Воведен е и нов систем за грижа на корисници кој нуди персонализирана поддршка на компаниите а преку кој веќе се процесуирани над 3.000 нивни барања. Исто така, спроведена е измената на Упатството за оправдани инвестициски трошоци која за првпат е изработена од меѓународна ревизорска куќа и во соработка со компаниите, а воведен е и модел на надворешен мониторинг на реализација на обврските од договорите со инвеститорите (од страна на реномирана ревизорска куќа).

„Со новото упатство, како и со воведениот надворешен мониторинг на договорите за државна помош јасно се заштитуваат интересите на државата, за компаниите се воведуваат прецизни правила на функционирање“, рече Деспотовски.

Деспотовски најави и дека во 2022 ќе се реализираат повеќе иницијативи, меѓу кои воведување програми за домашни компании, заедно со меѓународната корпорација ИФЦ наменети за технолошко унапредување и можност за вмрежување на домашните компании во синџирот на набавки, потоа програма за поттикнување на раст на продуктивност наменета за развој на вештини и поттикнување на продуктивноста на работниците и компаниите, нова програма #Добра работа со цел поттикнување на раст на добро платени работни места во компаниите во ТИРЗ, како и поттикнување поголема мобилност на трудот во националната економија, како и нова кампања за презентација на инвестициски можности во странство со цел поттикнување на инвестиции со фокус кон сите индустрии под мотото #Растеме заедно.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија3 часа

Петков: Не постои македонско малцинство во Бугарија

Никогаш јас или други членови на бугарската влада немаат разговарано со амбасадата на САД во Бугарија за признавање на т.н....

Македонија3 часа

1.348 нови случаи на Ковид-19 и осуммина починати

Министерството за здравство информира дека во последните 24 часа направени се 6.141 тестови, а регистрирани се 1.348 нови случаи на...

Европа4 часа

Во Австрија од февруари задолжителна вакцинација, парични казни за оние што ќе одбијат

Австрија ќе воведе обврска за вакцинирање против коронавирус за возрасните граѓани на почетокот на февруари, а во исто време се...

Регион8 часа

(Видео) Ѓоковиќ ја напушти Австралија

Новак Ѓоковиќ е депортиран од Австралија. Во придружба на австралиската гранична полиција, тој денеска се качи на летот што требаше...

Топ9 часа

Инцидент на инфективно одделение во Охрид, физички нападната вработена

Едно лице физички нападнало вработена во Инфективното одделение во Охрид, информира полицијата. Имено денеска во 09.19 часот, во СВР Охрид...

Свет9 часа

(Видео) Значителни штети по цунамито во Тонга, САД и Нов Зеланд нудат помош

Цунамито предизвикано од вулканската ерупција во островската држава Тонга предизвика значителна штета во главниот град на архипелагот. Како што изјави...

Топ10 часа

Малолетници затекнати на забава во тетовски клуб, четворица биле под дејство на акохол

26 малолетни лица биле затекнати во угостителски објект во Тетово, кај дел од нив според полицијата бил констатиран алкохол во...

Свет11 час

Премиерот на Австралија ја поздрави одлуката на судот за Ѓоковиќ : Сега е време за тенис

Премиерот на Австралија Скот Морисон изјави дека одлуката за укинување на визата за српскиот тенисер Новак Ѓоковиќ е донесена од...

Македонија12 часа

Продолжува расправата за избор на нова Влада, пратениците до полноќ треба да гласаат

Собранието на Македонија денеска, со почеток во 12 часот, треба да ја продолжи собраниската седница на која единствената точка на...

Регион13 часа

Судот одлучи, Ѓоковиќ мора да ја напушти Австралија

Сојузниот суд во Австралија донесе пресуда против Новак Ѓоковиќ. Со ваквата судска одлука Ѓоковиќ ќе остане без настап на турнирот...

Македонија1 ден

Регистрирани 1.635 новозаразени со Ковид-19, починати 9 лица

Министерството за здравство информира, согласно податоците од Институтот за јавно здравје дека во последните 24 часа биле направени 7.564 тестови,...

Македонија1 ден

Казна за фирма која превезувала патници без лиценца и без дозвола

Инспекторатот на Град Скопје во текот на денешниот ден изврши вонреден надзор на терен преку контроли на автобусите и комбињата...

Топ1 ден

Невенчаниот сопруг и уште неколку лица извршиле обљуба врз 44-годишна струмичанка

Врз 44-годишна жена од струмичко била извршена обљуба од страна на повеќе лица соопшти полицијата. Вчера околу 13.00 часот, 47-годишна...

Македонија1 ден

(Видео) Ковачевски: Нема разговори за македонскиот идентитет, тој е темел на државата

Разговорите со Република Бугарија ќе продолжат и ќе се интензивираат но никој не смее и нема да преговара за идентитетот...

Свет1 ден

(Видео) Цунами удри на пацифичката држава Тонга: Брановите носат сè пред себе

Пацифичката држава Тонга е погодена од цунами по вулканска ерупција на дното на Тихиот Океан. На социјалните мрежи се појавија...

Македонија1 ден

На паркингот кај Клинички центар има 832 места, а издадени се 2.200 дозволи за паркирање

В.Д. директорот на ЈП Градски паркинг – Скопје, Бојан Христовски, беше во работна посета на Клиничкиот центар каде има долгогодишен...

Свет1 ден

(Видео) Ѓоковиќ вратен во хотелот за мигранти, објавена снимка како го носат во притвор

Откако Австралија повторно му ја одби визата, српскиот тенисер Новак Ѓоковиќ по вчерашното сослушување, одново е вратен во притвор. До...

Македонија2 дена

Собраниска седница за избор на нова влада

Предлогот за составот на новиот владин кабинет кој го достави мандатарот, Димитар Ковачевски, во следните два дена ќе биде пред...

Спорт2 дена

Македонија против Црна Гора во второто коло на ЕП

Македонската ракометна репрезентација, вечерва ќе го одигра вториот натпревар на Европското првенство во Унгарија и Словачка. По воведниот пораз од...

Свет2 дена

САД: Имаме информации дека Русија крои планови за инвазија на Украина

САД тврдат дека имаат информации оти Русија подготвила група оперативци за спроведување тајна лажна операција (т.н. false flag operation, што...

Досие