Контакт

Investigative story

(Видео) Патарини: Една пресметка за пратениците, друга за граѓаните

Објавено пред


Алија Камбероски, кој e прв на листата на топ 20 пратеници според потрошените средства за патни трошоци за 2017 година што ја објави „Макфакс“, патува од Лабуништа, Струга, и во еден правец поминува околу 174 км за да стигне до Скопје.

Според пресметките што може да се добијат на порталот viamichelin.com, во просек патот до Скопје од оваа локација еден граѓанин кој патува со свој автомобил, без патарините, би го чинел нешто повеќе од 18 евра или 36 евра во двата правци. Доколку на тоа се додадат и околу 5 евра за патарини во двата правци, трошоците би изнесувале 41 евро за патот до Скопје. Ако  во месец со набиена агенда еден граѓанин реши да патува 20 пати до Скопје и назад од оваа локација, според оваа пресметка, ќе потроши околу 820 евра за патни трошоци. Доколку се примени актуелното правило за враќање на 30% од оваа сума, тогаш граѓанинот би требало да врати 246 евра од патните трошоци.

Но, трошоците за пратениците се пресметуваат според друга методологија бидејќи не им се брои само потрошениот бензин туку и изминатите километри. Тие со сегашната одлука на Собранието имаат право на надоместок за користење автомобил во лична сопственост за службени цели во висина од 30% од продажната цена на еден литар гориво според изминат километар, плус патарините. Па така, во април Камбероски земал околу 2 илјади евра за патни трошоци, во јули 2364 евра, додека во ноември 2427 евра.

Камбероски од март до ноември лани за само девет месеци од Собранието добил 12.847 евра за патни трошоци, што значи дека во просек само за патот до Собранието и назад месечно добивал дополнително по 1.427 евра.

Пратениците и лани зеле по 10-12 илјади евра за патни трошоци

Слично е и кај многу други пратеници кои потекнуваат од други градови и во одредени месеци земале по две и повеќе илјади евра за патни трошоци.

Според Одлуката за висината на надоместокот на пратениците, тие може да го користат ова право и за седници на работните тела, како и за учество во работата на делегации, пратенички групи, семинари, средби. Но, според упатените, во финалната пресметка за враќање на патни трошоци не влегуваат само потрошениот бензин и патарините туку и амортизацијата за возилото и други трошоци.

Според објаснувањата што ги добивме од вработени во собраниската финансиска служба за тоа како се прави пресметката на патни трошоци за рефундирање кај пратениците, пратениците прво приложуваат патна сметка. Тие се потпишуваат во списоци за секоја активност во Собранието и доколку се потпишани, имаат патна сметка и приложуваат патарини закачени за таа патна сметка и потоа се внесуваат во програма што им ги пресметува сумите за патни трошоци.

Според нив, ако хипотетички еден пратеник поминал 100 км и вредноста на горивото е околу 100 евра, тогаш тој добива враќање од 30% од тие 100 евра или 30 евра.

„Макфакс“ од Собранието ги побара, но не ги доби копиите од сите сметки за патарини и бензин што биле поднесени до законодавниот дом за враќање на патни трошоци од 2017 за десетина пратеници кои во изминатиот период се споменуваа како оние што најмногу трошеле за патни трошоци. Од Собранието нè информираа преку телефон дека доставата на ваквите копии не може да ја обезбедат бидејќи тоа ќе значело премногу фотокопирање и време за службите, па затоа не може да добиеме увид во копиите од патарините.

Направивме повторен обид преку генералниот секретар на Собранието, Цветанка Иванова, да добиеме увид во дел од копиите, но таа нè упати да испратиме ново барање за слободен пристап или, пак, да испратиме жалба на делумно одговореното барање.

Дел од пратениците кои се најдоа во ТОП 20, според патните трошоци според нивните анкетни листови кои ги доставиле до Антикорупциска, поседуваат и станови во Скопје. Томислав Тунтев во имотниот лист пријавил дека поседува стан од 39 квадрати во Скопје. Пратеникот Зоран Илиоски од ВМРО-ДПМНЕ исто така пријавил дека има стан во Скопје од 57 квадрати. Неговиот колега од истата партија, Сашо Василевски, пријавил дека неговата сопруга има стан во Скопје од 91 квадрат, а исто така и пратеничката Јагода Шахпаска пријавила стан од 62м2 како имот на сопругот.

Алија Камберовски од ПЕИ за „Макфакс“ вели дека трошоците од повеќе од 1400 евра месечно за пат до Собранието воопшто не биле високи.

„Јас патувам секојдневно, пресметајте ако секој ден патувате колку ќе ве чини. Ние сме шофери а не пратеници, дали би можел со илјада евра плата да седам во Скопје, да плаќам стан и да гледам фамилија. Имам деца, жена, тие суми не се високи, немам можност и да сакам да седам во Скопје, не ми дозволуваат фамилијарните обврски“, изјави Камберовски.

Тој додава дека непотребно се кренала фама околу патните трошоци и дека не се говори за милионите евра потрошени на разни други глупости, туку за потребите на пратениците.

„Се крена фама, а ако сакаат слободно нека најдат решение и кој сака нека нè вози, па нека си ги земат тие патни трошоци. Нека ни најдат некој на располагање 24 часа, три дена нема да издржи, секој ден патувам по 400 км, слободно нека проверат. Сè е согласно со Законот за пратеници“, вели Камберовски.

Пратеничката Затуроска рече за „Макфакс“ дека ѝ се познати податоците за потрошените средства. „Немам ништо што да додадам. Сè е видливо и во согласност со законите“, изјави пратеничката која патува од Битола. Таа додаде дека во тек се законските измени што треба да ги преполоват трошоците кои Собранието ги исплаќа за превоз и патарини. Затуроска рече дека ваквите исплати споредени со актуелната економска состојба во државата изгледаат навредливо.

Пратеникот Сурија Рашиди исто така смета дека непотребно се кренала многу фама во јавноста за патните трошоци.

„Мислам дека целта е напад врз дигнитетот на пратениците и авторитетот на Собранието. Од моја страна нема никаква злоупотреба, патувам дневно по 350 км, не сум бил пратеник кога е донесен тој закон, сè е законски. Ако математиките кажат дека навистина се големи, тогаш може да се преземат мерки. Лично мислам дека треба да се размисли за добар закон кој веќе нема да остава впечаток дека ќе има простор за злоупотреби. Да не дојдеме во ситуација да немаме на крај луѓе заинтересирани да се пратеници“, вели Рашиди.

Пратеничката група на СДСМ поднесе иницијатива за намалување на патните трошоци и надоместокот од 30 отсто од цената за изминат литар бензин да се преполови на 15 отсто. Предлозите поминаа како точка на дневен ред на Комисијата за финансирање и буџет, а работата е запрена во Комисијата за политички систем, каде што треба да се формира работна група. Според координаторот на пратеничката група на СДСМ, Томислав Тунтев, се чека да се вратат пратениците на ВМРО-ДПМНЕ за да поминат предлозите.

Кристина Озимец / Васко Маглешов

Investigative story

Водно нема да избегне масакр, гасоводот останува, се предлага само стеснување на трасата

Објавено пред

Прескапо би било гасоводот кој го сече сртот на Водно и уништува дел од зеленилото да се премести надвор од парк-шумата. Ова е генералниот став и на инвеститорот АД „Македонски енергетски ресурси“ (МЕР) и на проектантите на гасоводот до кој дојде „Макфакс“. За да се намалат штетите што би се направиле на шумата, и МЕР и проектантите предлагаат намалување на ширината на трасата.

За да одговори на лавината обвинувања за нов масакр на белите дробови на градот, како што скопјани го доживуваат Водно, Владата минатата недела усвои заклучок со кој ги обврза Министерството за транспорт и врски, Град Скопје и АД „Македонски енергетски ресурси“ во најкраток можен рок да најдат заедничко прифатливо решение во однос на изградбата на магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар кај потегот на Водно и во најкус можен рок да продолжи изградбата.

Град Скопје во чија надлежност е парк-шумата Водно и од каде што се очекува најголема грижа за секој милиметар зеленило, административно одговара на прашањата какво решение ќе понуди за проблемот – гасовод на Водно.

„Град Скопје е вклучен во владината работна група и за сите детали треба да се обратите до Владата на Република Македонија, како и за документите што се донесени на државно ниво во функција на реализација на овој проект“, велат од Град Скопје, без да откријат што конкретно тие ќе понудат.

Иницијатива за заштита на зеленилото во оваа фаза од разгледувањето на проблемот нема ниту Министерството за транспорт и врски.

„Во однос на гасоводот, ве информираме дека ќе се направи сеопфатна анализа и во согласност со дадените резултати, ќе се одлучи кое е најсоодветно и најдобро решение“, е одговорот од Министерството за транспорт и врски на прашањето како ќе ги усогласат барањата на скопјани гасоводот да се симне од Водно каде што се веќе почнати активности за негова изградба.

Багерите откорнаа неколку дрвја по сртот на Водно

За разлика од нив, инвеститорот на гасоводот, АД „Македонски енергетски ресурси“, веќе е извесно што ќе предложи за надминување на проблемот. Бајрам Реџепи, новиот директор на претпријатието, смета дека менување на трасата е прескапо.

„Според сите досега направени анализи (одобрение за градба, решени експропријации, договор со изведувачи, договор за заем со Дојче банк и Ерсте банк, нов прокет, ново одобрение за градба, скапи експропријации…), смената на трасата би ја одложила реализацијата на проектот за пет години и со многу финансиски импликации. Еколошката и финансиската штета, при одлагање на проектот, за целиот регион каде што се носи гасот, ќе биде со непроценлива вредност“, смета директорот Реџепи.

Тој смета дека изградбата на гасоводот треба да продолжи по истата траса, по сртот на Водно, но со мали измени, кои ќе ги понуди како решение на работното тело формирано за надминување на сегашната состојба.

„Иако трасата на гасоводот поминува низ предел кој во најголемиот дел не е пошумен, за да се избегнат и да се минимизираат еколошките влијанија, нашиот предлог е во оваа делница да се намали ширината на трасата за 60 отсто“, вели директорот Реџепи.

Ист став има и друштвото за инженеринг и консалтинг „Чакар партнерс“, кое го изработило проектот за гасоводот што минува низ Водно. Главниот проектант Лазо Чакаровски вели дека проектот го изработиле по нарачка на Министерството за транспорт и врски, а во однос на проектната задача проектантите немале никакви насоки ниту, пак, посебни сугестии. Насоката за гасоводот да минува низ Водно, според него, ја дале правилата за проектирање гасоводи, техничките карактеристики што се применуваат за проектирање, околностите и ограничувањето на теренот, изборот на најпогодна траса за гасовод, која првенствено не треба да биде нападната и откриена од површинската дождовна вода и други критериуми.

Проектот го работеле повеќе од две години, со тоа што првин била подготвена студија со идеен проект, а потоа изработиле инфраструктурен и основен проект.

„Во идејниот проект е избрана најпогодната траса од Скопје до Гостивар, која поминува по сртот на средно високи планини. Гасоводот најбезбедно се води по сртови поради најмало нарушување на падински засеци и безбедна заштита од површинските води, кои може да предизвикаат ерозија или клизишта. Камо среќа од Скопје до Гостивар да беше цела траса преку сртови, меѓутоа имаме делови каде што ќе мора да се помине по неподобни терени како реки, населени места и обработливо земјиште“, објаснува главниот проектант Чакаровски.

Чакаровски вели дека на сртот на Водно имало 2-3 километри каде што трасата поминува низ засадена шума која не можела да се избегне, а во преостанатиот дел до Гостивар шумите биле во вид на шикари и ниски грмушки. Чакаровски смета дека оштетувањето на овие делови со должина од 2-3 километри и ширина од 15 метри е помала штета отколку трасата да се води од северната страна на градот Скопје.

 

Велосипедска патека и траса за противпожарни возила покрај гасоводот

 

Дополнително, појасот на кој би се изградил гасоводот Чакаровски предлага да се искористи за заштита од пожари и за велосипедска патека. Гасоводот би ја разграничил планината и би ја поделил шумата на две целини, со што би било спречено пренесување евентуален оган од едната на другата страна на планината.

„При изградба на магистрални гасоводи работниот појас изнесува 25 метри ширина. Во делот каде што има засадено шума ширината може да се намали на 15 метри. По таа ширина може да се обезбеди траса да се движат и возила за гаснење пожари. На тој начин може да се вршат интервенции во случај на потреба од врвот надолу. По ширината на појасот од природни материјали може да се изгради велосипедска патека за планински велосипедизам од Крстот на Водно до Матка во должина од 7,5 километри“, предлага Чакаровски.

Според него, измена на трасата на гасоводот за да се избегне парк-шумата е можна, но непотребна оти во тој случај не би се гледале другите негативни работи. Измената вели дека би ги одложила градежните работи за најмалку една година, во која би се правеле ново геодетско снимање, геотехнички истраги и проектирање по сите фази. Чакаровски нагласува дека најголем проблем при определување на трасата претставуваат безбедносните услови за човекот, животните и човековата околина, безбедносните услови за функционирање на гасоводот, одбегнување населени места доколку е можно, проблем се урбанистичките планови, изградените објекти без планска регулатива, гробишта, манастири, археолошки наоѓалишта, се одбегнуваат далноводи поради негативните влијанија, проблем се премините преку реки и сртови со големи косини, неподобни се терени со свлечишта, долови и ерозивни површини, се избегнуваат изградени површини, наоѓалишта за експлоатација на суровини и минерали, лозја, овоштарници, а не се одбегнуваат карпести терени, обработливи површини пасишта и шуми.

Од сите овие проблеми Чакаровски вели дека на Водно има приближно 2,5 километра шума, на одредени места има карпест терен и кај реката Треска дозволени наклони на кои изведувањето е предвидено со заштитни мерки.

 

МВР не дало согласност за гасоводот на Водно

Одобрението за градење на гасоводот Министерството за транспорт и врски го издало во декември 2016 година кога собрало долга низа согласности од општините низ кои минува гасоводот и ги известило сите засегнати институции. Согласност за изградбата на гасоводот не дало Министерството за внатрешни работи. Одделот граѓански работи, сектор за оружје, експлозивни и опасни материи, агенции за обезбедување и детективска дејност не се изјаснил по барањето од инвеститорот. Во одобрението за градење на гасоводот стои дека во согласност со Законот за градењето неодговарањето на барањето се смета дека немаат забелешки и ако поради нивното непостапување во иднина настанат штети, обврската за надомест на штетата ќе биде на товар на МВР.

Забелешки се евидентирани од Националниот конзерваторски центар, кои укажале дека немаат комплетна и прецизна евиденција на археолошките локалитети и го обврзале инвеститорот МЕР, доколку во текот на градењето се појават археолошки локалитети, изведувањето да продолжи под археолошки надзор или привремено да се запрат работите и да се извршат заштитни ископувања.

За гасоводот има студија за животна средина издадена од Министерството за животна средина и просторно планирање за која била организирана и јавна дебата во Град Скопје. Од Градот не кажаа дали имаат запис од дебатата за влијанието на гасоводот.

Активностите за изградба на гасоводопт на Водно во моментот се стопирани

Пред да биде издадено одобрението за градење, во октомври 2016 МЕР склучил договор со Друштвото за градежништво и услуги „Рапид билд“ ДОО Куманово. Тоа во рок од 36 месеци се обврзало дека ќе го изгради магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар за 1.782.270.000,00 денари или околу 28,9 милиони евра.

Директорот на МЕР, Бајрам Реџепи, вели дека почнале со градежните активности на Водно оти имаат рокови.

„Според динамичниот план и владината програма, ние оваа година треба да завршиме 40 километри од делницата Скопје-Тетово-Гостивар. Во планот е предвидено да се заврши и оваа делница“, вели Реџепи.

Вкупната должина на магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар е 76 километри. Се гради со кредит од 28 милиони евра од германските Дојче банка и Ерсте банка. Крајниот рок за завршување на градежните работи, според веќе склучените договори, е октомври 2019 година.

Во моментот активностите на Водно се стопирани. Четирите багери, кои пред две недели почнаа да го рамнат теренот, останаа на планината покрај неколкуте откорнати дрвја. Работите се стопирани кога планинарите алармираа за новото касапење на шумата, а Владата формира работно тело кое треба да најде начин како да продолжат градежните работи, а да нема уништување на зеленилото.

Прикажи повеќе...

Investigative story

(Видео) Дојавувачи укажуваат на злоупотреби во Дирекцијата за заштита на лични податоци

Објавено пред

„Судир на интереси“, „злоупотреба на службена должност“ и „тргување со влијание“ се дела кои вработени во Дирекцијата за заштита на лични податоци му ги припишуваат на генералниот секретар во Дирекцијата, Игор Кузевски. Тој приватно правел обуки на тема заштита на лични податоци, кои, според вработените, може да ги прави и Дирекцијата и да обезбеди дополнителен приход како гарант на самостојноста на институцијата. Тие сметаат дека со организирањето приватни обуки кои слушателите ги плаќаат, а парите не завршуваат во институцијата, генералниот секретар го намалува интересот за обуките што ги организира Дирекцијата и ја намалува можноста за осамостојување.

Генералниот секретар Кузевски потврди дека приватно правел обуки, но смета дека не го нарушил ниту конкурирал на работењето на Дирекцијата. Обуките вели дека биле придружен дел од промоцијата на книгата „Прирачник за заштита на личните податоци“, која тој ја напишал.

„Ја пишував речиси две години и по тој повод имав три настани како промоција на книгата на коишто се спроведуваше обука.  Обуката беше со работен наслов ‘ЕУ регулатива за заштита на лични податоци’, но во основа целата обука се однесува на набројување на основните начела во ЕУ. Тоа нема директна па јас би рекол ниту индиректна врска со заштита на лични податоци. Тоа се технички алатки. Предавањето не е во сегментот на лични податоци туку е во врска со промоцијата на книгата и беше инцидентно. Не е нешто што го правам со години. Се случи трипати откако е објавена книгата и нема повеќе, барем така знам. Ако е проблем што поради промоција на книга се одржани три обуки во кои се кажуваат најзначајните  сегменти што би ги поттикнале слушателите да направат прилагодувања на  својата машина, тогаш…“, вели генералниот секретар Кузевски.

Вработените сметаат дека Кузевски тргува со влијание оти приватните обуки ги држи не како експерт за заштита на лични податоци туку се претставува како генерален секретар во Дирекцијата.

„Книгата ја напишав во време кога не бев и не сонував да бидам генерален секретар. Напишав книга и во меѓувреме станав генерален секретар. Да речам сега дека не сум генерален секретар би било лажно претставување. Како да се претставам? Само како експерт за заштита на лични податоци? Па тогаш некој ќе ме праша кој ти ја даде титулата експерт“, вели Кузевски.

Кузевски ја напишал книгата пред да стане генерален секретар, а ја промовирал и држел обуки откако бил назначен на функцијата

Тој извршува три функции во Дирекцијата. Освен што е генерален секретар, тој членува во Комисијата за обуки и назначен е за лице за пријава на неправилности и сомнежи за измами или корупција во Дирекцијата за заштита на лични податоци. Кај него се пријавуваат нерегуларностите во работењето на Дирекцијата па вработените велат дека токму затоа се обесхрабрени да пријават случај поврзан лично за него. На официјалната веб-страница на Дирекцијата Кузевски е единственото лице за пријава на нерегуларности.

„Бев претседател на Комисијата за спроведување обуки пред да станам генерален. Во моментот кога станав генерален побарав да ме тргнат од тоа поради овие работи па бев ставен како заменик-претседател и од тогаш, реално, предавам само кога ќе зачестат обуките. И да, определен сум за лице за пријава на неправилности во работењето затоа што некој одлучил тоа да биде така. Затоа што некој ги проценил моите морални вредности. Ви кажав и претходно дека имаме уште еден службеник. Назначивме по заклучокот на Владата. Лицето требаше да исполнува некои профили од подзаконот, да има безбедносен сертификат и еден куп други работи. Се увиде дека само јас ги исполнувам“, рече Кузевски.

Од обуките на кои предвач е генералниот секретар на Дирекцијата за заштита на лични податоци

Последна забелешка за однесувањето на Кузевски од вработените е тоа што во период кога ги држел обуките се пријавувал дека е на работа, за што тој вели дека е уште една лага за него.

Директорот на Дирекцијата, Горан Трајковски, за случајот со генералниот секретар не сакаше да зборува пред камера. Вели дека знае за книгата што ја објавил Кузевски и за уште два настани кои биле одржани за промоција на книгата, но не знае за какви приватни обуки станува збор. Тој не ја исклучи можноста за постоење судир на интереси.

„Дали има судир на интереси во овој случај треба да се разговара, но јас како прв заштитник на приватноста навистина не можам ниту сакам да навлегувам во приватноста на моите вработени. За каква приватност се залагаме во таков случај? Во крајна линија секој може да држи обуки, но без сертификат. Само Дирекцијата издава сертификати“, рече директорот нагласувајќи дека сознанија за приватни обуки не стасале до него за да може да зборува за тоа.

За директорот е оправдано што Кузевски е носител на три функции во Дирекцијата бидејќи имаат недостиг од луѓе.

Во услови на нефункционалност на Државната комисија за спречување корупција, став за  случајот со генералниот секретар во Дирекцијата за заштита на лични податоци побаравме од Слаѓана Тасева, претседателка на „Транспаренси интернешнал“. Таа вели дека вообичаено не се дозволува извршување вакви дејности дури ни за професори на факултет и тврди дека секако треба да се испита случајот.

Прикажи повеќе...

Daily news

(Видео) Последна битка за планинарскиот дом Матка, црквата го презема со извршители, планинарите го бараат на суд

Објавено пред

Македонската православна црква (МПЦ) и Федерацијата на планинарски спортови бијат битка за сопственоста на планинарскиот дом на Матка. МПЦ најавува дека се подготвува со извршител да си го преземе објектот, а Федерацијата, пак, истовремено ја комплетира тужбата со која на суд ќе се обиде да се избори за сопственоста на домот. И едните и другите велат дека имаат ексклузивно право на домот, а реално објектот во целост сега го користи приватник со ресторан и хотел и за тоа плаќа месечен надомест од 1000 евра. Парите по пола ги делат спелеолошкото друштво „Пеони“  и Федерацијата на планинарски спортови. Тие се само дел од Гордиевиот јазол во кој е врзан домот и целиот кањон Матка каде што се преплетени и МПЦ, Град Скопје, Катастарот, Јавното претпријатие за управување и заштита на повеќенаменското подрачје „Јасен“, Министерствата за животна средина и за култура, како и судовите во кои од 2012 се водат постапки за утврдување на сопственоста.

По шестгодишен лавиринт низ судовите и институциите, Федерацијата на планинарски спортови одлучи јавно да проговори за проблемот со планинарскиот дом на Матка. Ја обвини црквата дека по седум децении користење на домот, сака насилно да им го земе, запишувајќи го како свој имот во Катастарот во сомнителна постапка. За обвинувањата Федерацијата покажа и низа документи кои биле основа и за судските постапки. Тие се обидуваат да докажат дека домот, имот на државата, треба да им припадне нив, а не на црквата, која веќе има извадено имотен лист со право на сопственост. Федерацијата од 2012 година до денес решение на проблемот барала на Управниот суд, во Основниот суд – Скопје 2, во Апелациониот суд, од државниот правобранител, но секаде ја изгубиле битката и не успеале да се изборат за сопственоста. Во 2013 година тужба против Федерацијата, „Пеони“ и приватникот кој го користи домот, поднела МПЦ. Судскиот процес во 2017 година резултирал со налог за извршување со кој им се наложува да го испразнат објектот и да го предадат на МПЦ. Федерацијата има бројни забелешки и сомневања за можни злоупотреби во целиот процес па затоа сопственоста ќе ја бара низ нова судска постапка, која е веќе иницирана.

Поделени мислења околу тоа кој треба да го добие домот имаат и сите кои имаат допирни точки со домот и со Матка. Територијално, тој припаѓа под управување на „Јасен“. Михаил Малахов, поранешен директор на „Јасен“, кој близу една деценија бил сведок на сите случувања, вели дека без двоумење домот треба да го добијат планинарите и спортистите, кои, според него, сега имаат најмалку пристап таму.

„Тој планинарски дом, според моите сознанија, е изграден како полициска станица. Полициската станица била во служба на заштита и обезбедување на хидроцентралата што е пуштена во употреба 1938 година. По исполнувањето на својата функција, односно по изградбата на повеќе објекти и викенд-населба таму околу Матка, полицијата се собира долу, а овој дом е оставен и од тогашниот Сојузен Совет на Република Македонија е даден на користење на спортисти, односно во тоа време Сојуз на планинари“, вели Малахов.

Сојузот на планинари одлучил за домот да се грижи спелеолошкото друштво „Пеони“, кое стопанисувало со него сè до моментот кога Федерацијата на планинарски спортови, каде што членува и друштвото, одлучила да се прошири дејноста и со хотелиерство. За тоа било неопходно да се реновира целиот објект. Иван Жежовски, претседател на „Пеони“, вели дека нивното друштво успеало со сопствени средства да го смени покривот, да вароса, да го одржува објектот, но немале пари да изградат бања во секоја соба па затоа Федерацијата го дала под наем на приватна форма која и денес стопанисува со него. Жежовски вели дека 500-те евра кои како наем ги добиваат од приватникот се единствениот извор на средства од кои се финансира друштвото. Ако ги немаат, нема да постојат. Тој сведочи дека црквата нема право на домот.

„ За планинарскиот дом ‘Матка’ нема некоја документација за сурово да се одлучи чиј е. Црквата нема цигла ставено во домот, можеби земјиштето го добиле на некаков начин, но немаат никаква инвестиција во него. За да се реши проблемот треба да има широчина од сите страни. Црквата треба да има предвид дека пред да се отвори домот, тука немаше луѓе. Го отворивме домот, ги донесовме луѓето. Претходно во Св. Андреја се влегуваше само со најава, сега црквата е отворена секој ден”, вели Жежовски.

Првпат како објект бил заведен во Катастар во 1961 година, но не како планинарски дом, како што се користел, туку како верски објект на вакафски имот на манастирот Св. Андреја

 

Скопскиот Катастар потврди дека документација за сопственоста  на домот е оскудна. Првпат како објект бил заведен во Катастар во 1961 година, но не како планинарски дом, како што се користел, туку како верски објект на вакафски имот на манастирот Св. Андреја. Потоа следувале низа измени со кои црквата од објект без право на сопственост го заведуваат како објект со право на сопственост на Св. Андреја во 2010 година, а потоа од сопствеништвото се брише Св. Андреја и планинарскиот дом се заведува како сопственост на МПЦ-ОА. Во бројните измени се менува и квадратурата на домот, се зголемува па се намалува, факти поради кои Федерацијата се сомнева во податоците и нагласува дека уште при првиот упис на домот во Катастар во 1961 година е направена грешка што се провлекува до денес.

 

Владика Тимотеј: Случајот со домот на Матка е исто како „Охридско лето“ да го присвои просторот кај Св. Софија оти со години го ползуваат

 

Гордана Јанакиевска, пак, туристичка работничка, половина век посветена на Матка и поранешен претседател на спелеолошкото друштво „Пеони“, смета дека црквата треба да го има главниот збор за сè што е на Матка.

„ Јас мислам дека целото подрачје треба да биде под заштита на црквата, но да остане на користење на планинарите бидејќи тоа е една мала Света Гора. Освен Свети Андреа, има уште десетина цркви, кои се во одлична состојба. Тука е и Марковиот град, целиот тој кањон е природна реткост од тропски периоди, навистина уникатен во европски рамки и заслужува да биде заштитен. Своевремено, кога е направен Свети Андреа во 14 век, било сопственост на црквата, и тоа сите многу добро го знаат“, вели Јанакиевска и нагласува дека на ѕидовите од црквата стои запишано од Андреја дека црквата, лозјата и сите имоти околу ги остава на црквата.

Натписот над вратата во црквата Св. Андреја каде Јанакиевска вели дека е запишано од Андреја дека црквата, лозјата и сите имоти околу ги остава на црквата

Нејзиниот став се поклопува со ставот на МПЦ. Митрополитот на Дебарско-кичевската епархија, Тимотеј, смета дека околу сопственоста воопшто не треба да се расправа.

„По логика на нештата беспредметно е да зборуваме за сопственост на имотот онаму каде што има манастир од 14 век. Сега се појавил некој што го користел извесен период и посегнува по сопственоста. Самата црква е показател на сопственоста. Тоа е исто како сега ‘Охридско лето’, затоа што го користи просторот кај Св. Софија во Охрид, да рече дека земјиштето е нивно само затоа што со години го ползуваат“, вели владиката Тимотеј, но посочува дека најупатени за целата проблематика се од Скопската епархија.

Од нив добивме само кус коментар дека секој момент очекуваат извршителите да влезат во домот и да го иселат закупецот.

Во меѓувреме на барање на Федерацијата истрага отвори и Управата за финансиска полиција. Од таму велат дека постапуваат по пријавата и ги прибираат потребните податоци за да утврдат дали и каде има отстапки од утврдените постапки.

Изолирано од судските постапки и пребивања меѓу МПЦ и Федерацијата, на Матка во објектот на некогашниот планинарски дом секојдневно гости пречекува ресторанот и хотел „Кањон Матка“. Планинарите можат да престојуваат во него, но не бесплатно туку по привилегирана цена со одобрение од Федерацијата. Вака поставените работи, според Малахов, може да покажат и добри резултати, но тој смета дека е неопходно Матка да почне да се почитува како споменик на културата, а законите точно припишуваат што може, а што не може да се прави во еден таков споменик.

Дека е неопходно Матка, па од тука и планинарскиот дом, да се стават во правна рамка, смета и Јанакиевска. Таа на претходниот градоначалник на Скопје, Коце Трајановски, му предложи да формира јавно претпријатие што ќе стопанисува со Матка за да има некој што константно ќе се грижи и ќе го одржува кањонот, но сите обиди завршиле со молк од другата страна. Истиот план го изложила и кај сите други засегнати институции, но на сите им било комплицирано да почнат да го решаваат проблемот со Матка. Таа алармира дека сегашната негрижа за кањонот може да доведе до неповратно губење на ендемските видови.

„Рамонда Наталија“ е темјанушка од тропски период на која научниците буквално ѝ се поклонуваат кога ќе дојдат бидејќи ја знаат само како препарирана во учебници и од фотографии, вели Јанакиевска

 

„Во ресторанот се  посадени петунии, а на пет метра од нив е ‘Рамонда Наталија“, која ја има единствено тука и на ниту едно друго место, една темјанушка од тропски период на која научниците буквално ѝ се поклонуваат кога ќе дојдат бидејќи ја знаат само како препарирана во учебници и од фотографии, а тука ја гледаат во живо во огромни количини. Прашање на време е дали ќе се случи некоја мутација на нештата тука, и никому не му е грижа за тоа. Навистина е болно“, вели Јанакиевска.

Има забелешки и за начинот на кој сега се прават посети на пештерата Врело. Град Скопје во времето на Коце Трајановски дал одобрение на фирма која со чамци ги превезува посетителите и наплаќа за услугата.

„ Сега е во ничии раце. Со нив стопанисуваат оние што ги возат чамците и едноставно тие ја диктираат целата таа посета и можност да го посетите тоа бидејќи само со нив може да отидете таму. Кај нив е клучот и тие можат да ве однесат таму иако законски тоа може да го прави само спелеолошки водич. Ние имаме лиценцирани спелеолошки водичи, но тоа не се применува. Јас сум се обидела неколкупати да интервенирам со инспекција, но тоа не дало никакви резултати“, вели Јанакиевска.

Од Град Скопје, и по смената на власта го имаат истиот одговор во врска со проблемите на Матка. Чекаат ревалоризација од страна на Министерството за животна средина. По изработката на елаборатот точно ќе се определело од каков степен на заштита ќе биде целиот кањон и во чија надлежност ќе припадне заштитата на природата.

Маја Илиевска – Пачемска

Снимател: Тони Кузмановски

Монтажа: Бојан Ефремов 

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија22 минути

Иванов домаќин на состанокот на лидерите на земјите учеснички од Процесот Брдо-Бриони

Претседателот Ѓорге Иванов утре во Скопје ќе биде домаќин на состанокот на лидерите на земјите учеснички од Процесот Брдо-Бриони. Главната...

Македонија44 минути

Протест за одбрана на името: „Да направиме жив штит преку кој нема да помине никакво преименување на државата“

„Дојдовме заедно за да бидеме дел од живиот штит преку кој не ќе смее да помине и нема да помине...

Економија5 часа

Обвинувањата од „Транспаренси“ се неосновани, тврди стечајниот управник на „Фени“

Нема незаконски постапки во водењето на стечајната постапка за „Фени“, тврди стечајниот управник Мирослав Анастасиевски против кого вчера „Транспаренси интернешнл...

Македонија5 часа

(Видео) Костовски: Надвор од умот е да се собираат политички поени за случајот „Монструм“

Правда за жртвите кај Смилковското Езеро побараа и дел од членовите на ВМРО-ДПМНЕ присутни на протестот пред кривичниот суд, од...

Македонија5 часа

(Видео) Грабар Китаровиќ: Македонија да го изоди патот до ЕУ побрзо од соседите кои пред неа ги почнаа преговорите

Хрватската претседателка Колинда Грабар Китаровиќ, која е во официјална посета на земјава, по средбата со Ѓорге Иванов, претседателот на Македонија,...

Македонија6 часа

Бартол: По решавањето на спорот за името, Македонија ќе стане 30. земја членка на НАТО

Горазд Бартол, шефот на канцеларијата на НАТО во Скопје, на денешната конференција во МНР, која се однесуваше на евро-атлантските интеграции...

Економија7 часа

Да се истражува подлабоко, до причините за стечајот на „Фени“, Анѓушев ги охрабри антикорупционерите

По вчерашните обвинувања од „Транспаренси интернешнл – Македонија“ дека вицепремиерот за економски прашања, Кочо Анѓушев, го оркестрирал случајот со стечајот...

Македонија7 часа

(Видео) Правда за жртвите кај Смилковско Езеро побараа граѓани пред кривичниот суд

Стотина граѓани  пред кривичниот суд побараа правда за жртвите кај Смилковско Езеро со транспаренти „Спиеш ли мирно Заев“, „Ги сонуваш...

Македонија8 часа

ВМРО-ДПМНЕ со чочек на пратеничките прашања, Џафери ги опомена

Денешната седница за поставување пратенички прашања до владата ВМРО-ДПМНЕ ја почна со пуштање музика за чочек од нивните телефони. Координаторот...

Македонија9 часа

(Видео) Пендаровски: Со негативна пропаганда го спречуваат влезот на Македонија во ЕУ и НАТО

Се гледа светлото на крајот од тунелот, тоа го потврдува извештајот од Европската комисија. Но, позитивен извештај не се случува...

Македонија10 часа

Јанкулоска е на боледување, „Титаник“ одложен за 2 мај

Судот го одложи рочиштето за случајот „Титаник“ во кој се обвинети 21 лице за изборни измами, поради фактот што сè...

Економија11 час

Тевдовски: Инструментите како 30-годишната обврзница го раздвижуваат пазарот на капитал

Министерот за финансии, Драган Тевдовски, ја сподели визијата за интегриран пазар на капитал во регонот во своето обраќање како панелист...

Македонија12 часа

ВМРО-ДПМНЕ: Заев не сака да се дознае вистината за убиствата кај Смилковско езеро

Само човек без грам сочувство може да си поигрува со трагедиите на семејствата кои ги загубија своите најблиски кај Смилковското...

Македонија12 часа

(Видео) Колинда Грабар Китаровиќ во официјална посета на Македонија

Хрватската претседателка Колинда Грабар Китаровиќ денеска е во официјална посета на земјава. Претседателот на Република Македонија, Ѓорге Иванов, како нејзин...

Македонија12 часа

Пратенички прашања во Собрание, со присуство на опозицијата

Во Собранието, денес ќе се одржи седницата за поставување на пратенички прашања, каде пратениците од опозициската ВМРО-ДПМНЕ ќе учествуваат за...

Македонија12 часа

Граѓански протест „Правда за жртвите од Смилковско Eзеро“

Денесka пред Основниот суд во Скопје со почеток во 13 часот ќе се одржи протест „Правда за жртвите од Смилковско...

Македонија1 ден

(Видео) Нимиц: Двете страни се посветени на решавање на спорот за името

По средбата со македонскиот и грчкиот министер за надворешни работи, Никола Димитров и Никос Коѕијас, попладнево во Виена, медијаторот Метју...

Македонија1 ден

(Видео) Тезата на СЈО падна како круша во вода, рече Груевски

По денешното речиси шестчасовно судско рочиште за набавката на екстра луксузниот „мерцедес“, на кое сведочеа четворица сведоци, експремиерот Никола Груевски...

Економија1 ден

(Видео) Кривични пријави за стечајниот управник и за стечјаната судијка на „Фени“ поради договорот со швајцарски ГСОЛ

„Транспаренси интернешнл – Македонија“ поднесе кривични пријави за злоупотреба на службена должност против стечајниот управник Мирослав Анастасиевски и стечајната судијка...

Економија1 ден

(Видео) Антикорупционери од Брисел, Берлин и Скопје ќе го испитуваат влијанието на Анѓушев врз стечајот за „Фени“

Канцелариите на „Транспаренси интернешнл“ во Скопје, Берлин и Брисел ќе го испитуваат влијанието на вицепремиерот за економски прашања, Кочо Анѓушев,...

Досие