Независниот театар „Златен Елец“ од Скопје, неодамна почна со подготовки на дуодрамата „Свињи“ од Томислав Зајец во режија и адаптација на Тамара Стојаноска.

Претставата е во копродукција помеѓу Театар „Златен Елец“ и Центарот за култура во Битола, но покрај матичната сцена за претставата, планот е да патува насекаде низ државата како дел од редовната практика на овој независен театар.

Во претставата играат актерките Илина Чоревска и Викторија Степановска Јанкуловска, музиката е на Лука Тоше,а извршен продуцент на претставата е Бобан Алексоски. „Свињи“ е една мошне уникатна и иронична драма која преку комбинација на апсурд, црн хумор и гротеска, го отвора прашањето за моќта, смислата, одговорноста, самотијата и бегството од реалноста. Ликовите, иако затворени во својот свет, ја рефлектираат нашата општествена потреба за контролирање на другите, за проектирање на неуспеси и за создавање паралелни реалности во кои насилството се перцепира како нужност, а не како зло. Делото се смета за една од најизведуваните драми на Томислав Зајец и важен дел од современиот хрватски драмски канон.

Претставата не само што ќе ни раскажува една навидум комична приказна за две сестри туку и ќе бара одговори на многу суштински прашања поврзани со човековото постоење. Оваа приказна не е обид да се осудува, туку да се разбере, се обидува да се покаже како се раѓа насилство во свет што со генерации оди по истиот насилен пат без длабоки и суштински промени и практикување на емпатија, отварајќи го прашањето – Што значи да се биде човек во еден систем што се однесува како фарма?. „Свињи“ не е само драма или обичен комичен текст со апсурдни елементи – тоа е еден вид егзистенцијална состојба. – вели режисерката Тамара Стојаноска во својата експликација за претставата. Премиерата на претставата ќе биде на почетокот од месец јули во Битола, а потоа следуваат изведби низ државата и учества на фестивали. Проектот е поддржан во рамките на годишната програма на Министерството за култура и туризам.

Наредната недела пак во Скопје, овој независен театар продолжува со пробите за претставата „Теорема“ од Пјер Паоло Пазолини во режија и адаптација на Мирко Радоњиќ.

Во претстставата играат актерите: Златко Митрески, Бобан Алексоски, Бранко Михајлоски, Ана Јовановска, Леонида Гулевска и Стефан Вујисиќ, драматург е Ева Камчевска а костимите се на Лина Лековиќ. Премиерата на „Теорема“ е на 2ри јули во Младинскиот културен центар Скопје, а на 3ти премиера на отворено во Сули Ан во рамките на Скопско лето. Претставата е финансирана од Хартефакт во рамките на проектот Култура за развој, поддржан од Швајцарската агенција за развој и соработка и Министерството за култура и туризам.

– Пјер Паоло Пазолини и неговата „Теорема“ за првпат се работат во Македонскиот театар воопшто. Пазолини бил еден од највлијателните интелектуалци во повоена Италија – иако многумина надвор од Италија го познавале само како одличен кинематограф, тој е еден од најголемите италијански поети на својата генерација. Но тој бил и романсиер, драматург, литературен критичар, политички колумнист и сликар . Во 1968 година Пјер Паоло Пазолини го снимил филмот „Теорема“, пишувајќи роман во исто време и со исто име. И двете дела, пресликувајќи се едно со друго, се потпираат на наративот на мистериозното. Мистериозниот посетител се појавува во животите на едно типично буржоаско италијанско семејство. Енигматичниот странец ги заведува сите членови на семејството: слугинката, синот, мајката, ќерката и таткото. Инаку, еднакво необјасниво како влегол во нивните животи – како што и заминал, секого од нив го остава поединечно да се соочува со неговото отсуство: пеколот на сопственото постоење или можноста за избавување. Според самиот Пазолини, ова дело е парабола, а според теоријата – рефлексија на напорите на авторот да се соочи (и помири) со своите христијански, марксистички и фројдовски размислувања. – вели координаторот на проектот Бобан Алексоски. Претставата започна да се работи во декември минатата година.

Освен премиерите на претставите, театар „Златен Елец“ ќе учествува на фестивалите МТФ Војдан Чернодрински, Скопско лето, Нишвил – Меѓународен театарски фестивал во Ниш Р. Србија со претставата „Сина сенка“ од Брајан Рејнолдс во режија на Тамара Стојаноска, а ќе има гостувања и учества на фестивали и со другите нови или постари претстави.

Од денеска, 19 мај, па сè до 26 мај, во објектот Мала Станица при Националната галерија на Македонија, јавноста ќе може да ја погледне уникатната фотографска изложба насловена „Физика на радоста“, во организација на „Театар Пи“.

Изложбата го портретира човекот како суштество составено од туѓи сеќавања, недоизговорени приказни, тишини, стравови и нежности – елементи кои секој од нас ги носи низ животот како свој личен лавиринт.

Проектот „Физика на радоста“ е директно инспириран од книжевниот свет на познатиот роман „Физика на тагата“ нa Георги Господинов. Изложбата тргнува од идејата дека секој од нас во себе носи едно дете, едно чудовиште и една напуштена соба која долго време никој не ја отворил.

Во овој визуелен концепт, митскиот Минотаур не е претставен како чудовиште, туку како длабок симбол на невидливото, отфрленото и несфатеното во општеството, додека самиот лавиринт не е само физички простор, туку внатрешна состојба на човекот.

Она што ја прави оваа изложба исклучително значајна е нејзиниот инклузивен карактер. Креативниот процес и самите дела се создадени од лица со типичен и атипичен развој од Центарот за поддршка на лица со интелектуална попреченост (ЦПЛИП) „Порака“ – Скопје, заедно со членовите на „Театар Пи“. Изложбата функционира како заеднички простор изграден врз доверба, различност и емпатија.

Фотографиите се изработени во рамките на едукативен процес под менторство и раководство на фотографoт Ладислав Кинг.

„Кога тагата конечно ќе се измери, на другата страна од кантарот останува радоста. Повелете да ја измерите со свои очи“, порачуваат организаторите, поканувајќи ја скопската публика да го посети овој настан.

Петтото издание на фестивалот за млади таленти „ВИВАЛДИЈАДА 2026“ ќе се одржи на 7 јуни 2026 година во Националната опера и балет во Скопје, со почеток во 20:00 часот, во организација на уметничкиот центар „ПОЛИФОНИЈА“.

„ВИВАЛДИЈАДА“ е уникатен проект-фестивал чија главна цел е промоција на македонската култура и уметност, во синергија со европското музичко наследство. Фокусот е насочен кон младите инструменталисти кои преку работилници и концертен настап ќе добијат можност за сценско искуство, соработка со професионални музички уметници и стекнување нови знаења и контакти.

Од самиот почеток во 2022 година, „Вивалдијада“ — со оркестарот на „ПОЛИФОНИЈА“ и концертмајсторот, како и уметнички директор Сања Шуплевска-Боирал — бележи големи успеси во своите примарни цели и презентација пред домашната сцена. Тоа го потврдуваат концертите пред преполни сали со публика од сите генерации, како и сè поголемиот интерес како кај солистите, така и кај љубителите на класичната музика.

Оваа година „ВИВАЛДИЈАДА 2026“ за првпат се реализира со меѓународен предзнак, во соработка со гости од европски држави. Како специјален гостин доаѓа едно од најзначајните имиња на сцената за класична музика во Малта, диригентот Кристофер Мускат — раководител на Академијата за сакрална музика „Francesco Azopardi“, визитинг-предавач на „University of Malta“ и актуелен директор на „Pjazza Teatru Rjal“. Тој е еден од најистакнатите современи малтешки композитори и диригенти, роден во 1977 година во Малта, а неговиот уметнички опус го карактеризира длабока посветеност на духовната и современата класична музика.

Учесници на ова издание се десетина млади солисти од Македонија: Илина Ристова, Теона Павлова, Михаела Васковска, Илија Богоев, Теодор Трајковски, Уна Трајковска, Сиена Ангеловска Витли, Бисера Кировска и Јована Јанкуловска, а на концертот ќе се претстават и гости студенти од Малта, Србија и Русија.

Музиката на славниот Вивалди е секогаш посакувана, истовремено и за свирење и за слушање. Антонио Вивалди постојано пишувал нова солистичка музика со што им давал смисла и надеж во животот на своите ученици, од кои повеќето биле сираци. По неговиот пример, фестивалот „ВИВАЛДИЈАДА“ е создаден за младите музички инструменталисти како поддршка и можност за настап со современици, како и со професионални музички уметници и педагози. Оваа пракса воедно е и најбрзиот интерактивен начин за стекнување сценски вештини и искуство.

Зад проектот стојат: Наташа Стојановска и Даниела Неделковска – проект-координатори од ДМБУЦ „Илија Николовски-Луј“, Кристофер Мускат – диригент, и тимот на „Полифонија“: Јанинка Невчева, Орце Ицковски – раководител на проект, продуцент-организатор, и Сања Шуплевска – концертмајстор и уметнички директор.