Вечерва во 19 часо во Чифте амам ќе биде отворена изложбата „Етнографија во делата од колекцијата на Националната галерија“. Изложбата е поддржана од Министерството за култура и туризам за 2026 година.

„Оваа изложба е проект која претставува своевидна синергија помеѓу етнологијата и ликовната уметност толкувајќи ги и разработувајќи ги етнографските елементи во овие уметнички дела создадeни кон крајот на 19 и првата половина на 20 век. 52 дела од колекцијата на галеријата ќе бидат изложени, дел од нив не многу познати и изложувани пред пошироката јавност. Во импозантниот Чифте амам, публиката ќе може да проследи дела од истакнати македонски и балкански автори кои твореле инспирирани од животот во Македонија во едни други поразлични времиња. Самиот објект дава една друга димензија, делата да ги почувствувате во автентична атмосфера и да ви доближи едно друго време“, се вели во најавата за изложбата.

За значењето на македонската култура и убавината на земјата како извор на инспирација за уметниците, Личеноски ќе истакне: „Кога одново дојдов во допир со мојот роден крај, кога возбуден застанав пред нашиов полн со бои прекрасен македонски пејзаж, кога добро и сериозно се загледав во нашето монументално средновековно ѕидно сликарство и во нашиов богат и ликовно многу интересен фолклор, тогаш мојот уметнички свет стана Македонија… “

„ „Етнографија во делата од колекцијата на Националната галерија“ претставува обид за ново читање на дел од најзначајните творби на македонската модерна уметност преку интердисциплинарна перспектива која ги поврзува историјата на уметноста и етнологијата. Во фокусот е визуелната репрезентација на традиционалната култура, нејзината трансформација во уметнички мотив и улогата во формирањето на современиот културен идентитет.

Колекцијата на Националната галерија содржи бројни дела на уметници од првите генерации на македонската модерна уметност кои во своето творештво се свртуваат кон секојдневниот живот, селската економија, архитектурата, пазарите, народните носии и етничката разновидност на општеството. Овие мотиви не се случајни, туку резултат на културниот и интелектуалниот контекст во кој се формира македонската модерна уметност во првата половина на дваесеттиот век, период во кој традицијата и фолклорот се препознаваат како клучни носители на културната меморија.

Уметниците како Лазар Личеноски, Никола Мартиноски, Димитар Пандилов и Вангел Коџоман, како дел од првата генерација академски образувани македонски сликари, создаваат специфичен визуелен јазик во кој локалната култура се претвора во уметнички израз. Нивните композиции со селски пејзажи, сцени од жетва, бачила, пазарни сцени и портрети на луѓе од различни етнички заедници не се само естетски интерпретации, туку и вредни визуелни сведоштва за традиционалниот начин на живот.

Изложбата го третира уметничкото дело како своевиден етнографски документ. Иако создадени во рамките на уметничкиот дискурс, овие дела содржат информации за материјалната култура – архитектурата на старите македонски градови и села, типологијата на народните носии, алатките на земјоделската работа, како и ритуалите и обичаите поврзани со традиционалниот календар. Преку внимателно набљудување на овие детали, уметничките композиции можат да се читаат како визуелни архиви на културното наследство…“

Александар Ристевски, кустос етнолог

„Во рамките на изложбата се презентирани селектирани дела од повеќе автори од колекцијата на Националната галерија на Македонија, кои тематски ги обработуваат етнографските елементи. Анализата на нивните стилски карактеристики открива изразен диверзитет во творечкиот израз, кој се манифестира преку присуството на повеќе уметнички правци и стилски ориентации. Хронолошки, делата датираат од крајот на XIX до средината на XX век. Во таа смисла, изложбата опфаќа творби како од Димитар Андонов – Папрадишки, Ѓорѓи Јаков Зографски, Лазар Личеноски и Никола Мартиноски, така и од низа други уметници кои оставиле траен белег во македонската историја на уметност…“

М-р Владимир Таневски, кустос

Автор на проектот „Етнoграфија во делата од колекцијата на Националната галерија“ е Александар Ристевски, кустос-етнолог, а соработник м-р Владимир Таневски, кустос-историчар на уметност во Одделението за депо и документација, во Националната галерија на Република Северна Македонија.

Изложбата „Етнографија во делата од колекцијата на Националната галерија“ ќе биде поставена до 3 мај 2026 година.

Македонската публика ќе има можност да присуствува на две исклучителни вечери со еден од најценетите уметници од нашата сцена, Симон Трпчески.

Пијанист со богата меѓународна кариера, настапи на најпрестижните концертни сцени и соработка со врвни светски оркестри, Трпчески е уметник чиј израз одамна ја надминува локалната рамка и е препознаен од публиката ширум светот.

Ова лето, тој ќе одржи два концерти на две од највпечатливите сцени во земјава: на 13 август во Античкиот театар во Охрид и на 14 август во Хераклеа во Битола.

Античкиот театар во Охрид, како еден од најзначајните културно-историски локалитети, ќе понуди амбиент во кој секоја нота добива нова димензија. Во овој простор, каде што историјата и уметноста се испреплетуваат, концертот на Трпчески ќе прерасне во доживување што ги надминува границите на класичниот настап.

Веднаш потоа, на 14 август, магијата продолжува во Хераклеа во Битола – сцена која со својата акустика и атмосфера создава уникатно музичко искуство под отворено небо. Двете вечери носат различен амбиент, но исто ниво на уметничка вредност и емоција.

Овие два концерти претставуваат ретка можност публиката во Македонија да доживее уметник од светски ранг во автентичен, отворен и исклучително инспиративен амбиент.

Билетите се достапни преку продажната мрежа на: www.kupikarta.com, Розе Веро 2, ЈК травел во Бисер и ЈК Травел Дајмонд.

Камерниот оркестар Профундис ќе настапи на свеченото отворање на интернационалниот „Мјуз-Екс Експо фестивал“ (“Muse-X Expo Festival”), кој од 17 до 19 април ќе се одржи во Тирана, Албанија. Настапот ќе биде реализиран заедно со истакнатата македонска пијанистка Ема Попивода и ќе претставува централен уметнички момент на отворањето на фестивалот.

На 17 април, публиката ќе има можност да проследи 40-минутен сценско-визуелен перформанс кој ги обединува класичната музика, современиот сценски израз и визуелните елементи. Камерниот оркестар Профундис ќе настапи во соработка со оркестарот на РТШ, претставувајќи современ уметнички концепт кој ја нагласува креативната енергија на македонската музичка сцена.

„За нас претставува особена чест што токму Профундис ќе биде дел од свеченото отворање на еден ваков интернационален фестивал. Овој настап е можност да ја претставиме современата македонска музичка сцена пред меѓународна публика и да покажеме дека камерната музика може да биде дел од современи мултимедијални концепти,“ изјави маестра Ѓурѓица Дашиќ, уметнички директор и диригент на Профундис.

„Соработката со Ема Попивода и сценско-визуелниот концепт на проектот отвораат нов простор за креативен израз. Ваквите настапи се значајни не само за афирмација на оркестарот, туку и за позиционирање на македонските уметници на меѓународната сцена,“ додаде Дашиќ.

„Мјуз-Екс Експо фестивал“ претставува интернационална платформа која обединува музика, визуелни уметности, креативни индустрии и културни професионалци од повеќе земји. Фестивалот се одржува на мултифункционална сцена во просторот на Пирамидата во Тирана и вклучува концертна програма, конференции, експо-презентации и професионални средби, со што создава можности за културна размена и нови меѓународни соработки.

Настапот на Камерниот оркестар Профундис на отворањето претставува значајно меѓународно претставување на македонската музичка уметност и уште една потврда за нивното активно присуство на регионалната и европската сцена.

Камерниот оркестар „Профундис“ е формиран во 2019 година под раководство на диригентката Ѓурѓица Дашиќ. Од своето основање, оркестарот постави високи стандарди за изведувачка квалитет и креативност во музичката сцена, собирајќи најистакнати македонски инструменталисти од различни генерации. Идејата на „Профундис“ е да создаде професионален камерен оркестар кој ќе се посвети на изведба на сложени и предизвикувачки дела од класичната музика, а во својата програма вклучува и праизведби на дела од современи автори. Оркестарот активно ги поддржува македонските изведувачи и композитори, а со своите настапи ги носи светски имиња од класичната музика, кои го збогатуваат неговиот репертоар.

„Профундис“ е оркестар кој се истакнува по својата иновативност и оригиналност, следејќи ги највисоките стандарди на европските и светски камерни оркестри. Во својата кратка, но богата историја, оркестарот имал настапи во престижни сали и на значајни фестивали, како „Kotor Art“, „Sofia Music Weeks“, „Sorrento Music Festival“ и „Ravanelius“ во Италија, Србија, Бугарија и Црна Гора, а неговите изведби во Македонија веќе се сметаат за културни настани од национално и меѓународно значење.

Македонската пијанистка Ема Попивода е уметник со изразен современ музички израз и активна меѓународна кариера, која се движи меѓу класичната музика, мултимедијалните проекти и културниот менаџмент. Со својата работа таа се истакнува по иновативниот пристап кон концертната форма, комбинирајќи музика, визуелна уметност и современи сценски концепти.

Покрај изведувачката кариера, Попивода е директорка на Македонскиот културен центар во Тирана, каде активно работи на промоција на македонската култура и развој на регионални и меѓународни културни соработки. Во рамките на оваа функција иницира и реализира бројни проекти кои ги поврзуваат уметниците од Македонија со меѓународната сцена.

Нејзините настапи се карактеризираат со современа интерпретација на класичниот репертоар, како и соработка со композитори и уметници од различни области. Посебен фокус во нејзината работа имаат мултимедијалните проекти, каде музиката се надополнува со визуелни и сценски елементи, создавајќи уникатно концертно искуство.