Во четврток, со почеток во 20 часот, во Изложбен салон Империјал 2 ќе биде отворена изложбата „Секогаш во изградба“ на Ивана Самандова и Исмаел Петроу.

„Во оваа заедничка изложба, уметниците во престој на програмата КреAрт и Исмаел Пелтроу од Клермонт-Феранд, Франција и Ивана Самандова од Скопје, ги споделуваат и врзуваат своите уметнички практики со индивидуален фокус на градот Скопје, преставен преку уметнички историјат на архитектури, временски периоди и очекувања.

Овој текст е спој на нивните заеднички и индивидуални размислувања претставени преку видеа, објекти, скулптури создадени преку мултимедијални техники. Најдените и рачно изработените дела го следат движењето кон и вон урбаното ткиво, не како туристичка мапа, туку како серија емоционални и материјални слоеви на предвоената и поствоената архитектура, каменот на старите патеки и калдрмата, бетонските фасади од брутализмот и модернизмот, слоевите на неоклацисизмот, како и празнините што остануваат меѓу нив. Градот, не е само сцена, туку жив организам што чува траги од секоја љубов, очекување, мисла, делување, градба и секоја нова или веќе прекината приказна.

Културната географија на движењето низ градот, симболичното и физичкото спуштање од Водно кон центарот, ја артикулира состојбата која ги поврзува делата во пост-тажен мир или пак ментална свежина, не во сенката на жалоста по загубените можности, туку во чудната леснотија што доаѓа од одбивање на чекањето на замислените иднини во еден град. Овие уметнички позиции не се навраќаат на минатото со носталгија, туку го осветлуваат она што останува кога очекувањата тивко се разронуваат, чудна леснотија на движењето без одредена цел и менталното талкање на можностите.

Талкањето како етичка и естетска пракса, отвора движење во неизвесни времиња, отвора начин да се остане чесен пред континуираното недовршено. Делата ги отсликуваат расцепите меѓу ветувањето и реализацијата, меѓу архитектонските проекти и секојдневните обичаи, покажувајќи како градот и неговите стари и нови состојби, како преживуваат и опстојуваат затскриените, полуизградени и изградени простори. Овој простор меѓу градбите, патеките и празнините, станува терен за емотивна географија каде што смиреноста и подвижноста коегзистираат.

Изложбата ги нуди погледите на градот Скопје од уметникот – посетител и уметницата која е жителка, град кој е истовремено е во постојана конструкција на веќе изграденото и новото, преточен како чувство и сцена на изградена нова надеж, тивки примирија и во исто време како место на очекувања, бунтовност и на слободата во движење. Во оваа состојба на „оплакана иднина“, двата уметнички гласа нѐ повикуваат да ги прифатиме талкањето и недовршеноста не како празнини, туку како единствените искрени простори во кои може да се роди ново обмислување на градот и нашата вклученост во неговата постојана изградба“, се вели во најавата за изложбата.

Изложбата е во рамки на Европскиот проект „CreArt Уметник во престој“ кој веќе седми пат се одржува во просторот на ЈУ Културно Информативен Центар – Скопје, а е финансиран од градот Скопје и Европска комисија

Ивана Самандова (1997 година, Скопје) е интердисциплинарна уметница. Дипломирала на Факултетот за ликовни уметности во Скопје во 2020 година, модул конзервација и реставрација, отсек сликарство. Нејзината уметничка практика се фокусира на процеси на набљудување и истражување, за кои преку интердисциплинарна уметничка практика (нови медиуми, сајт-специфик инсталации) ги истражува темите на социо-политичките контексти, преиспитувајќи ги структурите, однесувањата, динамиките на моќ и интерконекции помеѓу одредени заедници во општеството или пак, поединци.

Има реализирано пет самостојни изложби, а учествувано на голем број групни изложби. Има ко-курирано проекти и меѓугенерациски групни изложби, од кои што еден од првите е за време на нејзините студии, насловен „Пост-вистина, желба“ (2019) со Ангела Савевска. Проектот „Надминувајќи ја уметноста“ (2019-2021), ко-куриран со Ангела Витановска, Џон Блеквуд и Бојан Иванов, чиј фокус беа уметниците и уметноста во Северна Македонија во времето на Ковид-19, се реализира во групна изложба во КСП Центар – Јадро и продукција на книга за преиспитувањето на уметноста во времето на Ковид-19. Добитничка е на наградата „Борко Лазески“ за иновативни сликарски постигнувања (2021) и полуфиналистка на наградата ДЕНЕС (2024). Моментално живее и работи во Скопје.

Исмаел Пелтрoу е француски интердисциплинарен уметник. Неговата работа се движи помеѓу истражување и откривање, презентирани преку видео, перформанс, инсталација и скулптура. Тој за да ги истакне темите на кои работи, го испреплетува со неговиот живот, користејќи специфични ситуации за да се осврне на разоткривање концепти. Исмаел учествувал на повеќе на резиденции, од кои поважна е Namas за време на Литванската културната сезона во Франција во 2024 година. Настапувал во Les Laboratoires d’Aubervilliers и бил дел од кураторскиот тим за изложбата /’kœr’/core во In-Extenso. Неодамна, учествувал на изложбите Quand je ne dis rien je pense encore во ESACM и Premiere во CAC Meymac. Тој е со-основач на програмаta WorkParty, преку која организира проекции низ целиот свет, отворајќи можности за видео уметниците да ги претстават своите дела, да се запознаат и да соработуваат.

Дина Дума е првата македонска режисерка што ја добива Nora Ephron Award на Tribeca Festival.

Режисерката Дина Дума ја освои Nora Ephron Award на Tribeca Festival во Њујорк за својот втор долгометражен филм „Скејтбордингот не е за девојчиња“, кој ја имаше својата светска премиера во рамки на фестивалот.

Nora Ephron Award е специјално признание што се доделува на исклучителна жена филмска авторка која го претставува духот и визијата на легендарната американска сценаристка, режисерка и писателка Нора Ефрон. Со ова признание, Tribeca ја препозна Дина Дума како силен женски авторски глас на меѓународната филмска сцена.

Во образложението на жирито се истакнува дека Нора Ефрон претставува пример за тоа како јасен женски авторски глас во патријархален свет може да отвори врати за многу други. „Делото на Ефрон често го поставуваше прашањето: како жените преживуваат во непријателски свет? Нашиот избор за добитничка на оваа награда одговара на тоа прашање на многу начини“, се наведува во одлуката на жирито.

Жирито го опиша филмот „Скејтбордингот не е за девојчиња“ како лирски и политички, допирлив и автентичен, трогателен и топол, а истовремено проткаен со радост и хумор. Во образложението дополнително се истакнува дека, давајќи им глас на оние кои најчесто остануваат без глас, Дина Дума ја воведува публиката во посебно, длабоко човечко искуство, преку конкретни ликови кои ја слават солидарноста и семејството.

„Скејтбордингот не е за девојчиња“ беше дел од International Narrative Competition, главната меѓународна натпреварувачка програма на Tribeca Festival.

„Скејтбордингот не е за девојчиња“ е во продукција на „Сестри и брат Митевски“, со продуцентка Лабина Митевска, по сценарио на Дина Дума, Лидија Мојсовска и Теона Стругар Митевска. Во главните улоги се Ефќар Абаз, Симонида Селимовиќ, Џефрина Јашари и Ганимет Абдула. Филмот е копродукција меѓу Северна Македонија, Белгија, Словенија и Хрватска, со поддршка од Агенцијата за филм на Северна Македонија, Eurimages, Creative Europe MEDIA и фондови од земјите копродуценти.

Со Nora Ephron Award, Дина Дума добива едно од значајните специјални признанија на Tribeca Festival, кое го истакнува значењето на женската авторска перспектива, храброста да се раскажуваат комплексни приказни и силата на филмот да отвори простор за гласови кои ретко добиваат видливост на големата сцена. Наградата има и паричен фонд од 25.000 долари, како директна поддршка за понатамошниот авторски развој и за создавање нови филмски проекти.

Со врачувањето на наградите и изведбата на претставата „Црно злато“ од Дејан Дуковски, во режија на Оливер Фрљиќ на Београдско драмско позориште, синоќа беше спуштена завесата на 60. Македонски театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ во Прилеп.

Публиката го наполни гледалиштето на големата сала во Центарот за култура „Марко Цепенков“, дојде да им оддаде почит на најдобрите според жири-комисијата, но и да ја проследи една претставите за кои особено се зборува во изминатите три месеци.

Жири-комисијата во состав Снежана Коневски-Руси, претседател Дарко Лукиќ и Аида Буквиќ ги оценуваа претставите.

Руси синоќа ги соопшти наградените, а уметничката директорка на фестивалот, Ана Стојаноска, им ги врачи.

Според оценките на публиката, со просечна оценка од 4.75, ајдобра претстава беше прогласена „Амадеус“ од Питер Шефер, во режија на Андреј Цветановски, на Турскиот театар. Тие и минатата година ја добија оваа награда за претставата „Слепци“ на Ќендрим Ријани. Осман Али, директор на Театарот и се заблагодари на прилепската публика.

Наградата за најдобра сценографија ја доби Валентин Светозарев, кој го цитираше Хамлет: -И да ме затворите во ореова лушпа, ќе останам крал во ореова лушпа. Се надевам дека нареден пат нема да бидам во ореова лушпа.

Наградата за најдобар млад актер „Трајко Чоревски“ ја прими Јеткин Сезаир за улогата на Моцарт во „Амадеус“. Тој им се заблагодари на публиката во Прилеп, на фестивалот и жирито, на режисерот Андреј Цветановски што му ја додели улогата и на целиот Турски ансамбл за поддршката. Сара Спиркоска по втор пат ја доби наградата за млада актерка.

-Огромна чест ми е што по втор пат ја добивам оваа награда, овојпат не е потврда само за мојот напредок, ама е потврда и дека сум уште млада. Годинава настапив со три претстави, од вкупно пет колку што ги имав во сезоната. Голем е предизвикот за млад актер, којшто и не е вработен да се задржи активен и да напредува, но се радувам дека постојат луѓе што го ценат и вреднуваат тоа. Наградата ја делам со режисерите Дејан Пројковски, Тамара Стојаноска и Шенај Мандак, кои се дел од мојот пат – рече Спиркоска.

Примајќи ја наградата за машка споредна улога за Симoн во „Мачкина глава“ на Драмски театар, Александар Степанулески ги поздрави актерите што оставија голем печат во македонскиот театар – Кирил Ристоски, Благоја Спиркоски – Џумерко… Слаѓана Вујошевиќ ја доби наградата за главна женска улога за Констанца во „Амадеус“. Таа не можеше лично да ја подигне наградата, но со порака ја поздрави публиката и посебно истакна дека и нејзината улога немала да биде така успешна да не беше нејзиниот колега Јеткин Сезаир.

Димитар Ѓорѓиевски ја доби наградата за најдобра машка улога за Фезлиев во „Црнила“ на Прилепскиот театар, која од годинава го носи името на Кирил Ристоски. Тој им се заблагодари на своето семејство, на неговиот втор дом Народниот театар „Војдан Чернодрински“, на своите колеги.

-Постои посебна врска меѓу мене и публиката. Имаме магична публика, ова е сон од кој не сакам да се разбудам, ова е бесценето – рече Ѓорѓиевски.

Примајќи ја наградата за најдобра режија, Дејан Пројковски истакна:

-„Црнила“ ја започнавме по неколку месеци од затврањето на театарот и тоа е една од малите вежби дека е важно и во тешки времиња да не заборавиме дека луѓето се најважни во театарот, се надевам дека наскоро ќе можеме да работиме во нова зграда на Прилепскиот театар.

Наградата за уметничко остварување на претстава во целина ја доби „Страв и надеж“ во режија на Татјана Ригонат Мандиќ.

Од име на Македонскиот народен театар, наградата ја прими актерот Александар Микиќ. Биљана Драгиќевиќ-Пројковска е наградена за најдобра споредна женска улога за Марија во „Мачкина глава“, но поради изведба на претстава не можеше да присуствува на церемонијата. Наградата за костимографија ја прими Марија Пупучевска за „Црнила“. Наградата за најдобра музика ја доби Ирена Поповиќ-Драговиќ за „Страв и надеж“. Четири награди годинава не беа доделени – за рекламен материјал, кореографија и сценски движења, за современа сценска драматизација и за современ драмски текст.

Фестивалот му ја додели и наградата за најдобар волонтер на Стефан Петрески, кој четири години посветено го помага фестивалот.

Публиката ја поздрави Ана Стојаноска, уметнички директор на фестивалот која го водеше фестивалот во изминатите четири години. Таа се наврати на сработеното и на предизвикот да се води најголемиот и најзначајниот театарски фестивал во Македонија.

-Решив таа моја програма да ја наречам „Враќање дома“, ја поврзав со моето фактичко враќање дома, со Чернодрински и со драмата „Чернодрински се враќа дома“ на Горан Стефановски. Решив да ја креирам мојата слика за театарски фестивал која ќе биде современа, храбра и која ќе оствари комуникација со сите гледачи, независно на која возрасна или која и да е групата на која ѝ припаѓаат. И еве, четири години до денес, фестивалот стана мојата препознатлива слика, местото каде што живее театарот во јуни и театарските уметници и публиката. Дека еден човек не може да направи фестивал, се покажа и со мене. Затоа јас го имам најдобриот тим. Но, истовремено овој фестивал немаше да биде тоа што е и без моите најсакани волонтери, без вас драги мои ова ќе беше само обична манифестација. Поминавме многу патеки, се соочивме со многу предизвици, ги ширевме границите на сопствената комоција. Попатно многу недоразбирања, конфликти, забелешки, критизерства и критики и сè во насока да направиме нешто подобро. Тој што работи и греши, но најважно е да научи од грешките. Наједноставно е да стоиш отстрана, да коментираш заткулисно и да не правиш ништо. Меѓутоа, моето мото и мојот карактер не го дозволуваат тоа. Денес, во времето на општото сеедно, човек треба да е многу, многу храбар за да ја оствари својата визија, па и да плати поголема цена – рече Стојаноска.

Таа се заблагодари на публиката „за довербата, за барањето место повеќе, за аплаузите што ја говореа вистината.“

-Поминав многу тежок период кога го создавав ова издание на фестивалот, ја изгубив мајка ми, жената што ме соочуваше со тоа што правам и дали треба тоа да се прави така, што ме поддржуваше во сè што правев и на која ѝ ветив дека еве, по ова издание, навистина ќе ѝ се посветам на мојата уметност, затоа што и таа и мојот татко веруваа во мене од мали нозе – дека јас сум родена да бидам раскажувачка на приказни.  За крај, како што го почнав отворањето на мојата прва мандатна година со цитат на еден од моите најсакани луѓе на овој свет, големиот театарски режисер Игор Вук Торбица, така ќе го затворам и моето организирање на овој фестивал: „Јас сум во мир со моите избори, така што мирно спијам со волкот во мене“ – заврши Стојаноска.

Во чест на наградените настапи Београдско драмско позориште со претставата „Црно злато“ од Дејан Дуковски, во режија на Оливер Фрљиќ.

Големи аплаузи и воздишки предизвика претставата која е една од најбараните во последните неколку месеци на Балканот. Покровители на 60. МТФ „Војдан Чернодрински“ – Прилеп се: Претседател на РС Македонија, Министерство за култура и туризам на РСМ и Општина Прилеп.

Спонзори се: Комфи Ангел, Прилепска пиварница, Витаминка, Пакомак, продукциски партнери – Микросам, Кули, поддржувачи: Комерцијална банка, Стопанска банка, МАКЕДОНИЈА осигурување АД Скопје – Виена Иншуренс Груп. Официјална вода на фестивалот е „Ладна“ (Магрони ДОО, Скопје). Соработници: Јавен Простор Прилеп, НУЦК „Марко Цепенков“ – Прилеп, Градска библиотека „Борка Талески“, Умно.мк, Урбан Ера, Стопанска комора на Северна Македонија – Прилеп, Биткрафт. Медиумски покровители: МТВ, Телма, МИА, Слободен печат, Портрет, Трн.мк, Култура 24, Нова Македонија, Cultural Chat, ОРО, Екран, Вечер, Радио Холидеј, Jazz FM, Okno.mk, Независен, Лице в лице, Република, Клуб Деница, Инфо компас, Е-Магазин, Канал 77, Музика 24, Радио Пела, Маркукуле, Текст.мк, Сакам да кажам, ОТВ.мк, Зенит, Публикум и др.