Намалувањето на военото присуство на САД на европско тло нема да го ослаби одвраќањето на НАТО на неговото источно крило, но Европа мора да преземе поголема одговорност за сопствената одбрана, изјави шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас.

„Европа мора да преземе поголема одговорност за сопствената одбрана“, изјави Калас на дебата во Европскиот парламент. Таа рече дека намалувањето на бројот на американски војници во Европа е очекувано бидејќи Вашингтон го префрла својот фокус кон Индо-Пацификот, но дека тоа нема да влијае на одвраќањето на НАТО. Таа додаде дека присуството на американски војници во Европа е во интерес на Европа, но и во интерес на САД.

„НАТО ќе продолжи да има силно присуство на своето источно крило, а одвраќањето на НАТО останува недопрено“, рече таа.

Зборувајќи пред европратениците во Стразбур, Калас рече дека Русија троши 8 проценти од својот БДП за војската и дека тенковите, ракетите и другото оружје се речиси сè што моментално произведува, а дали рускиот претседател Владимир Путин ќе се осмели да ја тестира европската одбрана зависи од самата Европа.

„Одвраќањето функционира само ако е веродостојно, покажувањето слабост само повикува агресија“, рече таа, додавајќи дека, според проценките на европските разузнавачки агенции, Русија би можела да ги тестира одбранбените способности на ЕУ во следните три до пет години.

„Одвраќањето е поевтино од водењето војна. Овие предизвици не се привремени, тие веројатно ќе ја обликуваат европската безбедност во наредните децении“, рече Калас. Затоа, потребно е да се продолжи со поддршката на Украина, која е на првата линија на одбраната, бранејќи ја Европа и купувајќи ѝ време да ја зајакне својата одбрана, вели високата претставничка на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика.

Рускиот претседател Владимир Путин ја почна денеска дводневната посета на Кина, каде што со кинескиот лидер Ши Џинпинг ќе разговара за проширување на врските и за горливите глобални прашања, пренесува агенцијата „ДПА“.

Путин е придружуван од делегација составена од министри, бизнис лидери и високи функционери, вклучувајќи ја и гувернерката на Централната банка, Елвира Набиулина, како и шефовите на големите енергетски компании како „Гаспром“ и „Роснефт“, соопшти Кремљ.

Поради западните санкции воведени како одговор на руската војна против Украина, многу руски компании станаа зависни од Кина како трговски партнер. Во видеото снимено пред неговото пристигнување во Пекинг, Путин изјави дека е задоволен што повторно ја посетува Кина и ги истакна поблиските контакти меѓу луѓето благодарение на новиот договор за безвизен режим меѓу двете земји. Путин исто така посочи дека обемот на трговската размена меѓу земјите пораснал на повеќе од 200 милијарди долари.

До посетата на Путин на Кина доаѓа само неколку дена откако американскиот претседател Доналд Трамп ја заврши својата посета на таа земја. Иако се очекува Ши да го информира Путин за тие разговори, официјални лица од Кремљ изјавија дека посетата била планирана однапред и дека не претставува директен одговор на Трамп.

Пекиншкиот „Глобал тајмс“ (Global Times) напиша дека Кина сè повеќе се развива во центар на светската дипломатија. Повикувајќи се на аналитичари, медиумот наведе дека од Студената војна наваму е исклучително ретко една земја да ги прими лидерите на САД и Русија еден по друг во рок од една недела.

Разговорите меѓу Путин и Ши се закажани за утре, а ќе бидат фокусирани на понатамошниот развој на она што двете страни го опишуваат како привилегирано стратешко партнерство, како и на регионалните и меѓународните прашања.

Според Кремљ, лидерите ќе потпишат заедничка декларација и низа билатерални договори. Советникот на Путин за надворешна политика, Јуриј Ушаков, изјави дека вкупно би можеле да се потпишат околу 40 документи кои ги опфаќаат индустријата, трговијата, транспортот и градежништвото.

Чешкиот премиер Андреј Бабиш и претседателот Петр Павел влегоа во отворен конфликт околу прашањето кој ќе ја претставува државата на претстојниот самит на НАТО, кој во јули ќе се одржи во Турција.

Иако Павел, како поранешен генерал на НАТО, редовно присуствуваше на сите самити од преземањето на функцијата во 2023 година, премиерот Бабиш, кој се врати на власт по изборите во 2025 година, остро се противи на тоа. Бабиш тврди дека не е логично претседателот да биде дел од официјалната владина делегација и дека тоа ги прекршува безбедносните протоколи.

Според чешкиот устав, претседателот ја претставува државата во надворешните работи, но за неговите одлуки е потребно одобрение од владата. Ова го остава отворено прашањето дали Павел може да отпатува во Анкара без поддршка од премиерот.

Односите меѓу двајцата лидери се обележани со длабок политички и личен анимозитет уште од претседателските избори во 2023 година, кога Павел убедливо го победи Бабиш. Поранешниот министер за надворешни работи, Јан Липавски, оцени дека зад овој судир стојат исклучиво лични мотиви на премиерот, кој сака да го прикаже претседателот како немоќен.

Како клучна причина за своето заминување, Бабиш го наведе усогласувањето на буџетот за одбрана со барањата на САД. Неговата влада претходно ги намали трошоците за одбрана под границата од 2 проценти од БДП, што е цел на Алијансата.

„Логично е на самитот да одиме јас и министерот за надворешни работи Петр Мацинка за да му го објасниме тоа на претседателот Трамп, а не претседателот Павел, кој нè критикува во странство поради тоа“, изјави Бабиш.

Иако министерството за одбрана во меѓувреме најави итно зголемување на воениот буџет за 822 милиони евра со цел да се исполнат критериумите на НАТО, Бабиш не отстапува од намерата лично да ја предводи делегацијата.

Претседателот Павел изјави дека би било „срамота“ Чешка да не биде претставена од шефот на државата и понуди сам да ги сноси трошоците за патувањето. Доколку владата во јуни донесе одлука со која официјално го исклучува, неговиот тим најави дека ќе покрене уставна тужба за утврдување на надлежностите пред Уставниот суд.

Од НАТО соопштија дека одлуката за тоа кој ќе ја предводи делегацијата е внатрешно прашање на секоја земја членка. Според последните анкети на јавното мислење во Чешка, 57 проценти од граѓаните сакаат на самитот да патува Бабиш, додека 47 проценти сметаат дека таму треба да биде Павел.