Последните примери за докажување поткуп и корупција покажуваат како лесно се

посегнува по новите истражни мерки.

Гордана Дувњак

Последните примери за докажување поткуп и корупција покажуваат како лесно се

посегнува по новите истражни мерки. Прислушувањето, снимањето, следењето и

другите посебни истражни мерки мора да се користат во строго определена

законска процедура и само тогаш кога е неопходно, предупредуваат експертите,

адвокатите и невладините организации што се занимаваат со заштитата на

човековите права и слободи.

Тие укажуваат дека под превезот на ефикасна борба против организираниот

криминал и корупцијата не смее да се крши законот, а уште повеќе човековите

права и слободи. Не значи дека ако сега ги имаме овие мерки на располагање, тие

треба да се користат и таму каде што не треба, додаваат тие.

Ваквите обвинувања ги отфрлаат од МВР и од Одделението за организиран криминал

при Обвинителството како неоправдани, кои негираат дека работат надвор од

законските прописи.

Скопскиот адвокат Ставре Џиков смета дека во Законот за кривична постапка точно

е определено според кои критериуми се применуваат посебните истражни мерки. Тој

е убеден дека во двата случаја за корупција, со професор Дејан Докиќ и со Гоце

Станковски од Министерството за транспорт и врски, во кои тој се јавува како

бранител, против неговите клиенти незаконски е применета мерката снимање.

„Два критериума треба да бидат испочитувани за употреба на посебните истражни

мерки: за сторено кривично дело да е предвидена казна затвор од четири години

или да станува збор за организирана група“, вели Џиков, додавајќи дека треба да

биде почитувана и цела процедура околу постапувањето. „Треба крајна

претпазливост во примената на овие мерки. Во гонењето на сторителите на

кривични дела мора да се испочитува принципот на легалитет и да не се нарушат

правата на обвинетите“, оценува Џиков.

Прашањето околу можните злоупотреби во примената на посебните истражни мерки е

тема за која покажуваат интерес и невладините организации што се занимаваат со

заштитата на човековите права и слободи.

„Чувствуваме дека постои малку пошироко и послободно толкување на примената на

посебни мерки и многу скоро ќе излеземе со едно наше видување. Низ конкретни

примери да докажеме каде малку се забегува во користењето на посебните средства“,

вели в.д. претседателот на Хелсиншки комитет, Исо Руси.

Според д-р Гордан Калајџиев, доцент по казнено процесно право на Правниот

факултет во Скопје, постои потреба од одново преиспитување на правно-државната

рамка во користењето на посебните истражни мерки.

„Ги воведовме со оправдување дека тие ќе бидат употребени во случаи поврзани со

најтешките форми на организиран криминал, каде што минималната казна е над

четири години затвор. Меѓутоа, гледаме дека во практиката тие почнаа да се

применуваат и за полесни дела на корупција“, изјави во интервју за „Утрински

весник“.

Од МВР нагласуваат дека посебните истражни мерки ги применуваат во согласност

со законите и во координација со обвинителот и со истражниот судија. „Не сметам

дека постојат злоупотреби на овие мерки, бидејќи тие секогаш се применуваат во

соработка со другите надлежни органи за да можат потоа да се користат и да

имаат доказна вредност во судска постапка“, вели Иво Котевски,

помошник-министер за информирање во Министерството за внатрешни работи.

„Не знам кому му пречи употребата на посебните истражни мерки и борбата против

организираниот криминал, која почнува да дава резултати“, категоричен е првиот

човек на Одделението за организиран криминал при Јавното обвинителство на

Македонија, Јован Илиевски. Обвинителот негира дека тие се применуваат

селективно и без претходно да се искористат класичните методи за докажување на

дела од областа на корупцијата, кои во изминатиот период не ги дале очекуваните

резултати.

Дилемата што се наметнала и во обвинителските кругови била дали посебните

истражни мерки треба да се користат за обезбедување докази, само за кривични

дела за кои е предвидена казна до четири години и за организиран криминал, туку

и за примање поткуп.

„Лично не гледам никаков проблем, затоа што кога откриваме некој случај, не

знаеме за колку лица станува збор. Порано, имавме случаи кога целата постапка

ќе ја изведевме во најдобар ред, со користење и други методи со обележување

банкноти или искази од сведоци, па потоа на суд постапка се тврдеше дека биле

наместени случаи. Судијата за да не помине со ослободителна пресуда, досудуваше

минимум казна“, додава Илевски. Тој вели дека кога станува збор за непознат

сторител, МВР бара од Обвинителството дозвола за користење посебни мерки, а за

познат сторител, крајниот збор го има истражниот судија.