Израелците остро критикуваат: „Лош договор“

Главниот наслов на неделното издание на „Једиот Ахаронот“, популарен дневен весник, го сумираше преовладувачкото расположение во Израел во врска со претстојниот договор за прекин на огнот меѓу претседателот Трамп и Иран во два збора: „Лош договор“. Израел, кој во изминатата година водеше две војни против Иран, од кои последната се водеше со американските сили кон крајот на февруари, сега е изоставен од евентуално мировно решение во чие постигнување не учествуваше, објавува „Њујорк тајмс“.

Дури и пред да биде објавен договорот за прекин на огнот, деталите што се појавија во медиумите предизвикаа поплава од критики и незадоволство кај Израелците од целиот политички спектар. Американски и ирански претставници изјавија дека според почетниот „меморандум за разбирање“, Иран повторно ќе го отвори Ормускиот теснец, клучна бродска линија, додека САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа.

Прекинот на огнот договорен во април ќе биде продолжен за 60 дена, во текот на кои двете страни ќе се обврзат на преговори за нуклеарната програма на Иран и укинување на американските санкции.

Неисполнети израелски цели
Таквиот договор е далеку од целите што Израел ги постави на почетокот на двете војни. Премиерот Бенјамин Нетанјаху во тоа време изјави дека целта е да се „отстранат егзистенцијалните закани“ за Израел, што, како што објасни тој, значи уништување на секоја нуклеарна закана од Иран и неговата програма за балистички ракети, како и „создавање услови“ за иранскиот народ да ја собори владата.

Израелците, исто така, побараа Техеран да ја прекине поддршката за своите сојузници кои се непријателски настроени кон Израел, вклучувајќи ги Хезболах во Либан, Хутите во Јемен и Хамас во Газа.

Остри критики од експерти
Израелските експерти беа вознемирени од фактот дека клучните елементи за безбедноста на Израел се чини дека се целосно отсутни од договорот. „Што и да се случи, претседателот Трамп ќе прогласи победа и тоа целосна победа“, рече Јаков Нагел, поранешен вршител на должноста советник за национална безбедност на Нетанјаху.

„Многу е лесно да се каже кои теми ќе бидат предмет на идните преговори“, им рече Нагел на новинарите, но додаде дека „иранските балистички ракети и поддршката за сојузничките групи во регионот воопшто не се појавуваат како теми во јавно достапните детали“.

Противниците на Нетанјаху беа уште поостри. „Катастрофа од израелска перспектива“, напиша во неделата на социјалните мрежи Авигдор Либерман, поранешен министер за одбрана и поранешен сојузник на Нетанјаху, а сега негов огорчен критичар.

Јаир Лапид, центристичкиот лидер на парламентарната опозиција и поранешен министер, рече дека се надева оти извештаите за договорот не се точни. „Но, ако се“, рече тој, „ова е еден од најразорните неуспеси на израелската надворешна и безбедносна политика“.

Израелската влада е претпазлива
Сегашните израелски претставници молчеа, очигледно од страв да не го налутат претседателот Трамп. Самиот Нетанјаху издаде соопштение во петокот во кое се вели: „Додека сум премиер на Израел, Иран нема да има нуклеарно оружје. Претседателот Трамп и јас сме целосно согласни за тоа“. Во неговата изјава не се споменуваат балистички ракети или регионални сојузници на Иран.

Извор запознаен со деталите од договорот, кој зборуваше под услов на анонимност, ги наведе главните проблеми што Израел ги гледа во предлогот. Прво, нема јасни решенија за залихите на збогатен ураниум на Иран или доволни ограничувања на неговата нуклеарна програма, а договорот се чини дека се потпира на добрата волја на Техеран.

Второ, наместо да создава услови за колапс на иранската влада, договорот ќе дозволи парите повторно да почнат да се влеваат во неговата каса. Трето, договорот не предвидува јасен механизам што би го принудил Иран да престане да ги поддржува своите сојузници, но во исто време да ја запре воената кампања на Израел против Хезболах во Либан.