Како и многу светски лидери, Даниел Џексон вели дека не може да отиде на кафе без некој да го препознае. Овој 21-годишен британски компјутерски ентузијаст предводи стотици граѓани, иако никој од нив всушност не смее да стапне на територијата на неговата држава. Даниел ја основал Слободната Република Вердис на дел од спорно земјиште покрај Дунав, меѓу Хрватска и Србија, а моментално живее во егзил во Довер, пишува хрватски „Индекс“.

Вердис е само малку поголем од Ватикан. Повеќе од 400 луѓе се сметаат за државјани на Вердис, а меѓу нив има и 45 лица со двојно британско државјанство кои поседуваат „службени“ пасоши со водени жигови и мастило видливо под УВ светлина.

Во разговор за британските медиуми, Даниел рекол дека всушност е типичен 21-годишник.

„Кога ќе завршам со работа, играме видеоигри. На крајот на краиштата, мораш да бидеш малку луд за да водиш држава на Балканот. Но не ни е грижа што мислат другите за тоа. Веројатно се само здодевни. Светот би бил здодевно место без нешто вакво.“

@danieljacksonofficial Gen Z created a country. Welcome to the Free Republic of Verdis. #verdis #president #genz #news #politics ♬ Locked out of Heaven – Bruno Mars

Досега 2800 луѓе се пријавиле за статус на Вердисијанци преку системот за е-престој, што е првиот чекор кон „државјанство“ на оваа самопрогласена држава. Преку таа програма и дополнителни донации биле собрани околу 180.000 фунти (околу 210.000 евра) за развој на проектот, тврди Даниел. Сепак, претседателот од генерацијата „З“ раскажа дека кандидатите поминуваат строги проверки.

„Мора да бидат луѓе со добар карактер“, рекол. „Не смеат да имаат криминално досие, а ако имаат, поминуваат дополнителна проверка.“

Кандидатите минуваат и интервју, а Вердис, според неговите зборови, бара луѓе со корисни вештини, на пример во инфраструктурата или медицината.

Инспирација му е Слободната Република Либерланд

Даниел во 2019 година бил избран за претседател од неговите сограѓани Вердисијанци, а формирана е и влада со функционери, амбасадори и министри. Имал само 14 години кога го инспирирала Слободната Република Либерланд, експериментална микродржава што во април 2015 година ја основал чешкиот политичар Вит Једличка, исто така на ненаселено подрачје покрај Дунав, само нешто посеверно.

„Не се согласував целосно со нивната идеологија, но идејата за создавање држава ми беше многу интересна“, рекол Даниел.

@danieljacksonofficial Verdis is a country that was created by Gen Z. It has full rights to the land under international law, has hundreds of citizens, issues passports, provides aid, engages in foreign relations, and has recently been viral in the media. #verdis #politics #news #passport #genz ♬ original sound – Millennial Music Nostalgia

Заедно со школските пријатели почнал да ги проучува картите во потрага по други делови од земја покрај Дунав за кои, како што верувале, никој не полага право.

„Го избравме најголемиот, кој е малку поголем од Ватикан“, рекол. „Terra nullius значи ничија земја. Тој израз историски се користел за подрачја што ниту една суверена држава не ги присвоила, па му дозволувал на оној што прв ќе побара да го преземе поседот. Во случајот со Вердис, ниту една друга држава не полагала право на таа територија пред нашето прогласување, а таму не живеело ни население.“

По сличен принцип на 13 април 2015 година во источна Славонија е прогласена Слободната Република Либерланд. И таа настанала на земјиште што ниту Хрватска ниту Србија не го сметаат за свое, а е предмет на долгогодишен граничен спор меѓу двете држави.

„Целта ни е да направиме место каде што можеме да имаме економска слобода, каде што можеме да имаме компании што се занимаваат со најнови технологии без да мораме да плаќаме милиони и милиони за лиценци. Целта е да можеме да бидеме слободни граѓани на слободни држави“, раскажале тогаш младите кои се населиле на подрачјето на таканаречениот Либерланд.

Судир со хрватските власти

Сепак, водењето држава не е едноставно. Даниел вели дека добивал смртни закани по обидот да воспостави населба на тоа мало подрачје покрај Дунав. „Многу пати сериозно ги загрижив своите родители“, рекол. „Имаше доста проблеми. Вердис е прилично контроверзен проект.“

Во 2023 година тој и група поддржувачи пловеле по Дунав за да започнат изградба на својата заедница, која има сопствено знаме, пасош, грб па дури и влада. Меѓутоа, во рок од една недела хрватските власти упаднале и ги уапсиле сите присутни, наводно задржувајќи ги околу 12 часа, раскажал за „Д Сан“.

Повеќето доселеници добиле тримесечна забрана за влез, додека Даниел и неговиот потпретседател добиле доживотна забрана со образложение дека претставуваат закана за националната безбедност. Даниел тврди дека хрватската интервенција го прекршила меѓународното право.

„Хрватска многу јасно става до знаење дека ова земјиште не го смета за дел од својата држава. Историски гледано, никогаш не било хрватско“, рекол. „Иронично е што интервенираа токму додека повторуваа дека тоа не е хрватска територија.“

Денес покрај водената граница на Вердис има постојан полициски надзор и камери за да се спречи искрцување на луѓе. Неодамна националистички групи од Балканот на интернет објавиле видеа на кои ја палат знамето на Вердис.

„Сметам дека е малку лудо што воопшто се потрудиле да го направат тоа“, рекол Даниел.

Живот во егзил и планови за иднината

Британецот вели дека заканите не го загрижуваат премногу, но дека во Србија патува со заштита, односно со група млади поддржувачи од Обединетото Кралство и Европа.

Еден од нив е 21-годишниот Калвин Мекферсон од Глазгов, кој се подготвува за своето второ патување во Србија за да помогне во основањето уште едно официјално претставништво на Вердис.

„Основaњето држава не е работа за старци“, рекол Калвин.

Даниел вели дека неговите родители, кои сè уште живеат во предградието на Мелбурн каде што пораснал, се импресионирани од она што го постигнал.

„На прв поглед тоа е само парче шума, но кога ќе сфатите дека стоите во земја што сами сте ја создале, чувството е магично“, рекол. „Имаме илјадници е-граѓани и секој месец испраќаме стотици лични карти. Проектот напредува, но бара многу работа. Вердис за мене сега е работа со полно работно време.“

Тој истакнува дека не влегол во проектот заради заработка. „Земам само онолку колку што ми треба за живот. Не сакам да профитирам од тоа“, рекол. Неговата мајка веќе има државјанство на Вердис, додека татко му, како што вели, сè уште не го „преобратил“.

Како да се стане државјанин на Вердис?

За некој да стане државјанин на Вердис, најпрво мора да купи статус на е-граѓанин (e-Resident Plus) за 50 евра годишно. По најмалку 11 месеци кандидатите мора да имаат потврда дека за нив гарантираат најмалку двајца државјани на Вердис или да поминат безбедносна проверка во земјата на престој.

Исто така мора да бидат активни на интернет форумите на заедницата, да бидат подготвени во иднина да се преселат во Вердис и да платат еднократна неповратна такса за обработка од 300 евра. Постои и забрзана постапка за кандидати кои значително придонесуваат за проектот или се сметаат за особено корисни за развојот на државата.

Во Нови Сад имаат „амбасада“

Вердис моментално функционира со привремена влада додека Даниел е во егзил. Неодамна е отворена „амбасада“ на Вердис во Нови Сад, а проектот привлекол и млади Срби и Хрвати заинтересирани за идејата за мирен соживот.

The Free Republic of Verdis has officially opened a Representative Office (embassy) to the Republic of Serbia in Novi Sad!

Congratulations Dušan Ðurđević on becoming the Primary Representative of the Free Republic of Verdis to the Republic of Serbia! pic.twitter.com/JIVQvjA83j

— Verdis (@verdisgov) January 26, 2026

Бидејќи многу граѓани на Вердис се етнички Срби и Хрвати, грбот на земјата содржи елементи од двете култури.

Минатата недела Даниел добил и српско државјанство за дополнително да се приближи до остварувањето на својата визија за балканска микродржава.

„Тоа е нешто во што верувам“, рекол. „Создаваме историја.“

Ако еден ден блокадата биде укината, планирано е гласање за нов устав. Даниел вели дека долгорочно сака да се повлече од местото претседател и да стане обичен граѓанин на Вердис, неутрална држава без политички поделби, и да му го препушти водењето на некој друг.

„Можеби се плашат дека ќе станеме држава без закони“, рекол. „Но убеден сум дека е само прашање на време кога блокадата ќе биде укината.“

Одговор на хрватското Министерство за надворешни работи

Од Министерството за надворешни и европски работи на Хрватска за „Д Сан“ изјавиле дека проектот Вердис е „провокативна акција без никаква правна основа“.

Портпаролот Иван Мариќ изјавил дека „активистите собрале група истомисленици околу идејата за присвојување мал дел од подрачјето на десниот брег на Дунав во источна Хрватска“. Додал дека хрватските власти „спроведуваат ефикасен надзор и контрола“ за да „ја заштитат надворешната граница на Република Хрватска и Европската Унија“.

Конечниот територијален статус на неколку локации покрај Дунав сè уште треба да се утврди во процесот на разграничување меѓу Хрватска и Србија, рекол Мариќ, нагласувајќи дека двете држави го делат разбирањето и почитувањето на основните принципи на меѓународното право.

„Фактот дека разграничувањето сè уште не е решено не значи дека кој било простор е ничија земја (terra nullius) отворена за окупација од трета страна“, заклучил Мариќ.

Фото: Screenshot: TikTok