Рубио предлага заобиколување на Ормутскиот теснец

Идејата на американскиот државен секретар Марко Рубио за трајно намалување на зависноста од Ормутскиот теснец повторно ја отвори дебатата за тоа дали светот може да најде алтернативни правци за транспорт на нафта и природен гас. Иако Вашингтон ја претставува оваа визија како долгорочна стратешка цел, економските и геополитичките аналитичари предупредуваат дека целосно заобиколување на Ормутскиот теснец е практично невозможно во догледна иднина.

Во интервју за „Фокс њуз“, Рубио оцени дека земјите од регионот сè повеќе ја согледуваат заканата од Иран и дека е неопходно глобалните енергетски текови постепено да се пренасочат кон алтернативни правци.

Низ Ормутскиот теснец поминува петтина од светската нафта

Според американската Администрација за енергетски информации (EIA), низ Ормутскиот теснец дневно минуваат околу 20 милиони барели нафта, што претставува околу 20 проценти од светската поморска трговија со нафта.

Покрај тоа, преку теснецот се транспортира и околу една петтина од светската трговија со течен природен гас (LNG), главно од Катар.

Алтернативите не можат да го заменат теснецот

Енергетските експерти посочуваат дека постојат нафтоводи кои делумно го заобиколуваат Ормутскиот теснец, но нивниот капацитет е далеку помал од количините што секојдневно минуваат низ оваа поморска рута.

Најважен е саудискиот нафтовод Исток–Запад (Petroline), кој по неодамнешните поправки повторно транспортира околу седум милиони барели дневно до пристаништето Јанбу на Црвеното Море.

Обединетите Арапски Емирати располагаат со нафтовод што може да пренесе до 1,8 милиони барели дневно до пристаништето Фуџајра.

Сепак, нивниот вкупен капацитет е околу девет милиони барели дневно, што е повеќе од двојно помалку од количината што вообичаено минува низ Ормутскиот теснец.

Пренасочувањето носи нови ризици

Аналитичарите предупредуваат дека дури и ако дел од транспортот се префрли кон Црвеното Море, тоа само ја преместува заканата кон друг стратешки теснец – Баб ел Мандеб, каде што во последните години зачестија нападите на јеменските Хути врз трговски бродови.

Дополнително, изградбата на нови нафтоводи би чинела милијарди долари и би траела со години, а таквата инфраструктура би била ранлива на напади со дронови и ракети.

Најголем проблем е природниот гас

Експертите оценуваат дека најтешко би било да се најде алтернатива за течниот природен гас. Целиот систем за извоз на LNG – од терминалите за втечнување, преку специјализираните танкери, до приемните терминали – е тесно поврзан со Ормутскиот теснец.

Во случај на подолг прекин на сообраќајот, Европа и Азија би се соочиле со жестока конкуренција за алтернативни извори на гас, што би предизвикало нов раст на цените на енергенсите, дополнителен инфлаторен притисок и нови предизвици за светската економија.

Долгорочна цел, а не брзо решение

Економските аналитичари заклучуваат дека идејата за намалување на зависноста од Ормутскиот теснец претставува долгорочна геостратешка визија, но не и решение што може да се реализира во блиска иднина.

И покрај постојните алтернативни рути, Ормутскиот теснец останува една од најважните светски енергетски артерии, а неговото целосно заменување засега се смета за економски, логистички и безбедносно неизводливо.