Само неколку дена пред најавеното потпишување на мировен договор меѓу САД и Иран во Швајцарија, се појавија несогласувања околу идниот режим на пловидба низ Ормутскиот Теснец.

Откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека стратешкиот поморски премин ќе биде отворен без какви било давачки, иранското Министерство за надворешни работи соопшти дека планира да наплатува надоместоци за одредени поморски услуги.

Портпаролот на министерството, Есмаил Багаеи, изјави дека Иран, во соработка со Оман, ќе наплатува трошоци за услуги поврзани со безбедноста и навигацијата на бродовите.

„Секогаш сме велеле дека не сакаме да наплатуваме транзитни такси. Меѓутоа, за услугите што ќе ги обезбедуваме – вклучително навигациски услуги, заштита на животната средина, можно осигурување на бродовите и други услуги што ги нудат Иран и Оман – ќе се наплатуваат соодветни надоместоци“, изјави Багаеи.

Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс во интервју за „Си-ен-би-си“ призна дека прашањето сè уште не е конечно решено и дека режимот на долгорочна пловидба без надоместоци ќе биде предмет на претстојните технички преговори.

„Нашето очекување е теснецот долгорочно да биде отворен без какви било такси, но тоа е прашање што треба да се дефинира во техничките преговори“, изјави Венс.

Дополнителна неизвесност внесоа и извештаи на медиуми блиски до иранските власти, според кои Техеран би можел да дозволи бесплатен транзит на бродови во период од 60 дена, по што би биле воведени задолжителни надоместоци.

Во меѓувреме, Венс порача дека враќањето на Иран на светските пазари е директно поврзано со исполнувањето на обврските од идниот договор и со трајно откажување од нуклеарни амбиции.

Додека иранската делегација започнува дипломатска турнеја низ земјите од регионот пред пристигнувањето во Женева, конечната одлука за механизмот на потпишување на меморандумот се очекува да биде донесена најдоцна до утре.

Надлежните служби во Хрватска продолжуваат со истрагата за тешката поморска несреќа во Сплитските Врата, во која загинаа четворица чешки државјани, додека паралелно се подготвува сложена операција за вадење на потонатата едрилица од морското дно.

Хрватските нуркачи денеска ја пронајдоа олупината на едрилицата на длабочина поголема од 50 метри, а во нејзината кабина било пронајдено и четвртото тело по кое се трагаше. Телото е извлечено, а надлежните институции продолжуваат со собирање докази и утврдување на околностите на несреќата.

Капетанот на Сплитската капетанија, Жељко Куштера, изјави дека вадењето на едрилицата претставува технички сложен зафат кој бара детални подготовки и координација со сите надлежни служби.

Несреќата се случи вчера околу 11:38 часот во Сплитските Врата, меѓу островите Шолта и Брач, кога се судрија катамаранот „Крило Еклипс“ на компанијата „Капетан Лука Крило“ и едрилица под француско знаме на која се наоѓале осум чешки државјани.

По судирот едрилицата потонала. Четири лица го загубија животот, а четворица биле спасени од морето и пренесени во Клиничкиот болнички центар во Сплит. Според досегашните информации, нивната состојба е стабилна и се надвор од животна опасност. Во моментот на несреќата на катамаранот имало 118 патници и седум членови на екипажот.

По несреќата се огласи и компанијата „Капетан Лука Крило“, која изрази сочувство до семејствата на загинатите и соопшти дека активно соработува со надлежните институции во истрагата.

Точните причини за судирот сè уште не се утврдени. Истрага спроведуваат полицијата, државното обвинителство и Агенцијата за истражување несреќи во воздушниот, поморскиот и железничкиот сообраќај, а според хрватските медиуми, во постапката би можеле да се вклучат и чешки истражители бидејќи жртвите се чешки државјани.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, објави на својата социјална мрежа Truth Social дека трговските бродови, од кои многу се натоварени со нафта, почнале да се движат низ стратешки важниот Ормутски теснец. Трамп тврди дека бродовите се движат по јужниот автопат кој, според него, е целосно безбеден и заштитен.

Објавата доаѓа пред најавеното потпишување на меморандум за разбирање меѓу Техеран и Вашингтон, кој е закажан да се одржи во петок во Швајцарија. Документот предвидува целосно отворање на теснецот, деблокирање на иранските пристаништа и укинување на санкциите за иранската нафта, заедно со истовремено прекинување на сите воени активности во регионот.

Според условите на меморандумот, САД и Иран се согласуваат дека процесот на отворање на Ормутскиот теснец и укинување на американската поморска блокада ќе започне во моментот кога ќе се потпише документот.

Пакистанскиот премиер, Шебаз Шариф, веќе потврди дека двете страни прогласиле моментален и траен крај на сите воени операции, што директно се однесува на конфликтите во Либан.

Иранската новинска агенција „Фарс“ објави дека Иран, во координација со Оман, ќе го преземе управувањето со поморскиот сообраќај во теснецот. Во исто време, високи ирански претставници потврдија дека преминот ќе биде отворен за сите комерцијални бродови откако договорот ќе стапи во сила.

фото/Depositphotos