Контакт

Наука

Македонски научник e дел од ново астрономско откритие

Објавено пред

За прв пат астрофизичарите најдоа доказ за експлозија на супернова која формирала неутронска ѕвезда која многу блиску орбитира до друга неутронска ѕвезда. Студијата беше предводена од тим од Caltech (Калифорнискиот институт за технологија), а вклучи и истражувач од Универзитетот во Нова Горица, каде во моментов работи Mакедонката Тања Петрушевска. Системот на блиски неутронски ѕвезди е важен за астрофизиката бидејќи спојувањето на две неутронски ѕвезди создава гравитациски бранови. Нивното истражување е објавено во престижното списание Science на 12 октомври.

Во најголема мера, ѕвездите се изградени од наједноставниот елемент, водород, и светат поради термонуклеарната фузија која што се одвива во нивното јадро. Кога станува збор за ѕвездите и нивната судбина, се се сведува на нивната маса. Нашето Сонце е прилично досадна ѕвезда со помала маса, којашто ќе згасне за околу 5 милјарди години. Sвездите пак кои имаат 8 пати поголема маса од Сонцето, со текот на времето стануваат доволно топли за да извршат фузија на многу потешки елементи. Кога ќе се потроши нуклеарното гориво во нивното јадро, тие колабираат во супернова, при што се формира неутронска ѕвезда или црна дупка. Неутронските ѕвезди и црните дупки се неверојатно многу стиснати од нивните гравитациски сили, па затоа тие се наречени и компактни објекти.

Постои една класа на експлозии на супернови која што е резултат на колабирање на масивни ѕвезди кои изгубиле дел или целата надворешена обвивка на водород и хелиум. Поради тоа тие се наречени ултра-лишени супернови. Како ја губат надворешната обвивка овие ѕвезди?

Тоа може да биде предизвикано од силен ѕвезден ветер или од друга ѕвезда во непосредна близина. Се смета дека повеќето масивни ѕвезди се родени во бинарни системи.
Кога две ѕвезди се наоѓаат многу блиску, материјалот од едната може да прејде кон другата ѕвезда. Кога масивна ѕвезда има компактен објект за придружник, таа може да изгуби толку многу материја, што комплетно ќе ги тргне нејзините надворешни слоеви, оставајќи ја со голо метално јадро. Ако ова јадро е доволно масивно, ќе колабира во слаба експлозија на супернова и при тоа ќе исфрли малку материја. После ова екплозија остануваат две неутронски ѕвезди кои орбитираат блиску една до друга.

Иако е тешко со сигурност да се идентификуваат овие експлозии, ултра-лишени супернови неодамна наидоа на голем интерес поради тоа што водат до создавање на двојни неутронски ѕвезди во блиска орбита, што подоцна можат да се спојат и при тоа да станат извор на гравитациски бранови. Затоа откривањето и проучувањето на ултра-лишените супернови се од голем интерес за астрофизичката заедница.

Суперновата iPTF14gqr беше откриена на 14 октомври 2014 година, во спирална галаксија оддалечена од нас речиси милијарда светлосни години. Откритието беше направено од intermediate Palomar Transient Factory (iPTF) кој работеше од 2013 до 2017 година, а Тања Петрушевска беше дел од оваа соработка.

iPTF користеше 1.2 метарски телескоп на опсерваторијата Паломар кој е целосно роботизиран. Два пати ноќе, тој сликаше дел од небото. Автоматската машинерија на iPTF овозможуваше да се откријат експлозии на небото во рок од 10 минути откако беа направени фотографиите на опсерваторијата. Можните супернови детектирани во Калифорнија каде што е ноќ, беа испитувани од астрономите во Европа каде што е ден. На овој начин се овозможи да се детектираат и класифицираат суперновите и другите астрофизички феномени во рок од еден ден. Ова е од особена важност, бидејќи почетните фази на експлозијата содржат важни информации за ѕвездата која експлодира и нејзината околина.

“iPTF се трансформираше во Zwicky Transient Facility којшто неодамна започна и ќе трае три години. Го користи истиот телескоп, но со многу поголема дигитална камера, така што очекуваме уште поголем број на необичи откритија. Понатаму, нашата група на Универзитетот во Нова Горица се спрема за Large Synoptic Survey Telescope (LSST) кој со работа треба да започне во 2021 г. со траење од десет години. LSST ќе биде 8.4-метарски телескоп во Чиле и ќе ја има најголемата дигитална камера што некогаш била направена, значи ќе откриваме и следиме експлозии на небото како никогаш порано”, вели Петрушевска.

Забава

Две идентични близначки добиле различни резултати од ДНК-анализа

Објавено пред

Чарлси Агро и нејзината сестра близначка Карли од Канада ги купиле домашните тестови „AncestryDNA“, „MyHeritage“, „23andMe“, „FamilyTreeDNA“ и „Living DNA“ и ги испратиле своите ДНК-примероци до сите наведени компании на анализа. Иако нивниот ДНК е речиси идентичен, резултатите кои пристигнале од компаниите не се совпаѓаат, пишува порталот на канадската национална телевизија Си-би-ес.

Во поголем дел од случаите резултатите од анализите на секоја компанија го открива потеклото на сестрите во исти делови во светот, но во различни проценти. Сепак, наодот од компанијата „23andMe“ во Калифорнија сугерира дека секоја сестра има уникатни елементи во нејзиното семејство.

Според наодите од „23andMe“, потеклото на Чарлси е 10 отсто помалку „генерално европско“ отколку потеклото на Карли. Таа исто така има и француско и германско потекло (2,6%), додека нејзината сетра нема воопшто такво потекло.

Идентичните близначки се разликуваат и во источноевропското наследство, па така според податоците, 28 отсто има кај Чарлси, а 24,7 отсто кај Карли. И додека источноевропското потекло на Карли е врзано со Полска, кај Чарлси таква врска не е пронајдена.

„Фактот дека имаат толку различни резултати е многу необичен“, вели доктор Марк Герстејн, биолог на Универзитетот Јеил.
Герстејн се сомнева дека се работи за алгоритми кои секоја компанија ги користи за анализа на податоците. „Проблемот е очиглено во пресметките, начините на кои се изведуваат се различни“, смета Герстејн.

Семејството на близначките соопштило дека нивните предци доаѓаат од Сицилија, од Полска и Украина. Но резултатите од ДНК-анализата укажуваат на изненадувачки, дури и конфликтни факти од семејната историја.

Прикажи повеќе...

Наука

Најновата мисија на НАСА ќе го проучува потеклото на универзумот

Објавено пред

НАСА објави дека почнува двегодишна вселенска мисија за проучување на почетоците и еволуцијата на универзумот и за утврдување на тоа колку се вообичаени состојките за живот во планетарните системи во нашата галаксија, Млечниот Пат.

Мисијата наречена SPHEREx се очекува да почне во 2023 година и ќе чини 242 милиони долари – не вклучувајќи ги трошоците за лансирање.

„Оваа неверојатна мисија ќе понуди богатство од уникатни податоци за астрономите“, рече Томас Зурбухен, помошник-администратор на Директоратот за научни мисии на НАСА. „Таа ќе обезбеди досега невидена галактичка мапа што ќе содржи ‘отпечатоци’ од првите моменти во историјата на универзумот. И ќе имаме нови индиции за една од најголемите мистерии во науката: што го натерало универзумот да се прошири толку брзо по помалку од наносекунда по Големата експлозија?“

SPHEREx ќе користи инфрацрвена светлина за да го проучува небото на секои шест месеци и да собира податоци од над 100 милиони ѕвезди во Млечниот Пат, како и од 300 милиони галаксии. Ова се галаксии во нашето космичко соседство, заедно со некои кои се толку далечни што се потребни 10 милијарди години за светлината од нив да стигне до нашите телескопи.

Додека го истражува Млечниот Пат, SPHEREx ќе бара органски молекули и вода во областите каде што се раѓаат ѕвездите и каде што неодамна се откриени состојки за живот и материи како сол.

Прикажи повеќе...

Забава

Истражување: Вино пред пиво, нема врска со мамурлакот

Објавено пред

Пиво пред вино и ќе се чувствуваш добро, вино пред пиво и ќе се чувствуваш чудно – многумина имаат некаков редослед на мешање на алкохолни пијалаци.

Нова студија ја отфрла идејата дека редоследот што го имаме со алкохолните пијалаци влијае на тежината на мамурлакот.

За да ја тестираат теоријата, им дале на 90 волонтери пијалаци во различни редоследи, менувајќи го редоследот една недела подоцна.

Студијата покажала дека како пијаните луѓе се чувствувале и дали повраќале, е најдобар показател за следниот ден. Луѓето би требало да обрнат внимание на ова црвено знаменце, за да ги намалат шансите за лош мамурлак, велат научниците.

Според истражувањето, пиво пред вино нема никаква врска со мамурлакот.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија9 часа

Заев и Ципрас: Договорот им го посветуваме на младите генерации и нивната иднина

Премиерот Зоран Заев заедно со неговиот грчки колега, Алексис Ципрас, денеска зедоа учество на панелот „Разговор со добитниците на наградата...

Македонија10 часа

Силјановска е претседателски кандидат на ВМРО-ДПМНЕ: Македонија многу ми даде, сега е ред јас да вратам

Гордана Силјановска и официјално е избрана за претседателски кандидат на ВМРО-ДПМНЕ од страна на делегатите на партијата на денешната конвенција...

Регион11 час

Тензични протести во Тирана: Приврзаниците на опозицијата се судрија со полицијата

Повеќе од илјада приврзаници на опозицијата се судрија денеска со полицијата на антивладините протести во Тирана, барајќи оставка на премиерот...

Македонија15 часа

Неколкумина повредени кај Ласкарци сѐ уште се борат за живот

Во Градската општа болница „8-ми Септември“ од повредените од тешката сообраќајна несреќа, во моментов се лекуваат 19 пациенти. Од нив,...

Македонија16 часа

Мицкоски: Да се обединиме и да му дадеме црвен картон на Заев

Лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски на конвенцијата во Струга, на која партијата избира кандидат за претседател, повика на обединување на...

Свет17 часа

(Видео) Работник кој добил отказ застрела петмина колеги во Чикаго

Пет лица се убиени и пет полицајци се повредени во предградието на Чикаго, кога 45-годишн маж пукал во индустриско складиште...

Македонија17 часа

Притвор за 11 членови на криминална група, разработиле шема за шверц на мигранти од Грција кон Србија

Единаесет членови на криминална група кои што разработиле шема за шверц на мигранти од Грција, преку земјава, кон Србија, завршија...

Македонија19 часа

Почина уште еден повреден во несреќата кај Ласкарци, бројот на жртви се искачи на 15

Изутринава почина уште еден од повредените во тешката сообраќајна несреќа која што се случи на патот Скопје – Тетово, со...

Свет19 часа

Трамп прогласи вонредна состојба

Претседателот Доналд Трамп прогласи национална вонредна состојба на границата Мексико, во обид да обезбеди повеќе пари за ѕидот кој планира...

Македонија19 часа

ВМРО-ДПМНЕ на конвенција во Струга избира партиски кандидат за претседател

ВМРО-ДПМНЕ денеска на Конвенција под слоганот „За честита Македонија“ во Струга го избира партискиот кандидат за претседател на претстојните претседателски...

Македонија1 ден

На „Дурмо турс“ не му е првпат да излета од пат, лани го извлекувале на Косово

На „Дурмо турс“ не му е првпат да излета од патот. Косовските медиуми лани известиле за автобус  на оваа компанија...

Македонија1 ден

Само претседателот Иванов не го промени името на државата на веб-страницата

Сите министерства и државни институции на своите веб-страници го сменија името на државата во Република Северна Македонија, освен претседателот Ѓорге...

Македонија1 ден

МВР: Не е спорно ако сопственикот на „Дурмо турс“ вршел технички преглед преку друга своја фирма

За Министерството за внатрешни работи законски нема ништо спорно во тоа што сопственикот на „Дурмо турс“, Дурмиш Белули, во исто...

Македонија1 ден

„Специјал“ им подели крофни со рок до утре на учениците во „Димитар Миладинов“  

Принцес-крофни со рок на траење до утре им биле поделени денеска како ужинка  на учениците во ООУ „Димитар Миладинов“ во...

Македонија1 ден

МВР: Преземени мерки за спречување терористички напад на ИСИС

Министерството за внатрешни работи соопшти дека презело мерки за спречување терористички напад во земјата. „По претходно разменети оперативни сознанија со...

Свет1 ден

Трамп прогласи вонредна состојба

Претседателот на САД, Доналд Трамп, прогласи вонредна состојба на национално ниво, истакнувајќи дека треба да се искористат вонредните овластувања за...

Македонија1 ден

САД почнуваат да го користат новото име Република Северна Македонија

Од Амбасадата на САД во Скопје попладнево информираа дека владата на Соединетите Американски Држави добила официјално известување за промената на името....

Македонија2 дена

(Видео) Манчев: Автопатот Скопје – Тетово не е црна точка

Ристо Манчев од Републичкиот совет за безбедност во сообраќајот за „Макфакс“ изјави дека автопатот Скопје – Тетово не се смета...

Македонија2 дена

„Дурмо турс“ сам на себе си вршел технички преглед – двете фирми со ист сопственик

Исправноста на автобусите на туристичката агенција „Дурмо турс“ се проверувала во фирмата „АМЗ Гостивар“, која има ист сопственик. МВР за...

Македонија2 дена

И во МВР ќе се седи на фотелји од телешка кожа

Министерството за внатрешни работи во четири одделни јавни набавки нарачува мебел за над 150 илјади евра. Бироа, фиокари, ормани, клуб-маси,...

Досие