Контакт

Наука

Македонски научник e дел од ново астрономско откритие

Објавено пред

За прв пат астрофизичарите најдоа доказ за експлозија на супернова која формирала неутронска ѕвезда која многу блиску орбитира до друга неутронска ѕвезда. Студијата беше предводена од тим од Caltech (Калифорнискиот институт за технологија), а вклучи и истражувач од Универзитетот во Нова Горица, каде во моментов работи Mакедонката Тања Петрушевска. Системот на блиски неутронски ѕвезди е важен за астрофизиката бидејќи спојувањето на две неутронски ѕвезди создава гравитациски бранови. Нивното истражување е објавено во престижното списание Science на 12 октомври.

Во најголема мера, ѕвездите се изградени од наједноставниот елемент, водород, и светат поради термонуклеарната фузија која што се одвива во нивното јадро. Кога станува збор за ѕвездите и нивната судбина, се се сведува на нивната маса. Нашето Сонце е прилично досадна ѕвезда со помала маса, којашто ќе згасне за околу 5 милјарди години. Sвездите пак кои имаат 8 пати поголема маса од Сонцето, со текот на времето стануваат доволно топли за да извршат фузија на многу потешки елементи. Кога ќе се потроши нуклеарното гориво во нивното јадро, тие колабираат во супернова, при што се формира неутронска ѕвезда или црна дупка. Неутронските ѕвезди и црните дупки се неверојатно многу стиснати од нивните гравитациски сили, па затоа тие се наречени и компактни објекти.

Постои една класа на експлозии на супернови која што е резултат на колабирање на масивни ѕвезди кои изгубиле дел или целата надворешена обвивка на водород и хелиум. Поради тоа тие се наречени ултра-лишени супернови. Како ја губат надворешната обвивка овие ѕвезди?

Тоа може да биде предизвикано од силен ѕвезден ветер или од друга ѕвезда во непосредна близина. Се смета дека повеќето масивни ѕвезди се родени во бинарни системи.
Кога две ѕвезди се наоѓаат многу блиску, материјалот од едната може да прејде кон другата ѕвезда. Кога масивна ѕвезда има компактен објект за придружник, таа може да изгуби толку многу материја, што комплетно ќе ги тргне нејзините надворешни слоеви, оставајќи ја со голо метално јадро. Ако ова јадро е доволно масивно, ќе колабира во слаба експлозија на супернова и при тоа ќе исфрли малку материја. После ова екплозија остануваат две неутронски ѕвезди кои орбитираат блиску една до друга.

Иако е тешко со сигурност да се идентификуваат овие експлозии, ултра-лишени супернови неодамна наидоа на голем интерес поради тоа што водат до создавање на двојни неутронски ѕвезди во блиска орбита, што подоцна можат да се спојат и при тоа да станат извор на гравитациски бранови. Затоа откривањето и проучувањето на ултра-лишените супернови се од голем интерес за астрофизичката заедница.

Суперновата iPTF14gqr беше откриена на 14 октомври 2014 година, во спирална галаксија оддалечена од нас речиси милијарда светлосни години. Откритието беше направено од intermediate Palomar Transient Factory (iPTF) кој работеше од 2013 до 2017 година, а Тања Петрушевска беше дел од оваа соработка.

iPTF користеше 1.2 метарски телескоп на опсерваторијата Паломар кој е целосно роботизиран. Два пати ноќе, тој сликаше дел од небото. Автоматската машинерија на iPTF овозможуваше да се откријат експлозии на небото во рок од 10 минути откако беа направени фотографиите на опсерваторијата. Можните супернови детектирани во Калифорнија каде што е ноќ, беа испитувани од астрономите во Европа каде што е ден. На овој начин се овозможи да се детектираат и класифицираат суперновите и другите астрофизички феномени во рок од еден ден. Ова е од особена важност, бидејќи почетните фази на експлозијата содржат важни информации за ѕвездата која експлодира и нејзината околина.

“iPTF се трансформираше во Zwicky Transient Facility којшто неодамна започна и ќе трае три години. Го користи истиот телескоп, но со многу поголема дигитална камера, така што очекуваме уште поголем број на необичи откритија. Понатаму, нашата група на Универзитетот во Нова Горица се спрема за Large Synoptic Survey Telescope (LSST) кој со работа треба да започне во 2021 г. со траење од десет години. LSST ќе биде 8.4-метарски телескоп во Чиле и ќе ја има најголемата дигитална камера што некогаш била направена, значи ќе откриваме и следиме експлозии на небото како никогаш порано”, вели Петрушевска.

Забава

Во Рим откриена сочувана глава од античко божевство

Објавено пред

Археолозите во близина на римскиот Колосеум пронашле невообичаено сочувана глава од античко римски кип, објави римскиот градски совет.

Во соопштението стои дека е пронајдена бела мраморна глава, нешто поголема од вистинска човечка глава и дека датира од царскиот период, кој од прилика трае од првиот век пред нашата ера до третиот и четвртиот век од нашата ера.

Се верува дека главата прикажува божество, но не е јасно од кој вид. Советот првично пишувал за божица, но експертите од Археолошкиот парк на Колосеумот, се поделени околу тоа тврдење.

Во одделно соопштение, Советот наведува дека тоа би можел да биде млад и женствен приказ на Диониз или Бака, грчко-римскиот бог на виното, екстазата и плодноста.

Главата е пронајдена во средновековен ѕид на улицата Александрина, речиси паралелно со авенијата Виа деи Фори Империјали, која води до Колосеумот.

Римската градоначалничка, Вирџинија Раги, на нејзиниот Фејсбук профил, ова откритие го нарече исклучително.

Прикажи повеќе...

Забава

Научниците ја решиja мистеријата, накитот на Тутанкамон има вонземјанско потекло

Објавено пред

Австралиските истражувачи ја решија загатката што повеќе од 100 години ги интригира научниците. Тие открија дека стаклото откриено во накитот на египетскиот фараон Тутанкамон е обликувано под метеорско влијание пред речиси 29 милиони години.

Резултатите од студијата беа објавени во списанието „Геологија“. Археолозите го проучуваат потеклото на стаклото од 1922 година.

Д-р Арон Кавоси од Центарот за вселенски и планетарни науки „Куртин“ ги истражуваше ситните честички на минералниот циркон, откриени во жолтото стакло. Анализата покажа дека во овие честички се присутни траги од редок минерал редит, кој може да се создаде само при метеорско влијание врз површината на Земјата.

„Ова е вечна тема за дискусија – дали стаклото е создадено за време на метеорски удар или за време на воздушна експлозија“, рече Кавоси.

Овие два процеса може да доведат до топење.

„Сепак, само удар на метеор создава ударни бранови што создаваат минерали под висок притисок. Откривањето на трагите на редит докажува дека стаклото е создадено како резултат на метеорски удар“, рече научникот.

Прикажи повеќе...

Забава

Границите на Земјината атмосфера се наоѓаат многу подалеку од Месечината

Објавено пред

Истражувачите дојдоа до неверојатно откритие. Надворешната атмосфера на Земјата се проширува многу подалеку отколку што се очекуваше, поточно околу 630.000 километри, што е приближно 50 пати повеќе од дијаметарот на нашата планета. Очигледно таму не може да се дише затоа што атмосферата станува поретка како што се оддалечуваме од Земјината површина, но ова откритие е значајно кога се работи за вселенските истражувања и патувања.

Овие откритија, објавени во Journal of Geophysical Research: Space Physics, се направени благодарение на децениските набљудувања од страна на соларната хелиосферна опсерваторија (SOHO) на ESA/NASA. Истражувањата се всушност направени пред неколку децении, а може да се вршат само во определeни периоди од годината.

„Месечината се наоѓа во Земјината атмосфера“, изјави Игор Баилукин, водечкиот автор од Рускиот вселенски институт. „Не бевме свесни за ова сè додека не ги искористивме податоците од истражувањата направени пред неколку децении од страна на СОХО“.

Податоците покажуваат дека Земјината егзосфера е малку погуста отколку интерпланетарниот простор. На далечина од 384.000 километри (оддалеченоста на Месечината од Земјата) има 0,2 атоми на еден кубен сантиметар. На 60.000 километри од Земјата има 70 атоми на водород во еден кубен сантиметар и густината опаѓа на помалку од еден атом на кубен сантиметар на оддалеченост четирипати повеќе од неа. Наспроти малата густина, водородот стапува во реакција со сончевите зраци, поточно ултравиолетовите. Ова емитирање е она што им овозможува на научниците да ја изучуваат таканаречената геокорона.

„Во тоа време астронаутите што се наоѓале на површината на Месечината не знаеле дека всушност се наоѓаат во геокороната“, објаснува Жан-Лу Берто, коавтор.

Ова откритие може да има големо влијание и во истражувањето на егзопланетите. Ултравиолетово сјаење од водород во егзосферата на една планета сугерира на постоење водна пареа блиску до површината. Ова е случај со Венера, Земјата и со Марс. Детектирањето ваква појава околу една планета во друг ѕвезден систем може да ни посочи за постоење воден резервоар на тоа место.

Прикажи повеќе...

Најново

Свет12 часа

Трамп ја одобри продажбата на оружје на Саудиска Арабија

Американскиот претседател Доналд Трамп ја одобри продажбата на, осум милијарди долари вредното, оружје на Саудиска Арабија, наведувајќи ги иранските закани...

Свет15 часа

Меѓународниот суд ѝ нареди на Русија да ги ослободи украинските морнари

Меѓународниот трибунал ѝ нареди на Русија веднаш да ги ослободи 24-те украински морнари и трите бородови, кои ги заплени на...

Македонија16 часа

Момчето кое се повреди од струен удар ќе се лекува во Софија

Министерството за здравство информира дека момчето кое вчера се здоби со изгореници од струен удар е испратено на лекување во...

Македонија19 часа

(Видео) Протест на жители на Гази Баба: Градоначалникот да даде оставка, а не да ни носи центар за зависници

Имаме кучкарник, канта пазар, кванташки пазар, сточен пазар, депонија, уште центар за зависници треба да ни донесат да бидеме комплетни....

Македонија21 час

Владата: Управниот суд пресуди дека раскинувањето на договорот за „Казандол“ е законито

Владата информира дека Управниот суд донел пресуда дека едностраното раскинување на договорот за изградба на рудникот „Казандол“ од страната на...

Вести22 часа

Судот ја блокира изградбата на ѕидот на Трамп

Федералниот суд во Калифорнија ѝ нареди на администрацијата на американскиот претседател, Доналд Трамп, да престане да ги користи средствата од...

Европа22 часа

ОН изгласа: Велика Британија да го врати островот од кој го протера населението

Генералното собрание на Обединетите нации побара од Велика Британија во рок од шест месеци на Маурициус да му го врати...

Спорт22 часа

„Златната копачка“ по шести пат за Лионел Меси

Лионел Меси е првиот фудбалер кој ја освоил „златната копачка“ во Европа три години во низа, откако Килијан Мбапе, неговиот...

Македонија22 часа

Земјотрес во Пехчево и Берово

Земјотрес со јачина од 2,7 степени според Рихтеровата скала вчеравечер бил почувствуван во Пехчево, Берово и околината, соопшти Сеизмолошката опсерваторија...

Европа1 ден

(Видео) Експлодираше бомба во Лион, најмалку осум лица се повредени

Најмалку осум лица се повредени при бомбашки напад во централен Лион, соопштија француски официјални лица. Explosion in pedestrian street in...

Свет2 дена

(Вознемирувачко видео) Дваесет ученици загинаа скокајќи од запалена зграда во Индија

Најмалку дваесет ученици загинаа, а дваесетина  се повредени скокајќи од запалена зграда во Индија, каде што посетувале настава. Massive tragedy...

Свет2 дена

Штрахе тужи три лица за скандалот поради кој падна австриската влада

Лидерот на десничарската партија и досегашен вицеканцелар, Хајнц Кристијан Штрахе поднел тужба против три лица, откако падна во замка со...

Македонија2 дена

(Видео) Македонска делегација на молебен и на аудиенција кај папата во Рим

Заменикот на претседателот на Владата задолжен за економски прашања, Кочо Анѓушев, заедно со сопругата, е дел од официјалната државна делегација,...

Топ2 дена

Го погодило струја при обид за кражба на железничката станица во Трубарево

Момче на возраст од 20 до 25 години се здобило со висок степен на изгореници по телото при обид за...

Свет2 дена

Харви Вајнштајн постигна вонсудска спогодба со жртвите од 44 милиони долари

Холивудскиот продуцент Харви Вајнштајн, кој повеќе жени го обвинија за сексуално злоставување, постигна привремена спогодба вредна 44 милиони долари со...

Европа2 дена

(Видео) Британската премиерка Тереза Меј даде оставка

Британската премиерка Тереза Меј денеска објави дека на 7 јуни ќе ја напушти функцијата. За оставката ја информирала и британската...

Македонија2 дена

(Видео) Изгаснат пожарот во Карпош 4, едно лице пренесено во болница

Пожарот кој избувна пред околу еден час во една од кулите во скопската населба Карпош 4 е изгаснат. Во пожарот...

Спорт2 дена

Лоциран домот на Роналдо, ќе добие судски повик за „случајот Мајорга“

Звучи бизарно дека потргата по Кристијано Роналдо, една од најголемите спортски ѕвезди, може да трае цели шест месеци. Толку време...

Економија2 дена

Трамп: Случајот со „Хуавеј“ би можел да биде дел од трговските преговори со Кина

Претседателот на САД, Доналд Трамп, првпат навести дека случајот со кинескиот телекомуникациски гигант „Хуавеј“ би можел да биде вклучен во...

Свет2 дена

Украинскиот претседател предлага анкета за тоа како да се преговара со Русија

Украинскиот претседател Володимир Зеленски сака да ја праша јавноста како неговата земја би требала да преговара со Русија за војната...

Досие