Култура
Деветтиот филозофски филмски фестивал отворен со „Небото над Берлин“
Вчеравечер во Кинотеката на Северна Македонија со култниот „Небо над Берлин“ свечено беше отворен 9. Филозофски филмски фестивал.
На почетокот публиката во Кинотеката го слушна и виде маестралниот медитативен аудиовизуелен перформанс на Post Global Trio (Тони Димитров, Димитар Додовски и Мартин Георгиевски). Директорката на Фестивалот, Ана Дишлиеска-Митова, го прогласи Фестивалот за отворен со укажување на „способноста или одговорноста на филмот, но и на филозофијата, да ги покажат работите онакви како што се, но и да го спасат нивното постоење“. Специјален гостин на вечерта беше раководителот на Музејот на Југословенската кинотека во Белград, Марјан Вујовиќ, кој по проекцијата на Вендерсовото ремек-дело, говореше на тема: „Патувањето како потрага по нашиот идентитет“ по што следуваше интересна отворена дискусија со присутната публика. За голема радост на почитувачите на делото на Вендерс, „Небото над Берлин“ го означи само почетокот на ретроспективата, во чии рамки ќе бидат прикажани уште четири филма кон крајот на месецот (27-30 мај).
Ретроспективата на Вим Вендерс се организира во соработка со Гете-институтот Скопје и е инспирана од книгата „Замислување на мирот: дијалог за перцепцијата“ (од Вим Вендерс и Мери Зурнази), чиј македонски превод во издание на Филозофското друштво на Македонија ќе излезе по Фестивалот.
Денес, на вториот ден од Фестивалот, публиката во Кинотеката на Северна Македонија ќе може да ужива во три настани. Најпрвин во 18.30 часот, во делот од ревијалната програма „Филм – филозофија“, ќе биде прикажан унгарскиот добитник на „Златната мечка“ на Берлинскиот филмски фестивал во 2017 година, „За телото и душата“ од Илдико Ењеди. Филмот ја тематизира ониричната средба на двајца интроверти, односно необичниот феномен на споделување ист сон и сите метафизички и практички последици од тоа. Можно ли е тоа да е знак на неочекувана среќа или е само активатор на исконскиот страв од опскурното? По проекцијата за филмот, публиката на дијалог ќе ја поттикне академик Катица Ќулавкова со своето проседе: „Интимната комуникација меѓу телото и душата“.
Во 21.30 ќе биде прикажан првиот филм од компетитивната програма за долгометражни филмови, годинешниот грузиски кандидат за „Оскар“, „Наме“, од Заза Калваши. Филмот претставува лирска приказна за конфликтот меѓу традиционалното и модерното, митолошкото и рационалното, испредена среде чудото на водата. Во ракописот на Калваши е видливо едно креативно ехо на великиот Тарковски и неговиот медитативен мистицизам. Најтопли препораки за тивко силниот „Наме“.
Денот во Кинотеката ќе заврши со филозофски медитации, односно со аудиовизуелниот перформанс на Post Global Trio (23.15). Вчерашното патување на тројцата креативци на отворањето на Фестивалот низ далечни предели и суптилни звучни сцени и пејзажи, вечерва ќе продолжи по врволиците на потрагата по себеси зад заборавот, што ни го ујдисува модерниот ритам на живеење. Неопходен е излез зад хоризонтот на познатото за да се пронајдеме во напознатото! Post Global Trio, едноставно, е искуство што не смее да се пропушти.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

