Од труењето на поранешниот агент на КГБ Александар Литвиненко до смртта во затворот на опозицискиот лидер Алексеј Навални, починаа голем број критичари на Владимир Путин, додека други се во затвор или егзил. Кремљ ја негира вмешаноста.

Претседателот на Русија, Владимир Путин, не се соочува со реална закана на руските избори во 2024 година. Во текот на изминатите неколку децении, низа негови критичари умреа – неодамна беше затворениот опозициски лидер Алексеј Навални.

Во текот на неговите повеќе од две децении на врвот на Кремљ, голем број противници на Путин доживеаја несреќна судбина – вклучително и затворање, стрелање на улица или труење со чај…

Кои се луѓето кои се осмелија да зборуваат против Путин или да му пркосат на Кремљ и каде се тие сега?

Алексеј Навални

Роден како сопственик на фабрика во село западно од Москва, Алексеј Навални стана можеби најпознатиот критичар на времето на Путин на власт.

Неговиот политички активизам, вклучувајќи опсежни истраги за корупција на високо ниво и кандидирање за градоначалник на Москва, му донесе слава – и многумина веруваа дека тој претставува закана за Путин.

Тоа беше во август 2020 година кога неговата борба против рускиот претседател се најде на светските наслови.

Навални тешко се разболел на летот од Сибир до Москва и бил пренесен, сè уште во кома, во Берлин.

Неговиот тим го обвини Кремљ за труење, но Кремљ го негираше.

Германските лекари потврдија дека тој бил отруен со новичок – нервен агенс од советската ера – а неговото закрепнување траело со месеци.

И покрај опасноста, Навални избра да се врати во Русија каде што подоцна беше уапсен, осуден по обвиненија за кои велeше дека се политички мотивирани.

Руските власти соопштија дека Навални починал во затвор.

Борис Надеждин

Опозицискиот политичар Борис Надеждин изјави дека ќе се кандидира против Путин на претседателските избори во 2024 година.

И покрај сомнежите дека 60-годишникот може да претставува сериозен предизвик за актуелниот лидер, Надеждин рече дека собрал повеќе од 200.000 потписи од цела Русија.

Тој изненади некои аналитичари со неговата силна критика на она што Кремљ го нарекува „специјална воена операција“ во Украина, нарекувајќи ја војната „фатална грешка“ и вети дека ќе се обиде да ја прекине преку преговори.

На 8 февруари, тој рече дека му било забрането да се кандидира на изборите и Централната изборна комисија соопшти дека открила недостатоци во потписите што ги собрала неговата кампања.

Тој вети дека ќе поднесе жалба до Врховниот суд на Русија, додавајќи: „Учеството на претседателските избори во 2024 година е најважната политичка одлука во мојот живот. Не се откажувам од моите намери“.

Говорејќи за Скај њуз минатата година, Надеждин рече дека не се плаши да зборува „бидејќи има долг живот“ и дека неколку пати се соочил со смртта.

Евгениј Пригожин

Извонредно беше воздигнувањето на Евгениј Пригожин од продавач на виршли до шеф на приватна војска која маршираше во Москва.

Неговите платеници од групата Вагнер беа познати и по нивната бруталност во Украина, но и по нивното влијание во Африка.

Пригожин стануваше сè похрабар во критиките кон руската војска и нејзината врвна команда.

Кога неговите сили започнаа марш кон Москва од јужниот град Ростов, се чинеше дека беше најголемиот предизвик за Путин со децении, но очигледниот обид за државен удар заврши на половина пат до главниот град.

Во август 2023 година, тој почина кога приватниот авион со кој се наоѓаше се урна северно од Москва, што ги зголеми сомневањата за вмешаност на Кремљ.

Кремљ го негираше убиството на Пригожин, нарекувајќи ги обвинувањата за вмешаност на Путин „апсолутна лага“.

Ана Политковскаја

На 7 октомври 2006 година – роденденот на Путин – новинарката Ана Политковскаја беше застрелана во фоајето на нејзината станбена зграда.

Пред нејзината смрт, таа беше специјализирана за истражување на кршењето на човековите права во Чеченија и корупцијата пошироко.

Нејзиното убиство доведе до тврдења дека Путин не направил доволно за да ги заштити медиумите.

Тој го опиша убиството како „гнасно по својата суровост“ и коментира дека нејзината смрт предизвикала повеќе проблеми за Кремљ отколку нејзината работа.

Борис Немцов

Поранешниот вицепремиер на Русија, Борис Немцов беше жесток критичар на Путин и истакнат опозициски лидер.

Тој работеше на извештај во кој се испитуваше улогата на Русија во конфликтот во Украина во 2015 година.

Но, на 55-годишна возраст, тој беше застрелан на мост на само неколку метри од Кремљ додека си одеше дома ноќе со својата девојка.

Петмина мажи беа прогласени за виновни за организирање и извршување на нарачано убиство. Заур Дадаев, офицер на чеченскиот лидер и сојузник на Путин, на безбедносните сили Рамзан Кадиров, беше прогласен за виновен за испуканиот фатален истрел.

Кремљ негираше вмешаност во убиството.

Александар Литвиненко

Поранешен агент на руската безбедносна служба ФСБ, Александар Литвиненко избега од Русија и на крајот доби британско државјанство.

Тој го обвини Путин за корупција и исто така го обвини за злогласните бомбашки напади на станови во Москва кои Путин, тогашниот премиер, ги искористи како причина да ја започне Втората чеченска војна во 1999 година. Таа се покажа многу популарна и му помогна да дојде на власт.

Литвиненко почина во ноември 2006 година, неколку недели откако пиеше чај кој имал полониум-210, редок и многу силен радиоактивен изотоп.

Отровот бил проголтан за време на состанокот со двајца руски шпиони во хотелот „Милениум“ во Лондон и се претпоставува дека убиството го потпишал самиот Путин. Русија секогаш негираше каква било вмешаност.

Равил Маганов

Претседателот на одборот на вториот по големина руски производител на нафта Лукоил, Равил Маганов отворено ја критикуваше војната во Украина.

Во изјавата во март 2022 година, одборот повика на „најбрзо прекинување на вооружениот конфликт“ и изрази „искрена емпатија за сите жртви“.

Во него се додава: „Ние силно поддржуваме траен прекин на огнот и решавање на проблемите преку сериозни преговори и дипломатија“.

Во септември истата година, 67-годишниот Маганов почина откако паднал од прозорецот на шестиот кат во Централната клиничка болница во Москва.

Пол Клебников

Истражувачкиот новинар Пол Клебников, Американец со руско потекло, беше убиен пред неговата канцеларија во пукање во Москва во 2004 година.

Тој беше уредник на Форбс Русија и пишуваше за корупција.

Наталија Естемирова

Наталија Естемирова беше наградувана активистка за човекови права која собираше докази за злоупотреби во Чеченија од почетокот на втората војна таму во 1999 година.

Таа беше киднапирана во близина на нејзиниот дом на 15 јули 2009 година во главниот град на Чеченија, Грозни.

Неколку часа подоцна нејзиното тело било пронајдено во област на шуми, со прострелни рани на главата и градниот кош.

Тогашниот претседател Дмитриј Медведев ги отфрли тврдењата дека чеченскиот лидер Рамзан Кадиров е одговорен и посочи дека убиството било извршено за да се дискредитира Кремљ.

Борис Березовски

Поранешниот милијардер Борис Березовски живееше во егзил во Британија од 2000 година кога беше пронајден мртов во 2013 година.

Своето богатство го заработил во Русија во 1990-тите за време на масовната продажба на државниот имот по распадот на Советскиот Сојуз.

Некогаш неверојатно богат, во неговите подоцнежни години се верува дека неговото богатство се намалило.

Џејмс Никси, шеф на програмата за Русија на Четам хаус, претходно го опиша како „најжесток анти-Кремљ, анти-Путин од олигарсите“.

„Тој секако беше подготвен да ги потроши своите пари, она малку што му остана, во обид да ги искористи за да му стави крај на сегашниот режим во Русија“.

Березовски беше пронајден мртов во неговиот дом во Беркшир.