Свет
Командант на НАТО: Милијарда луѓе се изложени на ризик поради подморските војувања
Безбедноста на речиси милијарда луѓе во Европа и во Северна Америка е загрозена поради руските обиди да таргетира ранлива подводна инфраструктура, вклучувајќи ветерници, цевководи и енергетски кабли, предупреди командант на НАТО, пишува „Гардијан“.
Адмирал Дидие Малетер, заменик-командант на Сојузничката поморска команда на НАТО (Марком), рече дека мрежата на подводни кабли и цевки од која зависат европската моќ и комуникациите не се изградени за да ја издржат хибридната војна што ја води Москва.
„Целата наша економија под морето е загрозена. Ние не сме наивни и земјите од НАТО работат заедно“, рече тој.
Тој го изјави ова по два случаја на сомнителна саботажа на гасоводот на Балтикот во последните 18 месеци. Првин на „Северен тек 1 и 2“ во септември 2022 година, а потоа на „Балтикконекторот“ во октомври минатата година. И покрај опсежните истраги во повеќе држави, и двете остануваат нерешени иако Финска во декември рече дека сè укажува дека кинескиот брод намерно го оштетил „Балтикконекторот“ со своето сидро.
Малетер рече дека тој самиот поминал „повеќе од илјада дена под морето“, дека животната средина е драматично променета откога голем дел од сегашната инфраструктура првпат беше развиена од приватниот сектор оставајќи го крајно ранлив.
„Тие не знаеја дека таквата хибридна војна ќе се развие толку бргу. Повеќе од 90 отсто од интернетот е под морето. Сите наши врски меѓу САД, Канада и Европа се пренесуваат под морето, така што има многу ранливости“.
И покрај зголемената улога на офшор-енергијата на ветерот во исполнувањето на климатските цели, инфраструктурата сè уште има „системски ранливости“, рече тој. Поморските ветерни електрани ќе мора да се зголемат 25 отсто до 2050 година за да ги исполнат целите на ЕУ за капацитет за енергија од ветер, според индустриското здружение WindEurope, а администрацијата на Бајден сака да распореди 30.000 мегавати по должината на брегот на САД до 2030 година.
„Мораме да бидеме заштитени и добро снабдени со нашата витална подморска инфраструктура“, рече Малтере.
Сепак, дури и со значително присуство беше невозможно НАТО да го заштити секој дел од подводната инфраструктура, рече тој, а примарната одговорност е на нациите да ја заштитат сопствената инфраструктура. Способноста да се идентификуваат актерите зад хибридните напади е од витално значење, рече Малетер, но призна дека тоа може да биде предизвик.
Додавањето на Финска во флотата на НАТО минатата година, а од неодамна и Шведска, која стана полноправна членка на НАТО во март, се смета за особено важно за заштита на Балтикот и Арктикот. Искуството на Шведска во двата региона „веднаш ќе ја зголеми способноста на НАТО да открие и одвраќа каква било регионална агресија“.
„А кога зборуваме за агресија, очигледно мислиме на Русија“, додаде Малетер.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Иран се обидува да ги ограничи преговорите со Америка само на една тема
Иран бара разговорите оваа недела со САД да се одржат во Оман, а не во Турција, и нивниот опсег да биде ограничен само на билатерални разговори за нуклеарни прашања, изјави регионален извор.
Барањата на Иран за промена на местото и агендата на разговорите, кои моментално се закажани за петок во Истанбул, доаѓаат во време на зголемени тензии додека САД градат воени сили на Блискиот Исток.
Регионалните актери се обидуваат да посредуваат во решавањето на застојот што доведе до меѓусебни закани за воздушни напади.
„Тие сакаат да го променат форматот, сакаат да го променат опсегот“, рече регионален дипломат запознаен со барањата на Иран. „Тие сакаат да разговараат со Американците исклучиво за нуклеарното досие, додека САД сакаат да вклучат и други теми, како што се балистичките ракети и активностите на иранските посредници во регионот.“
Портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, за „Фокс њуз“ изјави дека разговорите со Иран се уште се планирани за крајот на оваа недела.
Извор запознаен со ситуацијата изјави дека во разговорите треба да бидат вклучени зетот на Трамп, Џаред Кушнер, специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, и иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи. Се очекува да пристигнат и министри од неколку други земји во регионот.
фото/Depositphotos
Свет
Трамп се сретна со претседателот на Колумбија кого го нарече „нарко-бос“
Претседателот на САД, Доналд Трамп, и колумбискиот претседател Густаво Петро се сретнаа за прв пат денес. Нивниот состанок се смета за тест дали можат да ги надминат своите идеолошки разлики и репутацијата за непредвидливост.
Петро ја напушти Белата куќа кратко по 13 часот по локално време, откако помина околу два часа во резиденцијата на американскиот претседател. Средбата меѓу двајцата претседатели се одржа далеку од очите на јавноста.
Белата куќа објави нивна фотографија од Овалната соба, на која се гледа и потпретседателот Џ.Д. Венс, и хартија во рацете на еден од помошниците на Петро на која пишува „КОЛУМБИЈА: Сојузник на Америка против нарко-терористите“.
Трамп отворено повикува на американска доминација над Латинска Америка, па дури и ја преименуваше Монроовата доктрина, политиката на американскиот претседател од 19 век кој ја прогласи областа за сфера на САД, во Доктрина Донро.
President Donald J. Trump meets with Colombian President Gustavo Petro at the White House. pic.twitter.com/1v05LZ4AP1
— The White House (@WhiteHouse) February 3, 2026
Во последните месеци, републиканскиот претседател имаше особено затегнати односи со Петро, поранешен антиимперијалистички герилец кој беше избран за колумбиски претседател во 2022 година.
Двајцата претседатели се судрија во октомври кога Трамп го нарече Питер „нелегален нарко-бос“. Во јануари, американскиот претседател предложи воена акција против Колумбија, некогаш важен сојузник на САД, обвинувајќи го нејзиното раководство дека не успеало да ја спречи трговијата со дрога.
Петро е жесток критичар на Трамп. Тој ги прогласи постапките на владата на Трамп против наводните бродови што транспортираат дрога во Карипското Море за воени злосторства, а американската операција во која беше заробен венецуелскиот претседател Николас Мадуро на почетокот на годината ја нарече „киднапирање“.
Свет
Јапонија извади ретки метали од длабочина од 6.000 метри во Тихиот Океан
Седимент што содржи ретки метали е извлечен од длабочина од 6.000 метри за време на јапонска тест мисија, објави владата. Со овој потфат, Јапонија се стреми да ја намали својата зависност од Кина за снабдување со овие вредни минерали. Јапонија тврди дека ова е прв успешен обид за вадење ретки метали од морското дно на таква длабочина во светот, пишува Le Monde.
„Деталите сè уште ќе се анализираат, вклучително и точната количина на ретки метали содржани во примерокот“, рече владиниот портпарол Кеи Сато. Тој додаде дека ова е „значајно достигнување, како во однос на економската безбедност, така и во однос на целокупниот развој на поморскиот сектор“.
Примерокот е собран од бродот за длабокоморско научно дупчење „Чикју“, кој минатиот месец исплови кон оддалечениот остров Минами Торишима во Тихиот Океан. Се верува дека водите околу островот содржат богати наоѓалишта на вредни минерали.
Овој потег доаѓа во време кога Кина, убедливо најголемиот снабдувач на ретки земни метали во светот, го зголемува притисокот врз својот сосед.
Ретките метали, група од 17 елементи што тешко се екстрахираат од Земјината кора, се користат во производството на широк спектар на производи, од електрични возила и хард дискови до ветерни турбини и ракети.
Се проценува дека областа околу островот Минами Торишима, која се наоѓа во јапонските територијални води, содржи повеќе од 16 милиони тони ретки метали. Според деловниот весник „Никеи“, ова претставува трет најголем резерват во светот.
Овие богати наоѓалишта содржат проценети резерви на диспрозиум, кој се користи во силни магнети за паметни телефони и електрични автомобили, и 780 години итриум, кој се користи во ласери, според „Никеи“.

