Свет
Една недела до изборите, мртва трка меѓу Харис и Трамп: „Ова е како фрлање паричка“
Камала Харис и Доналд Трамп влегуваат во последната недела од најдраматичната и најполаризирачка трка за Белата куќа во модерната историја.
И покрај низата уникатни и историски пресврти на овие претседателски избори во САД, предизборните анкети покажуваат дека потпретседателот на Демократската партија и поранешниот републикански претседател уживаат подеднаква поддршка пред изборите на 5 ноември.
Двата ривали во неизвесна трка ќе се фокусираат на седум клучни сојузни држави, каде што само неколку илјади гласачи би можеле да одлучат кој ќе управува со светската суперсила.
„Изгледа како фрлање паричка“, изјави за АФП професорот по политички науки на Универзитетот во Чикаго, Џон Марк Хансен.
Длабоко поделените Соединетите Американски Држави ќе испишаат историја во секој случај: или со избирање на првата жена претседател или осуден престапник.
Изборот ги одразува фундаментално различните визии понудени од Харис, првиот црн потпретседател и милијардерот Трамп.
Харис првично се фокусираше на пораки за радост и позитивност откако неочекувано го замени претседателот Џо Бајден на гласачкото ливче во јули, но оттогаш го префрли својот фокус на Трамп како „фашист“ кој ја загрозува демократијата и репродуктивните права на жените.
„Ова е клучен период во историјата“, рече Кимберли Витакер, поддржувач на Камала Харис на нејзиниот предизборен митинг во Мичиген.
Се очекува Трамп да ги отфрли резултатите доколку повторно загуби, што ќе предизвика страв од хаос и насилство во веќе напнатата и длабоко поларизирана САД.
Републиканецот ја засили својата екстремна реторика, а неговиот десничарски избирачки фонд дополнително беше мобилизиран поради фактот што Трамп преживеа два обиди за атентат во текот на летото. Трамп ги опиша мигрантите како животни, вети дека ќе постави кампови за масовна депортација и се закани дека ќе ја ускрати опозицијата во земјата, нарекувајќи ја „внатрешен непријател“.
„Веројатно ќе гласам за Трамп“, рече Дру Роби, 21-годишна студентка по јавно здравство од Аризона. „Искрено, подобро беше кога беше претседател“.
Во центарот на трката се седум клучни сојузни држави, таканаречените „swing states“: Аризона, Џорџија, Мичиген, Невада, Северна Каролина, Висконсин и Пенсилванија.
Најтесната претседателска трка во Америка во последните децении зависи од тоа кој може да го придобие малиот број неопределени гласачи кои остануваат и кој може да ги убеди своите поддржувачи да излезат.
Според анкетите, се очекува да има големи разлики во изборот на кандидатите по пол, возраст и расни групи избирачи.
Двете кампањи ќе потрошат милиони долари за рекламирање во последните денови од кампањата, а и двете користат поддршка од ѕвезди. Брус Спрингстин, Ријана, Еминем, Барак и Мишел Обама ја поддржаа Харис, а технолошкиот тајкун Илон Маск навива за Трамп.
Но, Харис може да се соочи со поголем предизвик во целина. Нејзината кампања има „подобра работа на терен“ и повеќе пари, но Трамп „веројатно сè уште има корист“ од изборниот систем што ги фаворизира републиканците, според Дејвид Карол, кој предава јавна администрација и политика на Универзитетот во Мериленд. „Многу е напнато. Никој нема причина да биде сигурен“, заклучува тој.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

