Економија
Ќе им се исклучува струјата на сите неплаќачи, на списокот болници, затвори, факултети
ЕВН објави дека веќе се испраќаат известувања, а и ќе ги исклучуваат од струја сите институции неплаќачи. На списокот се болници, затвори, студентски домови, Зоолошката, Железницата, судови и факултети.
Долгот е милионски, околу 13 милиони евра, Железницата должи речиси 6 милиони, затворите имале приближно 1 милион долг. Ако останат без струја, тоа ќе значи колапс на железничкиот транспорт во земјата затоа што ќе бидат укинати возовите на електричен погон, па во употреба ќе останат само оние што користат нафта. За болниците и студентските домови, прекинот на струја ќе биде катастрофален.
Во согласност со правилата за снабдување со електрична енергија, потрошувачите чие снабдување со електрична енергија не смее да биде прекинато се: болници, клиники, посебни здравствени установи, установи за прва помош, јавни објекти за водоснабдување, објекти и средства за јавен превоз, како што се аеродроми, железнички и автобуски станици и сигнални станици во јавниот сообраќај, хидрометеоролошки и сеизмолошки станици и градинки.
Според член 44 став 3 од законот, „ЕВН хоум“ го известило МЕПСО дека рокот за доставување една од гаранциите за плаќањето, како и времетраењето на снабдување со струја од краен снабдувач, истекува и побарале од операторот да се прекине снабдувањето со струја на „МЖ – транспорт“.
Ова значи дека државата ќе мора да им ги покрие долговите за електрична енергија на оние клучни институции што имале објективни причини да не плаќаат, но децидни се дека не и на оние кај кои не постои оправдување за недомаќинско работење. Ова денес го изјавија и министерот за економија, Крешник Бектеши, и премиерот Ковачевски.
Бектеши дециден дека неодговорно и недомаќинско работење Владата нема да поддржи и дека тоа јавно ќе биде објавено. Неприфатливо е, рече, да се трошат непотребно средства кога Владата веќе ги одредила количините за снабдување со електрична енергија на основните и средните училишта. Некои директори на училиштата, како што рече, не се пријавиле за обезбедување струја по поволна цена од 95 евра за цела грејна сезона зашто не нашле време што го имале со недели за да пополнат апликација.
„Речиси половина од основните и средните училишта во нашата држава не аплицирале, не биле заинтересирани да имаат поволна цена на електрична енергија, која ќе ја обезбеди ЕСМ за нивните потреби. Тоа е неодговорно однесување на сите оние што раководат со училиштата и, според мене, намерно им прават дополнително трошок на општините, а тоа се пари на граѓаните“, рече Бектеши додавајќи дека тоа важи и за јавните комунални претпријатија кои не аплицирале за субвенционирана цена и со денешните цени да плаќаат по 400 евра или трипати поскапо од тоа што можеле да го добијат.
Во однос на цената на струјата за граѓаните, министерот е дециден дека се прави сè струјата да не поскапи. И како што засега стојат работите, таа нема да поскапи и покрај фактот што се зголемува ДДВ-то. Тој појасни дека, најверојатно, нема да дојде до промена во четирите тарифни блокови за потрошувачка на електричната енергија.
„Одлуката за евентуална промена во цената на струјата од 1 јануари ќе се носи во интерес на граѓаните. И тука, најверојатно, ќе нема поскапување, но не е во ред во време на криза одредени домаќинства со повисоки приходи да имаат иста цена со граѓаните што имаат просечни приходи. Одредени домаќинства во земјата трошеле повеќе од одредени компании, и тоа големи. Зборуваме за над 30-40 мегавати месечно, што значи тие домаќинства ќе плаќаат во согласност со пазарните услови, а зошто да не и дополнително со маржа од страна на ‘ЕВН хоум’ и ЕСМ“, рече Бектеши.
Што се однесува до ресурсите, според директорот на ЕСМ, Васко Ковачевски, снабдувањето со електрична енергија е сигурно и стабилно.
„Производството е зголемено и нема прекин, односно нема намалена испорака на електрична енергија“, рече тој.
Граѓаните да бидат спокојни зашто електрична и топлинска енергија ќе има до крајот на грејната сезона, без застои и без оптоварување на нивниот буџет. Не треба да веруваат во секакви непроверени информации и во паниката од опозицијата зашто тоа може да биде на штета на домаќинствата, кои, слушајќи ги, може да прават дополнителни трошоци за алтернативно загревање“, порача министерот за економија, Крешник Бектеши.
По подолга пауза, од вчера беше вклучена термоцентралата „Осломеј“ по ремонтот што траеше неколку месеци. По два месеца сервис и ремонт, денеска почна процедурата за пуштање во употреба и на ТЕЦ „Неготино“. РЕК „Битола“, пак, работи со два од трите блока, а имаше денови кога работеше само еден блок. За работа на третиот блок се чека трансформаторот од Турција тежок 240 тони. Властите очекуваат да пристигне до средината на овој месец. Поради тежината, композицијата долга 60 метри побарува специјални услови за движење, зајакнување на патната инфраструктура на одредени делови на трасата, посебна сообраќајна регулација и управување со мала брзина“, соопшти државниот производител ЕСМ.
Според ЕСМ, во договорот со економскиот оператор што ги изведувал работите било наведено дека зафатите треба да завршат до 15 декември, но со засилениот интензитет на работа и зголемениот ангажман на вработените рокот бил скратен за 10 дена, што во услови на енергетска криза ќе значи економски и енергетски бенефит.
Васко Ковачевски, генералниот директор на ЕСМ, објави дека денеска почнала испораката од 600.000 тони јаглен од Грција за термоелектраните.
„Денеска почна испораката на новите количини јаглен од Република Грција, каде што имаме потпишано договор за 600.000 тони јаглен, што ќе треба да се носи во наредните 12 месеци. Цената што е постигната за овој јаглен е 59 евра за тон, што значи дека имаме една од најниските цени на купен јаглен во Европа во овој момент на енергетска криза“, рече Ковачевски.
Оваа цена, според Ковачевски, била добиена поради, како што рече, поддршката што ни ја дава Грција по меѓувладините средби во Атина. Тој дополни дека ЕСМ има нов договор за 180.000 тони мазут од јануари до јуни 2023.
Анита Петровска-Рајковиќ
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Мој ДДВ не се укинува – налозите за исплата во февруари се подготвуваат, извести УЈП
Управата за јавни приходи ги демантира написите во дел од медиумите дека се укинува мерката „МојДДВ“.
„Јасно и недвосмислено истакнуваме дека не постои одлука за укинување на „МојДДВ“ – мерката се спроведува континуирано, а сите граѓани можат да ја користат апликацијата и да ги остваруваат своите права согласно законските одредби. За спроведување на мерката „МојДДВ“ се предвидени средства во Буџетот за 2026 година, со што се обезбедува нејзино непречено и континуирано спроведување“, велат од УЈП.
Во текот на 2025 година за редовна исплата исплатени се 3.458.885.995 денари, што е 56,2 милиони евра средства вратени на сметките на граѓаните по основ на „МојДДВ“.
Гледано по квартали, повратот на средства преку „МојДДВ“ во текот на 2025 година е следен:
•За К4 2024 година (исплата во февруари 2025) исплатени се 870.329.146 денари за 496.442 корисници;
•За К1 2025 година исплатени се 784.442.146 денари за 491.770 корисници;
•За К2 2025 година исплатени се 882.137.038 денари за 503.655 корисници;
•За К3 2025 година исплатени се 921.977.665 денари за 515.182 корисници;
•За К4 2025 година налозите се во обработка и согласно законските одредби исплатата на средства е предвидена за февруари 2026 година.
Во текот на 2025 година беа извршени и дополнителни исплати (од изминатите години) кон корисниците кои немале точни податоци во периодот кога биле редовните исплати:
•За скенирани сметки во 2020 година исплатени се 2.658.049 денари;
•За скенирани сметки во 2023 година исплатени се 7.552.401 денари;
•За сметки скенирани во 2024 година исплатени се 4.076.525 денари.
На сметките на граѓаните во 2025 година по основ на редовна и дополнителна исплата на средства преку „МојДДВ“, исплатени се вкупно 3.473.172.970 денари или 56,4 милиони евра.
УЈП ги известува граѓаните дека веќе ги подготвува налозите за исплата на средства за скенирани сметки во последниот квартал од 2025 година, која треба да се реализира во февруари 2026 година.
„Апелираме граѓаните да не потпаѓаат под шпекулации и да ги следат исклучиво официјалните информации и соопштенија на Управата за јавни приходи. Истовремено, УЈП ја информира јавноста дека апликацијата „Мој ДДВ“ функционира редовно. Во рамки на тековните технички подобрувања на системот, можно е повремено забавување при најавување на апликацијата од страна на корисниците или при вчитување на фискалните сметки. Овие појави се привремени, а надлежните технички служби континуирано работат на нивно отстранување, со цел да се обезбеди подобро корисничко искуство. Со ова уште еднаш потврдуваме дека апликацијата „Мој ДДВ“ останува во функција и не се разгледува нејзино укинување“, се додава во соопштението на УЈП.
Економија
Малите и средни претпријатија се ’рбетот на економијата – претставена Националната стратегија за МСП 2025–2030
Министерството за економија и труд денес ја презентираше Националната стратегија за мали и средни претпријатија 2025–2030, стратешки документ кој ја дефинира насоката за развој, конкурентност и отпорност на малите и средни претпријатија во Република Северна Македонија во наредните години.
Малите и средни претпријатија претставуваат ’рбет на националната економија, сочинувајќи околу 99 проценти од вкупниот број претпријатија и обезбедувајќи егзистенција за речиси три четвртини од вработените. Тие имаат клучна улога во економскиот раст, иновациите и социјалната стабилност на државата.
На настанот, министерот за економија и труд Бесар Дурмиши истакна дека Стратегијата е повеќе од формален документ и дека таа претставува јасна определба за поддршка на домашните претприемачи.
„Малите и средни претпријатија не се само дел од нашата економија – тие се нашата економија. Секој нивен успех значи посигурна иднина за едно семејство и посилна држава. Со Стратегијата за МСП 2025–2030 создаваме услови тие да бидат лидери на промените, а не нивни следбеници,“ истакна министерот.
Економија
(Видео) Димитриеска-Кочоска: Ниските камати за Еврообврзницата се силен сигнал зајакната доверба на инвеститорите во економските политики на државата
Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска денеска на прес-конференција информираше дека Министерството за финансии успешно ја реализираше аукцијата за издавање на 10-тата Еврообврзница, обезбедувајќи историски поволни каматни стапки и силна доверба од меѓународните инвеститори, во услови на зголемена глобална макроекономска и геополитичка неизвесност.
Како што објави Димитриеска-Кочоска, задолжувањето е реализирано преку две транши од по 500 милиони евра, со рок на доспевање од 4 и од 8 години, што претставува внимателно дизајнирана структура со цел оптимално управување со јавниот долг, рамномерно распределување на доспевањата и намалување на ризиците поврзани со рефинансирање во среден и долг рок.
„Одлуката за ваква структура не е случајна. Таа е резултат на детална анализа на пазарните услови и на нашата стратегија за одговорно управување со јавниот долг, со јасна цел – да се намалат ризиците и да се обезбеди поголема фискална стабилност. Особено значајно е што беше успешно пласирана осумгодишна еврообврзница, рок на доспевање кој последен пат беше постигнат пред повеќе од дваесет години. Овој резултат, како што истакна министерката, претставува силен сигнал за обновената и зајакната доверба на меѓународните инвеститори во макроекономските политики, реформската агенда и институционалната стабилност на државата“, кажа министерката.
Како што образложи министерката на прес-конференцијата, интересот од инвеститорите беше исклучително висок и повеќекратно го надмина понудениот износ. Само еден час по објавувањето на индикациите за каматните стапки, побарувачката достигна околу две милијарди евра. Пред отворањето на американскиот пазар, книгата на инвеститори надмина три милијарди евра, додека по неговото отворање, вкупната понуда достигна повеќе од четири милијарди евра. Во процесот учествуваа над 150 глобални инвеститори, меѓу кои водечки пензиски фондови, осигурителни компании и други еминентни институционални инвеститори од Германија, Соединетите Американски Држави, Велика Британија и земјите од Европската Унија.
„Како директен резултат на силната побарувачка, квалитетната инвеститорска база и внимателно одбраниот момент за излез на меѓународните пазари, кај двете транши беше постигната најтесна каматна маргина во однос на референтниот Еурибор во споредба со сите државни издавања во последните дваесет години. Каматната стапка за траншата со рок од 4 години изнесува 3,875 проценти, додека за траншата со рок од 8 години 4,75 проценти, што, имајќи го предвид актуелното високо ниво на Еурибор, претставува најконкурентна цена на задолжување што државата ја има постигнато во последните две децении. Во услови кога голем број земји, вклучително и земји членки на Европската Унија со повисок кредитен рејтинг, се задолжуваат по значително повисоки каматни стапки, постигнатите услови за нашата држава јасно ја потврдуваат довербата во нашата фискална стратегија и макроекономска стабилност“, нагласи министерката и додаде дека при издавањето на оваа Еврообврзница, трошоците за синдикатот на банки и за правните советници се пропорционално најниски во споредба со сите претходни издавања.
Дополнително, како што потенцираше министерката, со цел да се намалат фискалните оптоварувања и да се искористат поволните пазарни услови, паралелно со новата емисија се реализира и предвремен откуп на еврообврзницата што достасува во јуни 2026 година, со што ќе се остварат значајни заштеди кои во голем дел ќе ги компензираат трошоците од новото задолжување.
Министерката потенцираше дека Македонија во моментов се задолжува по услови кои се подобри од повеќето земји во Западен Балкан, со каматни стапки блиски до регионскиот минимум и со исклучително силен интерес од инвеститорите и даде споредба со земји од поширокиот регион, како и земји членки на Европската Унија со повисок кредитен рејтинг, во последниот период реализираа задолжувања по значително повисоки каматни стапки.
„Излегувањето на меѓународниот пазар на капитал во овој период има изразен стратешки карактер. Подготовките започнаа уште во последниот квартал од 2025 година и вклучуваа континуирана комуникација со инвеститорите, детална анализа на пазарните движења и директни средби со инвеститорската заедница. Во ноември беше реализирана инвеститорска презентација во Лондон пред повеќе од 40 инвеститори, додека во периодот од 11 до 12 јануари годинава беа одржани средби со повеќе од 60 глобални инвеститори, меѓу кои и најголемите пензиски фондови и осигурителни компании од САД и Европската Унија. Bank of America имаше водечка улога во координацијата на целиот процес“ кажа Димитриеска-Кочоска.
Средствата обезбедени преку оваа еврообврзница, кои се целосно планирани во Буџетот за 2026 година и во Ревидираната стратегија за управување со јавниот долг, ќе бидат наменети за навремена отплата на еврообврзницата издадена во 2020 година во износ од 700 милиони евра, како и за сервисирање на други обврски кои доспеваат во тековната година.
Потсети дека издавањето на оваа еврообврзница е целосно проектирано и планирано во Буџетот за 2026 година, како и во Ревидираната стратегија за управување со јавниот долг. Тоа значи дека иако номиналниот износ на задолжувањето изнесува една милијарда евра, во текот на 2026 година Министерството за финансии ќе изврши исплата на обврски по основ на надворешен долг во вкупен износ од околу 893 милиони евра. Со тоа, подвлече министерката, нето-ефектот врз јавниот долг е значително понизок и во целост усогласен со среднорочната фискална рамка.
Во 2026 година, вкупните обврски за отплата на домашниот и меѓународниот пазар изнесуваат околу 1,563 милијарди евра, во 2027 година 1,579 милијарди евра, во 2028 година 1,971 милијарди евра, во 2029 година 1,304 милијарди евра, а во 2030 година 1,414 милијарди евра или вкупно за пет години 8,804 милјарди евра
Токму затоа, потенцираше Димитриеска Кочоска, ова издавање има јасна улога во рамномерно распределување на доспевањата и во намалување на ризиците поврзани со концентрација на отплати во поединечни години

