Култура
Почина писателот и академик Луан Старова

Денес, на 81-годишна возраст почина македонскиот писател и академик од албанска националност – Луан Старова. Беше раскошен раскажувач на балканските премрежиња, автор на цела библиотека романи што ги осветлуваат заплетите на интимно-семејните, регионалните и на универзалните човечки и историски драми. Ја дишеше и ја пишуваше митологијата на Балканот, ја создаде повеќеслојната и богата „Балканска сага“, составена од 17 романи, која ќе биде траен сведок за неговата писателска умешност и за неговиот хуманистички и космополитски дух.
Беше и поет, есеист, преведувач, универзитетски професор, научник компаративист и поранешен дипломат. Беше член на МАНУ, на Медитеранската академија, на Европската академија и на Албанската академија на науките и уметностите. Во ДПМ членуваше од 1970 година.
Старова е роден на 14 август 1941 година во Поградец, Албанија, а семејството подоцна се преселило во Струга, па потоа во Тетово и од 1945 година во Скопје. Работел како новинар во Радио Скопје и во Македонската телевизија, а потоа како професор на Катедрата за романистика при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“. Универзитетскиот степен го добил со одбрана на докторат во Загреб, Хрватска. Во 1985 година Старова бил избран за вонреден и ополномоштен амбасадор на СФРЈ во Тунис. Бил именуван за прв амбасадор на СФРЈ во Палестинската Држава. Во 1994 бил именуван за прв вонреден и ополномоштен амбасадор на Република Македонија во Франција, прв постојан претставник во УНЕСКО и нерезидентен амбасадор во Шпанија и Португалија.
Добитник е на низа награди и признанија, меѓу кои: државните награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“,„Крсте Мисирков“ за публицистика, „13 Ноември“ на Град Скопје, двапати е награден со наградата „Стале Попов“ на ДПМ, Рациновото признание во 2007 за „Потрага по Елен Лејбовиц“ и други. Добитник е на највисокото француско признание за достигнување во уметноста и книжевноста „Командант на Орденoт за уметност и писмо“.
Од неговите многубројни романи ќе останат запаметени и читани: Татковите книги (1992), Времето на козите (1993), Атеистички музеј (1996), Пресадена земја (1998), Патот на јагулите (2000), Тврдина од пепел (2002), Балкански жртвен јарец (2003), Ервехе – книга за една мајка (2005), Потрага по Елен Лејбовиц (2008), Љубовта на генералот (2008), Амбасади (2009), Нови амбасади (2011), Балканвавилонци (2015), Полифонисти (2016), Враќањето на козите (2016), Граница (2017), Цариградски емигрант (2019), Генералот и пеперугата (2020), Јаничари (2020), Баба (2021). Автор е и на поетски и есеистички книги, како и на неколку патеписи и преведувач на дела од Жан-Пол Сартр, Ѓерѓ Лукач, Исмаил Кадаре и други.
Творештвото на Луан Старова доживеа преводи и позитивни критички огласи во многу европски средини. Тој е еден од ретките писатели од балканските простори за чии дела недвосмислено може да се рече дека имаат европска рецепција и значење. Со неговото заминување нашата книжевност губи вешто раскажувачко перо, од кое зрачат интелект, емоции и хумани пораки.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Култура
МНТ, 80 години – приказни поголеми од времето

Театарот е место каде што се случува нешто исклучително.
Тука се преплетуваат режисерските идеи; најсилно чука актерското срце; се слуша зборот на драматургот; шепотот на суфлерот; сценографите, костимографите и композиторите ја оплеменуваат сцената со својот креативен израз; светлото, дизајнот и тонот создаваат магија; големиот број луѓе зад сцената се секогаш посветено тука; а менаџерскиот тим е тука да ја поддржи секоја идеја.
Се создава магија, а публиката го восприема секој атом на театарската уметност.
Македонскиот народен театар е сила што опстојува 80 години!
Култура
Теодор Јаневски ја доби наградата за најдобар млад џез-музичар „Гоце Димитровски“

Годинешното 8. по ред издание на Џез фактори фестивалот, ќе се одржи од 17-ти до 19-ти април со настапот на повеќе реномирани џез музичари од Македонија и странство во Народниот театар и Центарот за култура Битола.
Наградата за најдобар млад џез-музичар во 2024 година, која го носи името на легендарниот „Гоце Димитровски“, годинава ја добива Теодор Јаневски – дипломиран џез-тапанар на Џез Одделот на Музичката академија при Универзитетот Гоце Делчев – Штип. Наградата традиционално се доделува во соработка со Општина Битола и ќе биде врачена на 19.04.2025 година, во 20 часот, на сцената на Народниот театар од Битола.
„Ја користиме оваа прилика да му ја честитаме наградата на младиот Теодор и да му посакаме многу успеси во професионалната кариера“, истакнува директорот на Џез фактори фестивалот, професорот Сашо Поповски. Досегашни добитници на наградата се: 2020 Александар Ванчовски – тапани 2021 Филип Динев – гитара 2022 Александар Бошков – гитара 2023 Јован Цветковиќ – пијано 2024 Давид Скерлевски – пијано 2025 Теодор Јаневски – тапани.
Годишно фестивалот реализира 9 концерти и 5 пратечки настани на сцената на Народен Театар Битола, Центарот за култура, како и локалните клубови и културни сцени со посетеност од над 2000 посетители.
Култура
Краткометражниот анимиран филм „Неми филмови“ на Крсте Господиновски во официјална селекција на најстариот фестивал за анимирани филмови „Анеси“ во Франција

Новиот краткометражен анимиран филм на македонскиот автор Крсте Господиновски, „Неми филмови“, во продукција на Фокус Покус Филмс и Флип Бук Продакшнс и поддржан од Агенцијата за филм, премиерно ќе биде прикажан во официјалната селекција на овогодинешното издание на најпрестижниот и најстар фестивал за анимирани филмови Анеси во Франција.
Од 3900 филмови пријавени од сите континенти, „Неми филмови“ ќе се натпреварува со уште 70 филмови за една од најзначајните награди во светот на анимацијата. Успехот на екипата предводена од Господиновски претставува значаен исчекор за македонската авторска анимација, бидејки ова е првиот македонски филм по „Адам“ на Петар Глигоровски од 1977 г. кој успева да биде вклучен во официјалната селекција на фестивалот.
Филмот е работен по сценарио на Крсте Господиновски, Жарко Иванов и Димитар Димоски, кое е инспирирано од истоимениот расказ на Димитар Димоски, награден на книжевниот конкурс на „Нова Македонија“. Како продуценти се јавуваат Димитар Димоски и Дарко Попов, а копродуценти се Жарко Иванов (Флип Бук Продакшнс) Раду Николае и Дорин Стелеску (Опал Продакшн). Жарко Иванов исто така е Директор на анимација заедно со Гоце Господиновски. За кинематографијата се потпишуваат Горан Наумовски, Димо Попов, Крсте Господиновски, дизајнер на звукот е Горан Петровски, композитор на музика е Владимир Лукаш. Сценографијата е на Крсте Господиновски, Викторија Динева и Тамара Радојковиќ, која исто така е и асистент на режија.
„Неми филмови“ е приказна за едно мало кино сместена на залезот на немото доба, каде една поранешна филмска ѕвезда, маскирајки ја својата згасната слава, решава да проектира исклучиво неми филмови. Неговиот син спокојно расне во овој илузорен свет, несвесен за промените што се одвиваат вон неговите ѕидови, сè дур едно необично откритие не ги разниша неговите уверувања, нарушувајќи го веќе кревкиот однос со неговиот татко.
Филмот е изработен во техниката куклена стоп анимација и она што го прави исклучително специфичен е фактот што целиот филм е изработен во еден непрекинат кадар.
Шеесет и четвртото издание на Анеси ќе се одржи од 8-ми до 14-ти јуни во Анеси, Франција. Освен на Анеси, филмот ќе биде прикажан и на педесет и третото издание на престижниот Анимафест Загреб, уште еден од најзначајните фестивали за анимиран филм во светот.
„Неми филмови“ наскоро премиерно ќе биде прикажан и пред македонската публика.