Речиси 60 организации од целиот свет, кои ги претставуваат аудиовизуелните автори и изведувачи, го искажаа нивното незадоволство и загриженоста за долгогодишното статус кво во земјата во однос на регулирањето на аудиовизуелните авторски права во земјата и неможноста Асоцијацијата за заштита на авторските и сродните права – АЗАС да почне со колектирање средства од аудиовизуелните дела.

Нивната реакција доаѓа откако до Собранието беше даден предлог-закон за изменување и дополнување на Законот за авторското право и сродните права, со чија адаптација организациите велат дека ќе се направи суштинска и многу неуставна повреда на правата на аудиовизуелните автори и изведувачи и сите други инволвирани правни субјекти.

АЗАС е единствената македонска организација за колективно управување со авторските и сродните аудиовизуелни права во републиката во согласност со ЗАПСП, која ги вклучува авторите, изведувачите и филмските продуценти под еден покрив. Има дозвола за работа, издадена од Министерството за култура, единствена во нашата земја за колектирање нсредства од аудиовизуелните дела, уште од септември 2018 година. Членка е на најрелевантните светски и европски организации во оваа област и партнер на AGICOA. И покрај дозволата и Законот за авторските и сродните права, кој е во сила од многу одамна, АЗАС сè уште не може да почне со активна работа и со наплата само затоа што нема активна комисија за посредување во авторските и сродните права, која треба да ја одобри тарифата, а со новиот предлог-закон се предвидува во рок од шест месеци од влегувањето во сила (осум дена од објавувањето во „Службен весник“) на овој закон сите дозволи за колективно управување, вклучително и дозволата издадена на АЗАС, да престанат да важат.

„Предложената одредба е целосно погрешна и неуставна и спротивна на директивите на ЕУ за колективно управување, пред сè, затоа што веќе стекнатите законски права (дозволи) не може да се одземат. Нагласуваме, АЗАС има дозвола речиси 5 години и додека чека државата да ги исполни законските обврски за да почне со работа, државата ќе ѝ ја одземе оваа дозвола. Овој вид стекнато право (дозвола) врз основа на закон не може да престане да важи на овој начин. Ова ја прави ситуацијата за меѓународните и домашните аудиовизуелни актери тотално неприфатлива“, пишуваат организациите и асоцијациите на аудиовизуелните изведувачи од Латинска Америка, Франција, Словенија, Шпанија, Хрватска, Велика Британија, Турција, Грција, Португалија, Србија, Холандија, Швајцарија, Австрија, Зимбабве, Кенија, кои се залагаат за правата на изведувачите и нивното транспарентно, праведно и ефикасно колективно управување обезбедувајќи им на изведувачите правично учество во искористувањето на своите аудиовизуелни изведби преку границите.

И асоцијациите и здруженијата на авторите на аудиовизуелни дела во светот, од Уругвај, Чиле, Аргентина, цела Европа, па до Сенегал, Нигер и Мадагаскар, додаваат дека секоја акција насочена кон лишување на македонските режисери и сценаристи од  легитимното право да управуваат со своите дела преку одземање на лиценцата на АЗАС, нивното единствено претставничко тело, би имало далекосежни последици за овие творци како на домашно така и на глобално ниво.

„Ги повикуваме македонската Влада и нејзините релевантни комисии да размислат за нивните претходни одлуки и да ги преземат неопходните чекори и да ги активираат комисијата за посредување во авторските и сродните права за да може АЗАС да им помогне во имплементацијата на директивата за авторски права на ЕУ (2019/790) и директивата на ЕУ за онлајн-радиодифузија (2019/789) бидејќи и двете директиви имаат цел да ги модернизираат европските правила за авторски права и да им овозможат на потрошувачите, медиумските дистрибутери и на креаторите да го искористат максимумот од единствениот дигитален пазар“, повикуваат тие.

За генералниот директор на „АИПА Словенија“, кој неодамна имаше неколку средба со претставници на Секретаријатот за европски прашања, Министерството за култура, Владата и Собранието, неприфатливо е да се одолжува целиот процес на одобрување на тарифата. За Штиберник, тоа државата нема да ја чини ништо, во исто време ќе има и нови придонеси и нови работни места за доброто на Македонија.

„Тоа е голема штета, на прво место за македонските актери, автори и продуценти затоа што македонскиот филм во изминатите неколку години има одлични резултати и познат е во странство. Тоа значи дека организации како АЗАС во Македонија, во цела Европа и светот добиваат пари и во име на македонските актери, автори и продуценти, а тие пари не може да дојдат до Македонија поради моментната ситуација“, изјави Штиберник.

За Хозе Марија Монтес, директор за интернационална соработка во AISGE од Шпанија, освен важноста за заштита на правата на авторите, изведувачите и продуцентите во аудиовизуелниот сектор и обезбедувањето нивно транспарентно и ефективно колективно управување, спроведувањето на колективното управување со таквите права преку АЗАС ќе ја усогласи Македонија со воспоставените европски практики.

„Со воспоставување модерен систем за заштита и остварување на овие права Македонија може да обезбеди правично наградување, да ја зајакне правната сигурност и да ги поттикне инвестициите и соработката во аудиовизуелната индустрија. Оваа усогласеност со меѓународните стандарди ќе придонесе за растот и конкурентноста на секторот во корист и на носителите на правата и на потрошувачите“, додава тој.

АЗАС се надева дека надлежните ќе придонесат за Владата сериозно да му пристапи на ова прашање и што е можно побргу да најде начини за негово решавање со цел да се заштити поголемиот дел од македонските автори, продуценти и изведувачи и да се обезбеди фер, ефикасно и транспарентно применување и распределување на нивните колективни права.