Култура
(Видео) Љутков: Оваа година 5 милиони евра помалку за култура
„Ако мислевме дека резултатите од конкурсот за финансирање на проекти од национален интерес во културата за 2022 се најлоши до сега, сме се излажале. Има и полошо, а тоа се резултатите од оваа година 2023та година. И оваа година се потврдува континуираната владина негрижа, незнаење и целосна незаинтересираност за македонската национална култура. Па така, во историски најголемиот владин буџет досега, предвидени се најмалку финансиски средства за проекти од областа на културата односно пет милиони евра помалку од лани. Од видливо намалените програмски средства, повеќе од јасно е дека културата за 2023 година го допре дното“ рече на прес-конференција Зоран Љутков, член на ИК на ВМРО-ДПМНЕ.
Тој посочи дека „кажаното на исклучително краткиот, конфузен и сосема непотребен прес од страна на министерката за култура Бисера Костадиновска Стојчевска е спротивно на објавените резултати од сајтот на Министерството. Преку нелекторираните објавени резултати, добивме апатична, неинвентивна и неизбалансирана годишна програма во културата во која се скратени безмалку 50 % од програмските средства“.
„Видливо е намален интересот и бројот на апликанти. Ако во 2021 година, аплицирале над 6000 корисници, оваа година, поради комплетната неподготвеност на системот за електронско аплицирање, бројката на апликанти опадна за околу 3000. Но, што е она, со кое ќе се пофали Министерството за култура со ваквата осакатена годишна програма? Одговорот е едноставен, финансиски предимензионирани проекти, за нови, неетаблирани фестивали кои се поддржани со несразмерни големи износи, комерцијални и естрадни проекти, што е спротивно на дадените приоритети и депресивна понуда од националните институции. Програмата на националните институции, кои се столбот на градењето, стимулирањето, промоцијата и грижата на македонската култура, ја исфрла на површина комплетната руинираност, некадарност и неинвентивност на носителите на културните политики во државава, правејќи ги целосно невидливи и безидејни на речиси сите културни полиња“ вели Љутков.
„Република Македонија, втора година по ред, ќе ја нема на саемот за книгата во Франкфурт, но за сметка на тоа продолжува практиката една фирма во ликот на други пет ќерки фирми да добиваат по неколку проекти. Драстично е намален и буџетот за издавачка дејност за 40% во однос на ланскиот, во услови на зголемени поскапувања и трошоци. Проектите во издавачката дејност се поддржувани без мерила, без критериуми, што се гледа по смешно малите износи на поддршката. Очигледно е дека преку овој конкурс владејачката коалиција се пресметувала со неистомислениците, но е немилосрдна и кон критичарите“ порача тој и побара:
„На сите засегнати министерката Бисера Костадиновска Стојчевска ќе треба да им погледне во очи. Но за такво нешто треба верба во праведноста, јасен поглед и чист образ, а министерката тоа го нема. Затоа – Оставка веднаш!“
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

