Денес се одржа првиот конститутивен состанок на Националниот совет за финансиски истраги и конфискација на имот, со што официјално започна со работа највисокото координациско тело задолжено за следење и унапредување на институциите кои спроведуваат финансиски истраги и конфискација на имот.

Со Советот претседаваше Заменик-претседателот на Владата задолжен за политики на добро владеење, Арбен Фетаи, а на состанокот присуствуваа претседателот на Владата, министерот за внатрешни работи, претставници на меѓународната заедница, граѓанскиот сектор, како и членовите на Советот.

Формирањето и конституирањето на Советот е дел од Националната стратегија за јакнење на капацитетите за финансиски истраги и конфискација на имот 2025–2028 и Акцискиот план 2025–2026, иницирани и координирани од Заменик-претседателот Фетаи, со јасна цел за зајакнување на институционалната координација и обезбедување силна и континуирана политичка поддршка за нивна имплементација.

За време на состанокот беше разгледан Првиот годишен извештај за 2025 година, кој евидентира конкретни и мерливи резултати, особено во областа на управувањето со запленетиот и конфискуваниот имот. Само во текот на 2025 година се реализирани над 45 милиони денари директни приходи во државниот буџет, како и конкретни случаи на општествена употреба на конфискуваниот имот, со директна корист за граѓаните.

Истовремено, извештајот покажува значително зголемување на вредноста на запленетиот и конфискуваниот имот во споредба со претходните години, што укажува на градење на реален и одржлив „track record“, заснован на резултати, а не само на нормативна рамка.

Во своето обраќање, Фетаи истакна дека финансиската истрага претставува камен-темелник на ефикасното управување и владеењето на правото, нагласувајќи дека ефективната финансиска истрага не е опционален додаток, туку фундаментален столб на способноста на државата да обезбеди ред, да ги заштити граѓаните и да го зачува интегритетот на економскиот систем.

Градењето отпорни и функционални капацитети за финансиски истраги е маратон, а не спринт, процес кој бара долгорочна и континуирана политичка посветеност, но кој веќе дава јасни и мерливи резултати.

Во овој контекст беше нагласено дека постигнатите резултати се од клучно значење и за европскиот пат на државата, имајќи предвид дека одржливите резултати во конфискацијата на нелегално стекнатиот имот претставуваат еден од основните услови на Европската Унија во областа на владеењето на правото.

Во заклучокот, беше потенцирано дека Националниот совет ќе има јасна улога во мониторингот и евалуацијата на спроведувањето на Стратегијата и Акцискиот план, ќе носи заклучоци и ќе предлага конкретни активности до Владата, со фокус на резултати, одговорност и задолжителна меѓуинституционална координација.

Странската комисија за истражување на кардиолошките и кардиохируршките операции ја сочинуваат тројца врвни експерти од областа, соопштија од Министерството за здравство.

„Меѓу нив се: Д-р Уголино Ливи, кардиохирург од Италија, со искуство како редовен професор од областа кардиохирургија на Универзитетот во Удине, а бил ангажиран како визитинг професор на универзитетите „Стенфорд“ и „Сан Диего“ во САД, кој има стекнато богато професионално искуство во областа на трансплантација на срце. Исто така, како експерт е член на уредувачките одбори на повеќе европски стручни списанија во оваа област.

Д-р Никола Лакиќ, кардиоваскуларен хирург од Словенија, со повеќегодишно работно искуство на раководна позиција во Универзитетскиот медицински центар Љубљана, кој воедно е и доктор на науки на Универзитетот во Марибор и има објавено повеќе стручни трудови посветени на кардиоваскуларната хирургија.

Д-р Черчек Миха, интервентен кардиолог од Словенија, со долгогодишно искуство на одделот за кардиологија (единица за коронарен третман), при Универзитетскиот медицински центар Љубљана. Овој експерт, исто така, има стекнато титула доктор на биомедицински науки на Универзитетот во Љубљана. Тој во рамки на својата експертиза бил ангажиран како истражувач на престижниот „Cedars-Sinai“ медицински центар во Лос Анѓелес, САД“.

Амар Мециновиќ, пратеникот од Левица, на прес конференција најави дека пратеничката група на Левица ќе поднесе два закони во Собранието со цел да се стави крај на, како што наведуваат од оваа партија, неправдите во јавното здравство и на системската дискриминација на бремените работнички.

Првиот закон, се однесува на процесот на вработување во јавното здравство, кој, како што рече Мециновиќ, и покрај формалните законски одредби за транспарентност, во пракса е партизиран.

„Иако законот за здравствена заштита предвидува јавен оглас и рангирање врз основа на стручност и компетентност, во пракса се случува спротивното. Членот 161 му дава дискреционо право на директорот на здравствената установа да избере кого ќе вработи, дури и ако тој кандидат не е прворангиран. Следствено, имаме бројни случаи кога најдобрите кандидати не беа избрани, а целата постапка се сведуваше на формалност со однапред познати одлуки“, изјави Мециновиќ.

Тој нагласи дека ваквата практика довела до обесхрабрување на младите и квалитетни здравствени работници, губење на довербата во институциите и одлив на дефицитарен медицински кадар во странство.

„Предлагаме едноставно и јасно решение. Во член 161 се додава една реченица која гласи: ’Работодавниот орган мора да го избере најдобриот кандидат согласно редоследот на ранг листата’. Ништо повеќе, ништо помалку. Ова значи крај на дискрецијата и крај на партиските вработувања и клиентелизмот во јавното здравство“, порача Мециновиќ.

Вториот предлог закон се однесува и на измени во зЗконот за работни односи и има за цел да се заштитат бремените жени кои работат со договор на определено време.

„Иако формално законите забрануваат дискриминација врз основа на бременост, во пракса постои сериозна правна дупка. Бремената работничка ги ужива сите права додека трае договорот, но со истекот на договорот на определено време ги губи сите права поврзани со бременоста и родителството. Ова е чиста институционално дозволена дискриминација“, рече Мециновиќ.

Според него, проблематична е одредбата од член 101 став 3, која дозволува престанок на работниот однос и покрај бременоста. Левица предлага три клучни измени: автоматска трансформација на договорот на определено во неопределено време со доставување на лекарска потврда за бременост, бришење на можноста за престанок на работен однос поради истек на договорот и воведување строги казни за работодавачите кои нема да ја почитуваат оваа обврска.

„Со ова се обезбедува континуитет на правата поврзани со бременост и породилно отсуство и се испраќа јасна порака дека мачинството не смее да биде каза ниту ризик за егзистенцијата“, истакна тој.

Мециновиќ оцени дека актуелната состојба е показател за длабока дехуманизација на законските решенија. „Државата има обврска да ги заштити мајките, децата и правото на достоинствен труд. Не можат никакви економски индикатори, никакви финансиски извештаи на поединни работодавци, приватни или државни, да бидат во надредена положба над егзистенцијата на граѓаните, особено кога станува збор за бремените жени“, додаде пратеникот.

Потсети дека Левица и претходно предложила мерки како дуплирање на породилното отсуство, флексибилно работно време за млади родители во првите пет години од животот на детето и бесплатен превоз за млади родители, но ниту една од нив не била прифатена. На крај најави дека двата законски предлози ќе бидат доставени до сите пратеници и повика на нивна поддршка без разлика на партиската припадност.