Македонија
Османи во Прага: Мора да обезбедиме издржливост, визија и алатки за справување со итните предизвици
Климатските промени, доброто владеење и антикорупцијата, олеснувањето на трговијата и транспортот, обезбедувањето безбедност на храната, како и управувањето со ризици од катастрофи – беа централни теми во обраќањето на министерот и актуелен претседавач со ОБСЕ, Бујар Османи, кој денеска во Прага го отвори форумот на економската и еколошката димензија на ОБСЕ.
Овој форум е организиран во рамките на претседавањето со ОБСЕ во 2023 година, а се одржува денес и утре на тема „Промовирање на безбедноста и стабилноста во регионот на ОБСЕ преку постигнување одржлив развој и отпорен и инклузивен економски раст“. Настанот претставува, како што рече Османи, можност за потенцијални решенија за некои од најголемите предизвици на нашето време опфаќајќи ги сите клучни приоритети на претседателството, кои се централни за мандатот на Организацијата во нејзината втора димензија.
Османи во своето обраќање, зборувајќи за климатските промени, рече дека мора да се преземат итни заеднички мерки за ублажување на распространетите последици споменувајќи ги страшните поплави во Бугарија, Грција, Турција, Словенија, Австрија и други земји; потоа шумските пожари во САД, Канада и неколку европски и азиски земји, но и разорните земјотреси во Турција и нејзината околина, како и најновиот во Мароко. „Сите овие се страшни потсетници за итноста од координирани напори и плодна заедничка акција во корист на безбедноста на животната средина“, рече Османи.
Тој потсети и дека како претседавач со ОБСЕ назначи и специјален претставник за климатски промени со цел дополнително подигнување на свесноста и изнаоѓање потенцијални решенија за ублажување на овие горливи предизвици.

„Климатските промени се убедливо најитниот предизвик на денешницата и утрешнината. Сепак, постојат многу други долготрајни предизвици, кои и натаму продолжуваат да нè мачат“, рече Османи. Тој додаде дека во исто време глобализацијата и економската меѓузависност трајно ги променија нашите општества, а големите кризи во последните години покажаа колку нашите синџири на снабдување може да бидат ранливи и да влијаат на безбедноста. Меѓу другото, ова важи и за безбедноста на храната земајќи предвид што луѓето во светот најмногу страдаат поради зголемените цени и попречениот пристап до житото, од кое толку многу зависат.
„Земјите учеснички на ОБСЕ беа посветени на олеснување на трговијата и транспортот како важен дел од нивната економска соработка. Во нашиот регион агендата за поврзување на Западен Балкан, зајакната од ЕУ, е вреден пример за соработка на членките на ОБСЕ – ЕУ и земјите од Западен Балкан, што веќе резултира со проширување на трансевропските мрежи и почнување регионални иницијативи. Затоа понатамошниот дијалог е од клучно значење за поттикнување на економскиот раст на земјите од ОБСЕ, а во исто време за зајакнување на стабилноста и безбедноста“, порача Османи.
Османи на отворањето на форумот зборуваше и за корупцијата како повторлива болест во регионот на ОБСЕ. Оттука, тој повика на јасна одлучност, координирани напори и политичка волја за справување со нејзините негативни последици. Во тој контекст ја најави и регионалната конференција за борба против корупцијата во организација на претседателството, која ќе се одржи кон крајот на октомври.
„ОБСЕ има силен мандат во оваа тематска област и ние ќе продолжиме да ги фокусираме нашите заеднички напори во поттикнувањето на транспарентноста, отчетноста и доброто владеење во јавниот и приватниот домен“, истакна Османи.
Своето обраќање тој го заврши со повик до земјите учеснички на ОБСЕ на заедничко дејствување и одлучност во обезбедувањето заеднички решенија за луѓето и нивната иднина.
„Пред нас имаме непредвидлив и несигурен пат, но и најдолгиот пат не треба да нè обесхрабри да најдеме решенија и подобри начини за нас и за следните генерации. Како организација и држави учеснички, ние мора да обезбедиме издржливост, визија и алатки за да се соочиме со овие и други итни предизвици. Тоа е нашата задача. За тоа е основана ОБСЕ и тоа е она за што јас како претседавач ќе продолжам да работам“, заклучи Османи.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Во наредните денови дожд, на планините снег – температурите растат
Времето утре ќе биде променливо облачно со сончеви периоди. Ќе дува слаб ветер, а долж Повардарието умерен ветер од југоисточен правец. Минималните температури ќе се движат од -4 до 3 степени, додека максималните ќе достигнат од 6 до 11 степени.
Во Скопје се очекува променливо облачно време со слаб до умерен ветер од југоисточен правец. Минималната температура ќе се спушти до -1 степен, а максималната ќе достигне до 9 степени.
Во наредните денови времето ќе биде променливо облачно со повремени локални врнежи од дожд, а на повисоките планини и од снег. Ќе дува слаб до умерен ветер, а во среда повремено засилен ветер од југоисточен правец. Температурите ќе бидат во пораст.
Македонија
Сиљановска-Давкова на Светскиот самит на лауреати: Во науката нема мали и големи држави, туку само мали и големи идеи
Промената во светот бара промена во образованието, гледање на реалноста низ очите на новите генерации, рече претседателката Гордана Сиљановска-Давкова во своето обраќање на Светскиот самит на лауреати, што денеска се одржува во Дубаи, во пресрет на Светскиот самит на владите.
На еминентниот собир, на којшто учествуваат околу 150 врвни научници, вклучувајќи Нобеловци и лидери на истражувачки институции од целиот свет, Сиљановска-Давкова посочи дека во време на подем на вештачката интелигенција, образованието повеќе не е еднонасочна улица на пренесување и помнење на факти и посочи на потребата фокусот на образованието да се префрли на критичко и креативно размислување.
„Вештачката интелигенција е дел од новиот модел на образование. Таа не може и не треба да биде забранета. Сепак, тоа треба да се регулира, бидејќи носи бројни ризици, меѓу коишто е зависноста“, рече претседателката.
Според неа, образованието мора да почне да се фокусира на менталната стабилност, емоционалната интелигенција и етичкото и моралното расудување, што ѝ недостасува на вештачката интелигенција.
„Ни треба глобален консензус дека вештачката интелигенција во образованието и во секојдневниот живот мора да биде транспарентна, фер и водена од човекот. Вештачката интелигенција мора да биде алатка, а не господар“, рече Сиљановска-Давкова.
Претседателката смета дека промена на парадигмата е потребна и во македонскиот образовен систем.
„Верувам дека во науката нема мали и големи држави, туку само мали и големи идеи. Имаме луѓе со одлични идеи. Имаме хемичари и физичари кои се меѓу првите 2% од најцитираните научници на глобално ниво. Имаме жени во STEM кои ги надминуваат регионалните и европските нивоа. Имаме талент и потенцијал, но не можеме да го направиме тоа сами. Ни треба вашата поддршка, идеи, а најважно од сè, вашиот совет. Македонската академија на науките и уметностите, нашите универзитети и факултети се отворени за соработка во истражувачки и развојни проекти од коишто сите би можеле да имаме корист“, рече претседателката на самитот.
Македонија
„Сè беше легално и со дозволи“: како Македонија учествувала во проектот со мозоци што беше споменат во документите за Епстин
Македонија била вклучена во меѓународен научен проект кој се споменува во документите поврзани со починатиот американски милијардер Џефри Епстин,пишува Дојче веле.
Станува збор за проект во кој американски научници поврзани со Универзитетот „Колумбија“ создале голема банка од човечки мозоци наменета за истражување на самоубиства, шизофренија и други психијатриски нарушувања. Во документите се споменува и Македонија како една од земјите што придонеле со примероци.
Поранешниот директор на Институтот за судска медицина во Скопје, професорот Алексеј Дума, за ДВ објаснува дека Македонија учествувала со ограничен број примероци и дека сè било спроведено според закон, а секој примерок морал да има одобрение од македонскиот и американскиот Етички комитет.
„Примероците најлегално патуваа со авион, поминуваа царина и за нив имаше целосна документација. Без дозвола — примерок не можеше да влезе во САД“, вели Дума и ја отфрла можоста за профит од целата постапка.
Тој појаснува дека од Македонија биле испраќани околу 10 до 15 примероци годишно, и дека бројката од околу 1.000 мозоци се однесува на целата меѓународна колекција, а не на македонските примероци.
Проектот, според Дума, донел значајни научни резултати, нови сознанија за поврзаноста меѓу шизофренијата и самоубиствата, како и опрема, лаборатории и можности за докторски студии за македонски научници.

