Македонија
Ќулавкова: Научно неосновано е да се тврди дека македонскиот јазик е „писмено-регионална норма на бугарскиот јазик“
Академик Катица Ќулавкова на 7 јули имаше обраќање на промоцијата на четири тома посветени на македонскиот јазик. За оваа проблематика на есен таа ќе објави подолгата верзија во списанието на Институтот за македонски јазик. Обраќањето е насловено „Македонскиот јазик – континуитет во време и простор“ каде што полемизира околу актуелни прашања за македонбскиот јазик.
„ Во 19 век имало одредени обиди за создавање заеднички словенски јазик врз основата на македонското и бугарското наречје. Тогаш македонскиот учен полиглот Партениј Зографски предложил основата на тој заеднички јазик да бидат југозападните македонски говори, затоа што – смета тој – се поубави од бугарските. Таа иницијатива не била прифатена од бугарските филолози, за што подоцна има полемики меѓу нив. Во услови на укината Охридска архиепископија која, од Х век до XVIII (1767), претставувала заштитен јазичен и културен, а не само православен чинител на Македонците, во услови на вековна јазична, економска, политичка и образовна доминација на византиските Грци, во услови на нееднаков однос на западноевропските политички центри спрема балканските народи, во услови на извесна воздржаност на младата македонска буржоазија која не ги поддржувала финансиски македонските јазични и национални процеси, подоцна, кон крајот на 19 век, и во услови на недвосмислени антимакедонски пропаганди, било цело чудо како се јавувале индивидуални обиди да се создаде граматика на македонскиот јазик.
Па сепак се создавале, и сепак најчесто биле цели изданија уништени и исчезнати по печатниците во Цариград, Солун и Софија. Такви се граматиките на Партениј Зографски (1858) и Венијамин Мачуковски (1872), на Крсте Мисирков (1903), па и на Димитрија Чуповски (1902) и неговото Македонско научно-литературно друштво во Петроград. И покрај сѐ, денес располагаме со неколку значајни изданија за македонската јазична и национална посебност. Сите обиди да се проучат и да се покажат спецификите на македонските народни говори, вклучително и оние кои се плод на запишувањето на македонската усна книжевност, претставуваат обиди за кодификација на македонскиот јазик и ја испишуваат предисторијата на кодификацијата на современиот македонски книжевен јазик. И сите сведочат за природниот историски развој на македонскиот јазик: во соодветни историски услови се добиваат и соодветни резултати. Со други зборови, анахроно е денес, и научно неосновано, да се тврди дека македонскиот јазик е „писмено-регионална норма на бугарскиот јазик“ и дека треба да се третира како „официјален јазик на Северна Македонија“. Македонскиот јазик има свој особен развоен, граматички и дијалектен систем различен од бугарскиот и српскиот. Блискоста меѓу јазиците не ги негира разликите кои постојат меѓу нив“, пишува во дел од обраќањето на Ќулавкова.
Таа нагласува дека во овој том се застапени студии на академик Поп-Атанасов и на колегите од Филолошкиот факултет, Институтот за македонски јазик и Институтот за македонска книжевност: Емилија Црвенковска, Лилјана Макаријоска, Илија Велев, Александра Ѓуркова, Димитар Пандев, Веселинка Лаброска, Елка Јачева-Улчар, Симона Груевска-Маџоска и Валентина Миронска-Христовска и на крајот додава, “би сакала да верувам дека научната аргументација за македонскиот јазик, изнесена во овој и во другите изданија на МАНУ и на ИЦАЛ „Божидар Видоески“, ќе добие третман на стратешки интерес на македонската држава во нејзините внатрешни и меѓународни политики“.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Руте ја поздрави посветеноста на Македонија во зголемувањето на процентот за безбедност и напорите за помош на Украина
Во рамките на официјалната посета на Република Северна Македонија, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, оствари средба со претседателот на Собранието, Африм Гаши, на која присуствуваа: координаторите и заменик-координаторите Никола Мицевски, Јованка Тренчевска, Беким Ќоку, Рина Ајдари и Бобан Карапејовски; шефот на собраниската делегација во ПС НАТО, Драган Ковачки и генералната секретарка на Собранието, Марина Димовска, соопшти прес-службата на законодавниот дом.
Гаши, посакувајќи му добредојде, го запозна гостинот со актуелната состојба во земјава, во светло на актуелните геополитички тензии на Блискиот Исток и војната во Украина. Ја предочи посветената политика на Македонија како кредибилен сојузник кој како и досега ефективно ќе придонесува за обезбедување на регионалниот и глобалниот мир и безбедност. Во време на зголемена глобална неизвесност, претседателот Гаши ја нагласи важноста на блиските односи, одржливиот политички дијалог и заедничката посветеност на меѓународното право и колективната безбедност. Притоа, тој предочи дека членството на земјава во ЕУ не е само како институционално прашање на зачленување. Истакна дека во светло на тековните нестабилности, прашањето на европската интеграција на регионот на Западен Балкан сè повеќе станува и прашање поврзано со европската безбедност.

Генералниот секретар Руте се заблагодари на топлото гостопримство и ја поздрави посветеноста на земјава во зголемувањето на процентот за национална и колективна безбедност, со што се манифестира нејзината способност да ги прифати обврските од членството во НАТО. Ги поздрави напорите што Република Северна Македонија ги вложи во обезбедување соодветна помош за Украина, со што заедно со останатите сојузници покажа висок степен на солидарност. Во тој контекст соговорниците споделија заеднички оценки за одржување на конзистентни позиции и целосно усогласување со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ (ЗНБП), заедничките одбранбени иницијативи на Европската Унија и силна поддршка на Украина.
Руте ја поздрави посветеноста на нашата земја како земја членка на НАТО во фрагилен регион каде не се сите држави членки на НАТО или имаат различен степен на партнерство со Алијансата, во промовирање на атмосфера и политика на регионална стабилност и висок степен на учество во мировните мисии на НАТО. Ја нагласи важноста на вокалноста на парламентите и парламентарците како незаменлив демократски инструмент за поддршка на државните приоритети, особено во сферата на јакнењето на одбранбените капацитети на армијата и јакнење на безбедноста, согласно проектираните визии на Алијансата.
На посебна седница, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте имаше и свое обраќање пред пратениците на Собранието.
Македонија
Сите полицајци во земјава денес ќе добијат телеграма: Секој што ќе биде посочен дека е можен сторител на семејно насилство да биде повикан во полиција
Министерот за внатрешни работи, Панче Тошковски со телеграма, која ќе ја испрати уште денес, ќе ги извести сите полициски службеници дека треба да го повикаат на разговор секој што ќе биде посочен како можен сторител на семејно насилство, без разлика дали се работи за маж или за жена.
„Полициско поставување во иднина посебно ќе биде фокусирано и на сторителите. За секој еден ваков случај каде што ќе имаме доза на сомнеж, па макар и на најмал сомнеж секој еден кој што ќе биде посочен дека е сторител на семејно насилство ќе биде повикуван во полициска станица на информативен разговор. Еве јавно го кажувам тоа, секој еден, без разлика дали е од машки пол, од женски пол којшто ќе биде посочен дека е сторител на семејно насилство, ќе биде повикан на информативен разговор во полициска станица. Секој еден. Денес ќе спроведеме телеграма до сите полициски службеници на територија на државата со која во рамки на полициското работење ќе дадеме инструктивни упатства. Тоа ни го дозволува Законот за полиција и врз снова на таков тип полициски дејствија ќе можеме да навлеземе во рамки на одредени оперативни активности кои ни се дозволени согласно закон“, рече денес министерот на прес-конференција на која соопшти детали за трагедијата во Карпош во која загинаа мајка и шестгодишно дете по пад од зграда само два часа по пријавата во полиција за несогласување меѓу сопружниците.
Министерот Тошковски ги повика сите граѓани кои ќе сведочат на семејно насилство тоа да го пријават во полиција. Најави дека за случајот во Карпош посебно ќе го истражат постапувањето на полицијата и повика на фокусирано постапување и од останатите институции, посебно од Центарот за социјални работи за да се подобрат состојбите во иднина.
Македонија
Сиљановска-Давкова по средбата со Руте: Итната интеграција на Западен Балкан во ЕУ е најголема гаранција за мир
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова денеска го пречека генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во прва официјална посета на земјава, на церемонија со највисоки државни и воени почести.
По тет-а-тет средбата и пленарниот состанок на македонската и делегацијата на НАТО, претседателката изјави дека посетата доаѓа во време на сериозни и непредвидливи безбедносни предизвици, што, како што рече, ја потврдува важноста на сојузничката солидарност и заедничката одговорност во рамките на Алијансата.
Таа го информираше Руте за викенд-седницата на Советот за безбедност, на која било заклучено дека, и покрај стабилната внатрешна состојба, е потребно постојано следење на настаните и навремено реагирање. Сиљановска-Давкова нагласи дека актуелните геополитички тензии, војната на европско тло, сајбер и хибридните закани бараат будност, рано предупредување и одржливи инвестиции во одбраната.

Претседателката истакна дека земјава како кредибилен сојузник го спроведува Планот за инвестиции во одбраната и ги исполнува обврските од самитите во Велс и Хаг, вклучително и издвојувањето најмалку 2% од БДП за одбрана, од кои над 30% се наменети за модернизација.
Таа ја потенцираше и активната улога на македонската армија во борбените групи во Латвија, Бугарија и Романија, како и во мисиите КФОР во Косово и ЕУ-АЛТЕА во Босна и Херцеговина, додавајќи дека безбедноста е заедничка одговорност. Во разговорите, како што рече, не изостанала ни поддршката за Украина и заложбата за праведен и траен мир.
Генералниот секретар Руте ја потврдил значајната улога на земјава во безбедноста на Западен Балкан, оценувајќи дека регионот е од стратешко значење и дека Алијансата нема да дозволи создавање безбедносен вакуум.

На крајот, Сиљановска-Давкова порача дека најголема гаранција за мирот и безбедноста на Западен Балкан е неговата итна и целосна политичка интеграција во Европската Унија. Таа повика да се става крај на „вештачките причини“ и историско-идентитетските блокади за членство и фокусот да се насочи кон исполнување на Копенхашките критериуми.
Претседателката изрази очекување дека на Самитот на НАТО во 2026 година во Анкара посебно внимание ќе биде посветено на безбедносната состојба во регионот.

