Македонија
Засилена регионална соработка и усогласување на реформите: Клучот за интеграција на Западен Балкан во ЕУ
На денешниот настан „Унапредување на регионалната соработка: Патот кон заедничкиот регионален пазар (ЗРП) и интеграцијата во ЕУ во Западен Балкан“ беше истакната итната потреба за посилна регионална соработка и усогласување на реформите за да се обезбеди успешна интеграција на Западен Балкан во Европската унија.
Настанот следуваше по 10-тиот Самит на Берлинскиот процес, но и растечките економски предизвици, поради што беше нагласена критичната улога на граѓанското општество и креаторите на политиките во обликувањето на реформите кои ќе обезбедат долгорочна стабилност и раст за регионот.
Настанот, организиран од Институтот за европска политика (ЕПИ) – Скопје и Институтот за соработка и развој (ЦДИ), се одржа во Europe House во Скопје како дел од CRM Week. Дискусиите се фокусираа на иднината на Акциониот план на Заедничкиот регионален пазар (ЗРП) 2025-2028 и Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан, потпирајќи се на препораките од граѓанското општество, владините претставници и меѓународните партнери.
Настанот беше отворен со обраќања на Н.Е. Петра Дрекслер, германска амбасадорка во Северна Македонија, која ја истакна важноста на Берлинскиот процес за унапредување на регионалната соработка и вклучувањето на тинк-тенк и граѓанските организации во мониторирање на процесот уште на самиот почеток со цел да се обезбеди фокус на самата имплементација на целите.
Бен Нупнау, заменик-шеф на Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија, кој ја повтори посветеноста на ЕУ за поддршка на реформските агенди на Западен Балкан и истакна дека ЕУ е силно посветена на унапредувањето на напорите за регионала интеграција во патот кон полноправно членство со што ќе се отвори потенциал за економски раст. Дополнително нагласи дека таков заеднички регионален пазар би можел да додаде 10% од производството на западниот свет.
Оливера Цени Бардиќи, експерт за трговија од ЦЕФТА, даде детален преглед на Акциониот план за ЗРП 2 и ги наведе следните чекори по Самитот на Берлинскиот процес. Таа истакна дека со ЗРП1 имало пораст во тргувањето со стоки и услуги за околу 19% и дека регионалната трговија во ЦЕФТА е згоелемена двојно во послдениве пет години.
„Со иницијативата за Зелени коридори успеавме да заштедиме 20 години во чекање во време на 2023 година. Дополнително во 2023 година извозот на стоки во рамките на ЦЕФТА достигна 8,5 милијарди, што претставува зголемување од 123% во однос на 2013 година, кога изнесуваше 3,8 милијарди“ рече Цени-Бардиќи.
Една од клучните препораки од дискусијата за Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан е потребата од реформи во зелената и дигиталната трансформација, како и развој на човечкиот капитал за да се затворат празнините во пазарот на труд низ регионот. За да се обезбеди успешно спроведување на овие реформи, од клучно значење е да се зајакнат административните капацитети и реформските напори на национално ниво да се усогласат со пошироките регионални цели. Координацијата на реформите низ Западен Балкан е од суштинско значење за да се избегнат несогласувања и да се зајакне целокупниот процес на интеграција со ЕУ.
Во однос на Акциониот план за Заедничкиот регионален пазар 2025-2028 година, граѓанските организации ја истакнуваат важноста од справување со недостатоците на информации и имплементацијата, обезбедувајќи граѓаните ширум Западен Балкан да се свесни за нивните права и да имаат пристап до релевантна поддршка. Исто така, беше препорачано рамката за ЗРП да се прошири за да вклучи посилна социјална димензија и мерки за ублажување на негативните екстерналии. Дополнително, беше предложено формирање на постојан механизам за консултации и ангажирање на граѓанското општество за да се зајакне транспарентноста и да се овозможи континуиран придонес на ГО во креирањето на политиките за ЗРП.
Дополнителни придонеси на настанот дадоа и амбасадорот Андреј Лепавцов, CRM Шерпа во Министерството за надворешни работи на Северна Македонија, кој зборуваше за предизвиците и научените лекции од ЗРП1 и Марк Барет, експерт за економска политика од GIZ, кој го поврза ЗРП со поширокото законодавство на ЕУ. Настанот, исто така, имаше увид од граѓанското општество, при што Стефан Ристовски, истражувач во ЕПИ, и Сокол Зенели, експерт на проектот, понудија критички размислувања за улогата на граѓанското општество во ЗРП и потенцијалот за поинклузивни процеси на консултации за политиките.
Настанот заврши со дискусија за следните чекори за регионална соработка и улогата на граѓанското општество во обезбедувањето на ефективна имплементација на Акцискиот план ЗРП2 и реформите на Планот за раст на ЕУ.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
По 100 дена мандат, Ѓорѓиевски порача: „Скопје повторно почна да дише“
Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, објави отчет за првите 100 дена од мандатот, наведувајќи дека ја презел функцијата во услови на, како што рече, „град на раб на финансиски колапс – празна каса, блокирани сметки, јавни претпријатија со неисплатени плати, систем без дисциплина и долг од речиси 300 милиони евра“.
„Тотален колапс! Институции што одамна престанале да работат во служба на граѓаните“, наведува градоначалникот, додавајќи дека добил доверба од граѓаните и дека „таа доверба нема да биде изневерена“.
Според него, за три месеци се намалени обврските за повеќе од 40 милиони евра преку кратење на непродуктивни трошоци и воведување финансиска дисциплина, а стабилизирана е и исплатата на платите во јавните претпријатија.
Ѓоргиевски информира дека биле отстранети над 600 фиктивно вработени кои со години земале плата без да доаѓаат на работа, како и дека е спроведена акција за чистење во која, како што наведува, учествувале над 2.500 луѓе, стотина возила и биле отстранети повеќе од 4.500 тони отпад за 72 часа.
„Скопје повторно почна да дише“, наведува тој.

Градоначалникот посочува дека се деблокирани клучни инфраструктурни проекти, меѓу кои клучката кај „Момин Поток“, булеварот „Македонија“ со подземната сообраќајница, улиците „Љубљанска“ и „Перо Наков“, како и реконструкцијата на „Фрањо Клуз“.
Почнува изградба на нови кружни текови, булевари и монтажни катни гаражи, како и доизградба на булеварот „Борис Трајковски“.
Во делот на јавниот превоз, наведува дека со поддршка од Владата се работи на модернизација со нови еколошки автобуси и проекти за современ транспорт.
Ѓоргиевски информира и за уредување нови зелени површини, расчистување на Вардариште, изградба на Луна парк, како и за набавка на нов мебел, компјутери, интерактивни табли и прочистувачи на воздух за средните училишта. Посочува дека Скопје останува Европска престолнина на културата 2028.
Во обраќањето тој наведува дека буџетот за 2026 година е повисок и развоен, со рекордни капитални инвестиции во образование, култура, инфраструктура и животна средина.
„Наследивме долгови, но градиме стабилна иднина. Наследивме хаос, но воспоставуваме систем и ред. Наследивме разочараност, но ја враќаме надежта и достоинството“, наведува градоначалникот.
Ѓоргиевски упати благодарност до Советот на Град Скопје, до својот тим и до премиерот Христијан Мицкоски, наведувајќи дека „со дела, како никој во минатото покажа што значи вистинска грижа за граѓаните и вистинска поддршка за Скопје“.
Македонија
Промовирани првите акредитирани учебници по психијатрија
Амфитеатарот на Медицинскиот факултет во Скопје денеска беше полн – претставници од Министерството за здравство, деканот и продеканите на Медицинскиот факултет, раководители на катедри, голем број професори, доктори, специјализанти и претставници на студентски организации присуствуваа на свечената промоција на првите акредитирани учебници по психијатрија, со што се испиша историја во македонската психијатрија.
Уредници на првиот акредитиран учебник „Психијатрија“ се проф. д-р Славица Арсова Хаџи-Анѓелковска, проф. д-р Антони Новотни и проф. д-р Димитар Боневски. Тие се и автори на учебникот „Медицинска психологија и социологија“, заедно со Андромахи Наумовска, виш научен соработник.
Промоцијата на двата учебника ја отвори деканот на Медицинскиот факултет, проф. д-р Светозар Антовиќ, кој рече дека учебниците ќе остават траен белег во наставата по психијатрија и ќе претставува значаен чекор напред во развојот на психијатриската наука во Македонија.
„Ова е историски момент, затоа што се темели на основите поставени од нашите професори од почетоците на психијатријата во Македонија. Ова се први учебници што се акредитирани и имаат академско, научно и практично значење“, рече Арсова Хаџи-Анѓелковска, директорка на Клиниката за психијатрија и автор на учебниците.
„Информации има насекаде, често расфрлани, без контекст, без тежина, без проверка. Учебникот е нешто сосема друго – тоа е знаење, со вткаено искуство, структура, логика, клиничко размислување, сомнежи, одговори, приоритети – тоа е учебникот што се обидувавме да го направиме и се надевам така ќе го доживеат нашите колеги“, рече во своето обраќање проф. д-р Антони Новотни.
Во однос на учебникот по „Медицинска психологија и социологија“, авторите кажаа дека станува збор за издание кое треба да го прочита секој доктор, бидејќи станува збор за водич за целосно разбирање на пациентите – како личност со своја историја, ставови, надежи и ресурси и дека тука лежи суштината на медицинската психологија – во спојот меѓу науката и човечноста.
Во знак на благодарност за минатиот труд и придонес во развојот на катедрата и наставата, директорката на Универзитетската клиника за психијатрија, Славица Арсова им додели благодарници на професорите во пензија од Универзитетската клиника за психијатрија и на рецензентите, за значаен придонес во развојот и унапредувањето на психијатријата.
Со издавањето на новите учебници, заокружени со денешниот настан, македонската психијатрија добива институционална зрелост – формализирана, акредитирана и систематизирана во сопствено академско издание.
Македонија
Сиљановска-Давкова прими претставници на „Стоп за Усје“
Претседателката, Гордана Сиљановска-Давкова, прими претставници на граѓанската иницијатива „Стоп за Усје“, кои ги образложија нивните ставови врзани за влијанието на цементарницата Усје врз квалитетот на воздухот и здравјето на луѓето.
Истакнувајќи ги своите барања, тие укажаа на потребата од воспоставување мерни станици со 24/7 мерење на загадувачките супстанци, целосна транспарентност на добиените податоци, како и усогласување со препораките на Светската здравствена организација за граничните вредности на ПМ10 честичките.
Претставниците на граѓанската иницијатива „Стоп за Усје“ споделија компаративни примери од други држави каде што пропишаните параметри се пониски од македонските.
Според нив, наместо да се ангажираат приватни акредитирани лаборатории за независни мерења, треба час поскоро да се забрза процесот на акредитација на државната лабораторија.
За нив, неопходна е поголема институционална поддршка и очекуваат надлежните, доследно, транспарентно и неодложно да ги извршуваат законските обврски во интерес на заштитата на животната средина и здравјето на граѓаните.
Претседателката, пред сè како граѓанка, ја сподели загриженоста за загадувањето на воздухот, почвата и водите, како едно од најгорливите прашања.
Сиљановска-Давкова ги сослуша аргументите и истакна дека со внимание ги следи нивните активности насочени кон поздрава и побезбедна животна средина, како врвен национален приоритет.
Таа потсети дека не случајно го именувала за член на Советот за безбедност, професор и научник од областа на метеорологијата и климатските промени, д-р Спиридонов.
Соговорниците се согласија дека животната средина е заедничка одговорност и стратешка определба, оти е неопходен континуиран дијалог меѓу граѓанските организации, институциите и стопанските субјекти заради креирање одржливи и долгорочни решенија, како и дека Собранието треба, согласно Деловникот, да ги отвори портите за нив во расправата за законите од областа на животната средина и вршењето на надзорната функција.

