Додека пред меѓународните чинители Мицкоски и ДПМНЕ глумат дека Изборниот законик им е реформа за која многу силно се борат да се донесе – тие се обидуваат одговорноста за неговото недонесување да ја префрлат врз опозицијата, велат од Левица и наведуваат дека нема да се откажат од барањето за една изборна единица.

Од таму велат дека партијата која има мнозинство во Собранието, ја предводела Работната група и го предложила текстот на законот, а денес глуми неутрален набљудувач кој наводно ќе прифател сѐ што ќе се договорат опозициските партии.

„Власта не може истовремено да биде и предлагач, и арбитер, и жртва. Ако ДПМНЕ навистина смета дека една изборна единица е исправно решение, нека застане зад сопствените ветувања, наместо кукавички да се крие зад потребата опозицијата прво да се договори. Црвената линија на ДПМНЕ не е една изборна единица, еднаквата вредност на секој глас или укинувањето на изборните неправди, туку гласањето на дијаспората. Наместо да ги бранат принципите што ќе создадат поправеден изборен модел, тие избраа да ја претворат дијаспората во политички штит зад кој ќе ја сокријат суштинската реформа. ДПМНЕ денес се однесува како со нивниот авторитарен однос и црвени линии поставени во последен момент да не е главната причина за недонесување на Изборниот законик, туку најмирна страна и негов случаен набљудувач. Сега смислија и алиби за одржување на нивната удобност, па процесот го префрлија врз опозицијата, а доколку реформата пропадне, повторно ќе ја обвини истата таа опозиција“, велат од Левица.

Според партијата, дополнително смешно е што се покажа дека патетичните обиди на ДПМНЕ да се претстави како заштитник на дијаспората пропаднаа уште пред да започнат.

„Очекуваа патриотски аплауз, а го добија спротивното. Ни дијаспората не им поверува дека преку ова одеднаш ја откриле љубовта кон иселениците. Јавноста препознаа дека темата беше извадена во последен момент како средство за одржување на статус-квото и овој модел од кои поголемите политички партии профитираат, а штетата е на сметка на Левица и граѓаните“, велат од Левица.

И конечно, додаваат од партијата, јавноста има право да постави едно многу непријатно прашање. „Европската Унија обезбедува околу 4 милиони евра поддршка доколку се донесе нов Изборен законик. Но, ако тој повторно не се донесе, според постојниот модел ДПМНЕ, СДСМ, ДУИ и ВРЕДИ повторно ќе поделат околу 10 милиони евра државни средства за платено политичко рекламирање. Кога ќе се стават бројките на маса, станува многу појасно зошто некои партии се толку комотни и инсистираат процесот да пропадне“, тврди Левица.

„На седницата на Уставниот суд конечно се разгледуваше Иницијативата поднесена од Левица за оценување на уставноста на одредбите од Изборниот законик кои единствено на Левица ѝ го ускратија и ќе и го ускратат правото за време на изборната кампања да се рекламира на телевизија, радио, интернет-портали и билборди“, велат од партијата Левица.

„Иако поради недоволен број гласови не беше донесена одлука и предметот останува отворен во фаза на гласање, денешната расправа ја откри неспорната вистина за која и дел од уставните судии се согласија, а тоа е дека постои нееднаков третман и дискриминација врз Левица.

И покрај тоа што на седницата беа изнесени низа фрапантно нестручни и правно неиздржани аргументи, трагични особено за уставни судии, како и излагања кои наликуваа на оние на портпаролите на ДПМНЕ, во прилог на отфрлањето на Иницијативата – дел од судиите укажаа дека политичкиот плурализам е невозможен без еднакви услови за политички натпревар.

Беше потенцирано дека фактот што за ова прашање се одлучувало во 2023 година не значи дека тогашната одлука треба догматски да се репродуцира бидејќи постојат нови околности кои претходно не биле разгледувани и предвидени.

Дел од судиите правилно укажаа дека нееднаквиот третман не завршува со ограничување на медиумскиот простор, туку директно влијае врз самиот изборен резултат. Изборниот исход не може да се смета за објективен ако уште во првата фаза од изборниот процес еден учесник е ставен во нерамноправна положба и му е ускратена можноста својата политичка програма да ја претстави под исти услови како сите останати. Повредата на начелото на еднаквост не започнува со броењето на гласовите, туку многу порано – во моментот кога на еден политички субјект му се одземаат еднаквите услови за политички натпревар.

Тоа беше суштинската порака на дел од уставните судии, кои препознаа дека еднаквоста мора да постои во целиот изборен процес, а не само на денот на гласањето.

Од друга страна, беше поразително да се слушнат излагањата на судиите Татјана Васиќ-Бозаџиева, Добрила Кацарска, Фатмир Скендер и Насер Ајдари. Игнорирајќи го Уставот, својата функција и надлежноста на Уставниот суд, тие останаа цврсто приврзани за одлуката од 2023 година, иако околностите врз кои тогаш се темелела таа одлука – денес се суштински изменети.

Во 2023 година не постоеше денешната еклатантна и практично докажана дискриминација што произлезе од примената на спорните законски одредби, ниту пак постоеше конкретното искуство од изборен процес во кој една парламентарна партија беше целосно исклучена од платеното политичко рекламирање и воопшто можноста да се рекламира како сите останати политички партии.

Уште позагрижувачки беше фактот што, и покрај свесноста за бројните мислења, анализи и извештаи на релевантни институции во кои експлицитно се констатира дискриминацијата, нееднаквоста и нецелисходноста на оспорените одредби, дел од судиите јавно изјавија дека сакале едноставно да останат ʼдоследни на себеʼ, односно доследни на својата претходна одлука од 2023 година. Така, доследноста пред себе, ја поставија над должноста да ја штитат уставноста. Наместо да ја преиспитаат претходната позиција во светло на новите факти, тие избраа да ја бранат сопствената непогрешливост.

Не помалку апсурдни беа и аргументите дека евентуалното укинување на спорните одредби би создало правна празнина, бидејќи политичките партии тешко постигнувале консензус за Изборниот законик. Со ваквиот пристап, дел од судиите практично признаа дека при оценувањето на уставноста не тргнуваат од Уставот, туку од политичките последици што евентуално би ги произвела нивната одлука. Уставниот суд не постои за да ја проценува удобноста на законодавецот, ниту да ја амортизира неговата неспособност да постигне политички договор, туку за да ги отстрани од правниот поредок нормите што се спротивни на Уставот.

Дополнителен парадокс претставуваше и ставот дека доколку одредбите не биле добри, Собранието требало само да ги измени. Со таквото резонирање, самиот ја доведе во прашање смислата на постоењето на Уставниот суд. Ако противуставноста треба да ја поправа законодавецот по сопствено убедување, тогаш која е уставната функција на Судот? Да констатира дека постои проблем, но да не интервенира?!

Денешната расправа покажа дека правниот проблем повеќе не е спорен – спорна останува само подготвеноста на дел од уставните судии да го применат Уставот под притисок да не го стпрат тоа од страна на ДПМНЕ и другите олигархиски партии.

Кога една парламентарна партија може со закон да биде единствена исклучена од медиумскиот простор, а дел од судиите и понатаму тоа го сметаат за прифатливо само затоа што некогаш претходно донеле поинаква одлука, тогаш не станува збор за заштита на правната сигурност, туку за опасна релативизација на уставните начела. Уставниот суд не смее да биде институција што ја конзервира неправдата“, се наведува во соопштението на партијата Левица.

„Јавноста во Македонија е сведок на целосна конфузија предизвикана од опозициските партии СДС, Левица и ДУИ. Првиот ден седнуваат и се договараат за Изборниот законик, а веќе следниот ден, откако ќе преспијат, го блокираат истиот закон за кој првично постигнале договор. Во јавноста пласираат одредени тези, а зад затворени врати, всушност, преговарале и преговараат за сосема други прашања“, велат од ВМРО-ДПМНЕ.

„Наместо да учествуваат во носењето на Законот со кој ќе се зголемат демократските права за остварување на уставно загарантираното право на глас, оваа дезориентирана опозиција, сака враќање назад и намалување на правото на глас на дијаспората.

Како ВМРО-ДПМНЕ и порачуваме на СДС, Левица и ДУИ, како што се договорија да го блокираат, да седнат и да се договорат што сакаат од Изборниот законик, а како владејачко мнозинство ќе прифатиме се што ќе побараат, само да се прошири и унапреди правото на глас и дијаспората да гласа по пошта или електронски.

Прво нека се договорат меѓу себе, сакаат една изборна единица, нека договорат и модел за финансирање, нека договорат и прифатлив начин за поплаките, а можат и да се договорат и да го изберат моделот за изјаснување, гласање, на дијаспората.

ВМРО-ДПМНЕ нема проблем да разговара за секое прашање што е важно за унапредување на политичкиот систем, за продолжување на реформите, за европската интеграција на државата и за интересите на сите граѓани, без разлика каде се наоѓаат.

Нашата определба е разговори и дијалог, а не блокади и сето она за што ќе се договорат овие опозициски партии и ќе го понудат до нас, ние тоа ќе го прифатиме. Демократското право на глас на македонските иселеници и Изборниот законик, воопшто, не смеат да бидат жртви на дневнополитички калкулации.

ВМРО-ДПМНЕ е подготвено веднаш да седне на маса и да разговара во интерес на државата и на сите нејзини граѓани, доколку СДС, Левица и ДУИ изградат единствен став и покажат искрена волја за договор“, се наведува во соопштението на ВМРО-ДПМНЕ.