Свет
Американски научници: Поради климатските промени, можеби ни се заканува нова пандемија
Климатските промени ќе принудат многу животни да ги напуштат своите постојни екосистеми во области погодни за живеење, каде нивното мешање со други животински видови во голема мера ќе го зголеми ризикот од взаемно пренесување на вируси и појава на нови, покажаа резултатите од новата студија.
Во исто време, ризикот од нови болести потенцијално преносливи на луѓето се зголемува, а може да претстои уште една пандемија, предупредија американските научници.
Врз основа на студиите на сегашните климатски модели, податоците за уништувањето на природните живеалишта и начинот на кој вирусите минуваат од еден вид на друг, научниците укажуваат на уште помрачна проекција на иднината до 2070 година за планетата на која живееме.
И таа траекторија се чини дека е неповратна, дури и ако зголемувањето на температурата е ограничено на 2 степени Целзиусови, според авторите од Универзитетот Џорџтаун во Вашингтон кои ги објавија резултатите од студијата во списанието Nature.
Во моментов постојат најмалку 10.000 познати вируси во светот кои можат да преминат од животните на луѓето и кои тивко циркулираат меѓу дивите цицачи, главно во длабочините на тропските шуми, покажуваат нивните истражувања.
Зголемените температури можат да ги принудуваат овие цицачи да ги напуштат своите родни живеалишта, а во попогодни, постудени области за прв пат ќе се сретнат со други животински видови, што ќе овозможи најмалку 15.000 нови вируси да можат да преминат од животно на животно до 2070 година, предвидуваат експертите.
Овој процес веројатно веќе е започнат и ќе продолжи дури и ако светот наскоро успее да ги намали емисиите на јаглерод. Научниците истакнуваат дека претставува голема закана за животните и луѓето.
„Имаме докази за нови и потенцијално деструктивни механизми на болести кои би можеле да го загрозат здравјето на животинската популација во иднина, но веројатно ќе имаат и последици по здравјето на луѓето“, вели коавторот на студијата Грегори Албери, биолог на Универзитетот Џорџтаун во Вашингтон.
Петгодишната студија испитувала 3.139 видови цицачи, проектирајќи како нивните глобални движења ќе се променат според серијата сценарија за глобално затоплување. Научниците исто така анализираа како нивните движења ќе влијаат на преносот на вирусот.
Откриле дека новите контакти меѓу различните цицачи ќе се удвојат. Тие би се појавиле каде било во светот, но би биле особено концентрирани во тропска Африка и Југоисточна Азија.
Глобалното затоплување ќе влијае и во густо населените области каде што „луѓето најверојатно ќе бидат почувствителни и поранливи на промените во животната средина, а некои вируси ќе се шират глобално од кој било од овие населени центри“.
Веројатни жаришта се регионот Сахел, етиопските висорамнини, долината Рифт што минува низ Етиопија, Кенија и Танзанија, Индија, источна Кина, Индонезија, Филипините и некои понаселени делови на Европа, покажа истражувањето.
Скриената закана, предупредуваат научниците, е претставена со 10.000 вируси кои „тивко циркулираат“ меѓу дивите цицачи во тропските шуми и може да се пренесат на луѓето.
Како единствениот цицач кој може да лета, лилјакот може да патува далеку поголеми растојанија од своите роднини на копно, со што шири разни болести.
Експертите веруваат дека овој процес е веќе започнат и е неповратен, а нивната студија сугерира дека лилјаците се одговорни за огромното мнозинство на потенцијални први средби со други цицачи, најмногу во Југоисточна Азија.
Дури и ако светот успее да ги намали сегашните емисии на стакленички гасови многу брзо и „масовно“, се чини дека тоа нема да придонесе за решавање на овој проблем.
Проекциите покажаа дека во најблагото сценарио, кога се земаат предвид климатските промени, може да има повеќе пренос на вируси меѓу животинските видови.
Истражувачите исто така се обидоа да утврдат кога би можеле да почнат да се случуваат такви први средби меѓу различни животински видови, очекувајќи дека тоа ќе биде кон крајот на овој век, но на нивно изненадување се покажа дека повеќето први контакти се случуваат помеѓу 2011 и 2040 година и континуирано се зголемуваат.
„Овој процес е веќе во тек и не можеме да го спречиме ниту во најдоброто сценарио за климатски промени. Но, можеме и мораме да преземеме мерки кои ќе ни обезбедат подобра здравствена инфраструктура која ќе ги заштити и животинската и човечката популација“, рече Албери.
Тој вели дека „доцна е трендот да се промени, но важно е да станеме свесни за фактот дека климатските промени наскоро ќе бидат најголемиот светски глобален двигател на болести, поради што треба да изградиме добри здравствени системи кои ќе можат да се справат со нив. .
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
(Видео) „Не знаеме дали има луѓе под урнатините“: голем пожар по експлозија во зграда во Холандија, има повредени
Неколку лица се повредени откако голема експлозија предизвика пожар во зграда во центарот на Утрехт, еден од најголемите градови во Холандија.
„Неколку згради се урнаа по експлозијата. Четири лица се повредени и се однесени во болница на лекување“, објавија локалните власти на нивната веб-страница.
„Не сме сигурни дали сè уште има луѓе заробени под урнатините. Полицијата работи напорно на истрагата“, рече градоначалничката Шерон Дијксма.
NOW: Explosion in Utrecht, Netherlands, caused widespread destruction. pic.twitter.com/w9OvurJKmo
— OSINT Spectator (@osint1117) January 15, 2026
Локалните власти соопштија дека имало голема штета во овој густо населен дел од градот, додавајќи дека причината за експлозијата сè уште е непозната.
Жителите кои морале да ги напуштат своите домови од безбедносни причини биле сместени во хотел во близина.
Фото: ЕПА
Регион
(Видео) Рама се пошегува за Црна Гора: „Подгорица може да стане новиот Брисел“
Албанскиот премиер Еди Рама учествуваше на панелот на Самитот „Недела на одржлив развој“ во Абу Даби, каде што, во својот препознатлив хумористичен и ироничен стил, даде низа коментари што го привлекоа вниманието на јавноста, анализираат медиумите во регионот.
Зборувајќи за амбицијата на Албанија да обезбеди енергетски суверенитет до 2028 година, Рама во еден момент му се обрати на модераторот на панелот, алудирајќи на Грција и нејзиниот однос со културното и филозофското наследство. Тој на шега рече дека „Грците често ги потценуваат другите нации, сметајќи дека имаат монопол врз филозофијата и дека се единствените наследници на Платон и Аристотел“, нагласувајќи дека, според него, тоа не е вистина.
Sarcasm of P.M Edi Rama has no end!!!
“Montenegro is the greatest and biggest country in the region. They gave 50 million citizens. We are small, but Montenegro is the one." pic.twitter.com/89zifCh2ih— Sami Flamuri🇦🇺🇦🇱 (@SamiFlamuri) January 15, 2026
Потоа, Рама се осврна и на Црна Гора. Тој истакна дека не сака да „го губи времето на Црна Гора“, но со иронични пофалби рече дека таа е „најголемата земја во регионот“ со „50 милиони жители“, додека Албанија, додаде тој, е мала земја.
Во овој дух, Рама рече дека, доколку Европската Унија остане далеку и не успее во процесот на проширување, „новиот Брисел“ може да стане Подгорица. Според него, во тој случај, Подгорица би била главен град за 500 милиони луѓе, а Црна Гора би била во самиот центар на Европа.
Албанскиот премиер користел сличен тон и претходно, за време на јавни настапи и меѓународни собири, кога зборувал за Црна Гора и регионот. Неговите коментари често се проткаени со хумор, сатирични споредби и политичка порака, особено кога зборува за застојот во европската интеграција на Западен Балкан, според написите.
Како што претходно истакнаа учесниците на ваквите состаноци, изјавите на Рама не треба да се сфаќаат буквално, туку како дел од неговиот препознатлив начин на комуникација, со кој тој го привлекува вниманието кон сериозни политички теми и проблеми во регионот преку шеги и метафори.
Свет
Фон дер Лајен ветува нова безбедносна стратегија на ЕУ во врска со Гренланд
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, вети нова безбедносна стратегија за Европа, откако САД се заканија дека ќе го анектираат Гренланд.
Функционерката на ЕК, која дојде во посета на Кипар, ги опиша САД како партнер кога новинарите ја прашаа за ситуацијата во Гренланд, објави Гардијан.
Во исто време, Фон дер Лајен истакна дека ЕУ ја удвојува својата економска поддршка за Гренланд.
„Јасно е дека Гренланд може да смета на нас политички, економски и финансиски.
А кога станува збор за неговата безбедност, дискусиите за безбедноста на Арктикот се првенствено клучно прашање за НАТО“, рече шефицата на европската дипломатија.
Според неа, Арктикот и безбедноста на таа област се клучни теми за ЕУ.
Фон дер Лајен не сакаше да даде детали за тоа што би можела да вклучува европската безбедносна стратегија, неколку дена откако комесарот за одбрана на ЕУ, Андријус Кубилијус, ја презентираше идејата за формирање заедничка, европска армија.
„Почнуваме да работиме на нова европска безбедносна стратегија и на почетокот на работата не е мудро да се ограничуваат или прошируваат различни теми“, рече таа.
За време на неговиот прв мандат, американскиот претседател Доналд Трамп му кажа на својот висок помошник Џон Болтон во 2018 година дека еден истакнат бизнисмен штотуку предложил САД да го купат Гренланд, потсети Гардијан.
Болтон дознал дека бизнисменот е Роналд Лаудер, наследник на глобалниот козметички бренд Есте Лаудер, кој го познава Трамп, исто така богат њујорчанец, повеќе од 60 години. Повторното разгорување на идејата на Лаудер од страна на Трамп за време на неговиот втор мандат е типично за начинот на кој работи претседателот, рече Болтон.
„Тој ги прифаќа информациите што ги слуша од пријателите како вистина и не можете да го поместите неговото мислење“, рече функционерот, пренесува Танјуг. Сега се чини дека овој предлог ги поттикна империјалистичките амбиции на Трамп, бидејќи, осум години подоцна, тој размислува не само за купување на Гренланд, туку и за евентуално освојување со сила, објави британскиот весник.
Путин: Светот станува поопасен, ситуацијата на меѓународната сцена се влошува
Рускиот претседател Владимир Путин денес изјави дека меѓународната ситуација се влошила и дека светот станува поопасен, но не ја спомена...
Претреси на повеќе локации поради сомнежи за даночна измама од поголеми размери
Од попладнево, под раководство на јавен обвинител од Основно јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК),...
Поддршка за новиот закон, пасивното пушење е докажана причина за сериозни болести, велат од Институтот за медицина на трудот
Институтот за медицина на трудот на РСМ, СЗО Колаборативен центар, како водечка јавно-здравствена установа во оваа област, изразува целосна и...
ИЈЗ: Нема потреба од продолжување на зимскиот распуст, грипот на ниво на средна активност
Во втората недела од 2026 година, состојбата со грипот во земјава се наоѓа на ниво на средна активност, со зголемен...
Муцунски: Одлуката на САД не значи крај за туристичките визи и „Ворк енд травел“ програмата
Министерот за надворешни работи, Тимчо Муцунски, појасни што значи одлуката на САД за стопирање на процесот на издавање на визи....
Двомесечно бебе почина во болницата во Кавадарци, телото е предадено на обдукција
Синоќа во ОВР Кавадарци е пријавено дека околу 21:35 часот на детското одделение во Општа болница Кавадарци починало бебе на...
„За почиста Македонија“ со петиција до Владата: казни и за фрлање отпад од автомобилите преку „Сејф сити“
Организацијата „За почиста Македонија“ собра 1.000 потписи за петицијата со која се бара системот за сообраќајни прекршоци „Сејф сити“ да...
Фирма фатена на дело – нелегално вршела поштенски услуги и криумчарела пратки, Царинската управа поднесе кривична пријава против две лица
Царински инспектори од Одделението за истраги, во координирана акција со МВР, УЈП, Агенцијата за пошти и Државниот пазарен инспекторат, извршија...
Израел и Иран постигнаа таен договор преку Русија
Во услови на високи тензии, Израел и Иран тајно разменија пораки, со посредство на Русија, уверувајќи се едни со други...
Иранско судство: Демонстрантот Ерфан Солтани не е осуден на смрт
Иранското судство ги негираше извештаите дека демонстрантот Ерфан Солтани е осуден на смрт, објавија иранските државни медиуми. Солтани претходно беше...
Егзекуцијата на иранскиот демонстрант Ерфан Солтани е одложена, велат семејството и групата за човекови права
Егзекуцијата на иранскиот демонстрант Ерфан Солтани не е извршена вчера, потврдија член на семејството и Хенгав, група за човекови права...
Неколку земји издадоа предупредувања до своите граѓани веднаш да го напуштат Иран
Неколку земји издадоа предупредувања до своите граѓани да избегнуваат патувања во Иран или веднаш да ја напуштат земјата поради задушувањето...
Трамп: Зеленски е главната пречка за постигнување договор
Американскиот претседател Доналд Трамп во средата изјави дека лидерот на иранската опозиција Реза Пахлави „изгледа многу пристојно“, но изрази неизвесност...
Грипот ја однесе првата жртва: почина 75-годишна жена
Вирусот на грипот ја однесе првата жртва оваа зима. Седумдесет и петгодишна жена починала пред три дена на Клиниката за...
И Македонија на листата на земји во кои САД ја запираат обработката на имигрантски визи, според „Фокс Њуз“
Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп ја запира обработката на имигрантски визи за апликанти од 75 земји, соопшти во средата...
Филипче: Нема услови за укинување на техничката влада
Претседателот на опозициската СДСМ, Венко Филипче, на прес-конференција изјави дека укинувањето на техничката влада треба да се случи дури кога...
(Видео) Мицкоски: Техничката влада треба да замине во минатото, но ако СДСМ мислат дека е потребна за следните избори, во ред, прифаќаме
Претседателот на Владата, Христијан Мицкоски на прес-конференцијата по завршување на лидерската средба извести дека сите присутни се согласиле дека техничката...
Мој ДДВ не се укинува – налозите за исплата во февруари се подготвуваат, извести УЈП
Управата за јавни приходи ги демантира написите во дел од медиумите дека се укинува мерката „МојДДВ“. „Јасно и недвосмислено истакнуваме...
Загина маж во пожар во стан во Тетово: со изгореници се здобило уште едно лице
Вчера во 19:20 часот во СВР Тетово е пријавено дека на улицата „180“ во Тетово настанал пожар во стан, сопственост...
Oбјавена листата на најмоќните пасоши за 2026 година: Македонија бележи напредок
Азиските земји продолжуваат да доминираат на рангирањето на најмоќните пасоши во светот, според најновиот извештај на „Henley Passport Index“. Сингапур...
