Претседателот на иранскиот Парламент, Мохамед Багер Галибаф, изјави денеска дека Иран отсега ги смета војските на земјите-членки на Европската Унија за „терористички групи“, повикувајќи се на законската регулатива од 2019 година.

Оваа одлука доаѓа откако министрите за надворешни работи на ЕУ во четвртокот одлучија да ја прогласат Иранска револуционерна гарда (ИРГЦ) за терористичка организација, поради крвавото задушување на неодамнешните антивладини протести. Овој потег на Унијата се смета за главно симболичен, со оглед на тоа што ИРГЦ веќе е под санкции на ЕУ поради прекршување на човековите права.

– Европа сака да му угоди на својот господар, Америка, со овие мерки, изјави Галибаф во Парламентот, пренесува ДПА. Видеата објавени од иранските медиуми покажаа пратеници облечени во униформи на ИРГЦ во знак на солидарност, додека дел од нив скандираа „Смрт за Америка“ и „Смрт за Израел“.

Тензиите меѓу САД и Иран се на високо ниво по смртоносното задушување на протестите во земјата. Американскиот претседател Доналд Трамп изрази поддршка за демонстрациите и најави „многу силни мерки“ доколку Иран продолжи со егзекуции на демонстрантите. Дополнителни спорови се појавија и околу иранската нуклеарна и ракетна програма, при што Трамп неделава сугерираше можен напад, изјавувајќи дека „масивна армада се движи кон Иран“.

Иранската страна соопшти дека е подготвена да ги продолжи преговорите со САД, но инсистира на целосна контрола врз своите одбранбени капацитети. САД беа првата земја во светот што ја прогласи ИРГЦ за терористичка група во 2019 година, за време на првиот мандат на Трамп. ИРГЦ е елитна воена сила на Иран, која во последните децении значително го прошири и своето социјално и економско влијание преку инвестиции во авиокомпании и хотелски синџири.

Социјалните мрежи наскоро би можеле да се соочат со нова, далеку пософистицирана закана – роеви на вештачка интелигенција што ќе шират дезинформации, ќе ги вознемируваат корисниците и ќе влијаат врз демократските процеси. На ова предупредуваат научници, кои велат дека ваквите системи би можеле радикално да го променат начинот на кој се формира јавното мислење во дигиталниот простор.

Според коментар објавен на 22 јануари во научното списание Science, таканаречените „роеви на вештачка интелигенција“ имаат потенцијал да станат ново оружје во информативните војни.

Тешко препознатливи дигитални актери

За разлика од класичните ботови, кои најчесто се примитивни и релативно лесно се откриваат, овие напредни системи можат убедливо да го имитираат човечкото однесување. Тие се способни да се прилагодат на онлајн-заедниците во кои се вметнати, да комуницираат со други корисници и да создадат впечаток на спонтано и автентично дејствување.

Со други зборови, на корисниците може да им изгледа дека пред нив се формира мнозинско мислење, иако во реалноста тоа е внимателно оркестриран процес управуван од вештачка интелигенција.

Замислете ситуација во која ставовите во вашата омилена онлајн-заедница одеднаш почнуваат брзо да се зацврстуваат околу теми за кои до неодамна се воделе жестоки дебати. Луѓето, по правило, имаат тенденција да го следат она што го доживуваат како мнозинско мислење. Проблемот настанува кога тоа „мнозинство“ всушност не постои, туку е создадено од невидлив рој агенти на вештачка интелигенција што дејствуваат во интерес на поединец, политичка партија, корпорација или држава.

Слабост на човечката природа

Како што објаснува коавторот на коментарот, Јонас Кунст, професор по комуникација на норвешкото бизнис училиште BI, луѓето по природа се склони кон конформистичко однесување. Тие често ги прифаќаат ставовите и однесувањата на мнозинството затоа што тоа им дава чувство на сигурност, припадност и социјална коректност – дури и кога не се целосно убедени дека мнозинството е во право.

Иако ретко сакаат да го признаат тоа, многумина веруваат дека ставот што го дели мнозинството има посебна вредност. Токму оваа слабост, предупредува Кунст, роевите на вештачката интелигенција би можеле исклучително ефикасно да ја искористат.

Од манипулација до дигитален линч

Манипулацијата со јавното мислење, сепак, не е единствената опасност. Истите системи би можеле да се користат и за организирано онлајн-вознемирување. Луѓе кои не се согласуваат со доминантен наратив би можеле, наместо од вистински корисници, да бидат нападнати од роеви на вештачка интелигенција.

Таквите координирани напади би можеле да прераснат во своевиден дигитален линч, кој би траел сè додека целта не биде замолчена или целосно избркана од платформата.

Унгарскиот премиер Виктор Орбан изјави денеска дека војната претставува голем ризик за Унгарија, бидејќи, како што рече, „за разлика од САД, Европејците одлучија да ја поддржат војната и ќе ѝ обезбедат на Украина сè што ѝ е потребно за водење војна“.

– Порано или подоцна ќе испратат војници. Постојат писмени договори меѓу Франција и Велика Британија. Кога трупите ќе бидат испратени во Украина, војници ќе заминат и од Унгарија, особено ако земјата има влада која не може да каже ‘не’ во Брисел“, изјави Орбан.

Тој оцени дека за избегнување на вклучување во војната е потребна „памет“, додавајќи дека лидерите мора да бидат паметни, лукави и искусни.

– Можам да ја задржам Унгарија надвор од војна, за разлика од Иштван Тиса или Миклош Хорти, рече Орбан, алудирајќи на поранешни унгарски државници од периодот пред Втората светска војна.

Орбан изјави дека се спротивставува на „бриселската илузија“ дека војната нема да ја чини Европа ништо, бидејќи, според таа логика, Русија ќе плати репарации и ќе биде „плен“.

– Ако Унгарија влезе во војна, тоа би нè чинело нас, нашите деца и внуци во следните 10 до 20 години, затоа мораме да кажеме ‘не’, рече Орбан.

Тој додаде дека Унгарија не мора да зазема страна ниту со Украина, ниту со Русија.

– Јас стојам на страната на Унгарија. Имаме сопствени цели и национални интереси. Ќе купуваме гас и нафта од Русија и ќе тежнееме кон добрососедски односи со Украина по завршувањето на војната, изјави Орбан.

Според него, Унгарија не би можела да го задржи системот на ограничување на цените на комуналните услуги без евтина руска енергија, додавајќи дека прекинот на снабдувањето со руски гас и нафта би довел до повеќекратно зголемување на цените во споредба со соседните земји.

– Украина бара 800 милијарди евра за управување со државата во следните 10 години и уште 700 милијарди за воени цели. Таа сума би го финансирала унгарскиот пензиски систем 60 години и семејните субвенции 40 години, изјави Орбан.