Свет
Во светот се дадени милијарда дози вакцина против коронавирус
Деведесетгодишната Британка Маргарет Кинан е првата личност во светот што ја прими вакцината против коронавирус на 8 декември минатата годинна. Тоа беше зрак светлина за човештвото на крајот на разорната пандемиска година.
Шест месеци подоцна, светот дојде до бројка од милијарда дадени дози. Кампања за вакцинација без преседан и покрај ретките несакани ефекти, логистичките проблеми и нееднаквостите меѓу богатите и сиромашните, е единствениот глобален излез од пандемијата, пишува „Хина“.
Стравувајќи дека новите варијанти на коронавирусот може да ја намалат ефикасноста на вакцината, светот е во трка да вакцинира што повеќе луѓе пред да биде презаситен од нов бран на болеста што веќе уби три милиони луѓе во светот.
„Во нормални околности потребни се од пет до десет години за да се создаде нова вакцина“, рече во февруари претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лаен. „Ние го сторивме тоа за десет месеци. Тоа е огромен научен успех“, додаде таа.
За да се надмине скептицизмот во јавноста за вакцините, светските лидери, како што се американскиот претседател Џо Бајден, британската кралица Елизабета и папата Франциско, ја примија вакцината, а некои од нив пред камера.
Сепак, распределбата на вакцините останува проблем. Во богатите земји, каде што живее само 16 проценти од светската популација, досега се искористени приближно половина од произведените дози. Во исто време 29-те најсиромашни земји во светот добија само 0,1 проценти од дозите.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Чудните светли линии на Меркур сугерираат дека сепак не е „мртов“
Најмалата планета во Сончевиот систем, Меркур, можеби крие голема тајна. Според новите модели, необичните светли ленти што се протегаат низ неговите кратери и падини веројатно се знак за неодамнешна геолошка активност. Ова откритие сугерира дека Меркур, спротивно на претходните претпоставки на астрономите, не е геолошки „мртва“ и неинтересна планета, туку дека нејзиниот „пеколен пејзаж“ е сè уште активен, пишува Science Alert.
До неодамна, научниците знаеја само за мал број од овие светли ленти, официјално наречени линеи. Но, астрономот Валентин Бикел од Универзитетот во Берн и неговите колеги од Астрономската опсерваторија во Падова спроведоа студија што вклучуваше 402 такви формации. Нивната работа овозможува сосема нова слика за Меркур како изненадувачки нестабилна планета, со оглед на тоа што е мало небесно тело без атмосфера кое се лади веќе 4,5 милијарди години.
Користејќи машинско учење, тимот анализираше 100.000 слики со висока резолуција направени помеѓу 2011 и 2015 година. Тие открија дека долгите светли линии на површината на Меркур се претежно групирани на падините на кратерите свртени кон сонцето, иако не секогаш изгледа дека потекнуваат од постоечки вдлабнатини.
Се смета дека ваквите геолошки формации на други планети би еродирале брзо. Затоа, авторите на студијата претпоставуваат дека лентите на Меркур сè уште се формираат и развиваат денес. Со други зборови, тие не се траги од турбулентно минато, туку од сегашноста на планетата, поттикната од протокот на топлина и испарливи материи, како што е сулфурот, под површината.
Бикел објаснува можен механизам: „Испарителните материи можеби стигнале до површината од подлабоките слоеви преку мрежа од пукнатини во карпите, создадени од претходен удар.“
Повеќето од лентите, велат истражувачите, се чини дека потекнуваат од светли вдлабнатини познати како „шуплини“. Се верува дека овие шуплини се создадени и со ослободување на испарливи материи и обично се наоѓаат плитко под површината или по должината на рабовите на големи ударни кратери.
Тимот се надева дека ќе ја потврди својата хипотеза со нови слики од Меркур од мисиите на Европската вселенска агенција (ESA) и Јапонската агенција за истражување на вселената (JAXA). Доколку површината на Меркур е навистина сè уште активна, наскоро треба да добиеме подетален увид. Студијата е објавена во списанието Nature Communications Earth & Environment.
Свет
(Видео) Трамп: Не спиев на состанокот, само ги затворив очите
Дали спиеше или му беше досадно? За американскиот претседател Доналд Трамп, сè е, како што вели тој, во окото на набљудувачот.
Трамп рече дека не спиел, туку дека му било досадно, за време на состанокот на кабинетот во декември, кога постојано ги затворал очите.
„Некои луѓе рекоа дека ги затворил очите. Гледајте, беше доста досадно“, рече Трамп, предизвикувајќи смеа кај службениците во кабинетот на Белата куќа.
„Не спиев. Само ги затворив очите затоа што сакав да излезам оттаму. Патем, не спиев. Не спијам многу“, додаде тој.
This is elder-abuse territory. The Trump family should be held accountable for letting this happen. pic.twitter.com/cbbMMm93qf
— Republicans against Trump (@RpsAgainstTrump) December 2, 2025
На 79 години и во својот последен мандат, Трамп се обидува да ги отфрли сомнежите за сопствената виталност.
Тој често им се фали на новинарите за својата ментална подготвеност, им нареди на помошниците да објават повеќе од неговиот распоред и повремено се поигрува со идејата за трет мандат, и покрај уставните ограничувања.
Во претходните администрации, состаноците на кабинетот беа во голема мера затворени за камерите и се сметаа за рутински.
За Трамп, тие станаа еден вид сцена на која тој и неговиот тим ги истакнуваат достигнувањата за кои веруваат дека се недоволно објавени од медиумите.
Во еден случај минатата година, состанок емитуван во живо траеше повеќе од три часа, веројатно неговото најдолго јавно појавување пред камера.
Свет
(Видео) Луѓето се враќаат на Месечината за прв пат по 50 години
За прв пат по повеќе од половина век, човештвото се подготвува да се упати кон Месечината.
Мисијата „Артемис II“ на НАСА, чие лансирање е закажано за 6 февруари, ќе однесе четири астронаути на десетдневно патување околу Месечината, по што тие повторно ќе влезат во атмосферата на Земјата со рекордна брзина од околу 40.000 километри на час.
Who would you take with you on a trip around the Moon?
As we prepare to send our Artemis II astronauts around the Moon, we’d love to know who’s on your dream team. Use the hashtag #NASAMoonCrew and we may share yours during the launch broadcast: https://t.co/2cTxQZwOYf pic.twitter.com/UNvEJsVbSS
— NASA (@NASA) January 26, 2026
Иако мисијата не вклучува слетување, таа е клучен чекор во планот на САД за воспоставување долгорочно човечко присуство надвор од ниската орбита на Земјата, објавува „Еуроњуз“.
„Артемис II“ е втората мисија во програмата „Артемис“ на НАСА, започната во 2017 година со цел враќање на луѓето на Месечината и евентуално испраќање астронаути на Марс. Мисијата следи по успешниот тест лет без екипаж на „Артемис I“, кој орбитираше околу Месечината кон крајот на 2022 година.
For the crew of Artemis II, their mission will soon be reality. Learn about the challenges they face and the teamwork required to fly around the Moon.
Episode 2 of Moonbound is live—and free to watch on NASA+: https://t.co/NtKmF2gywp pic.twitter.com/KBHBmVYYd6
— NASA (@NASA) January 29, 2026
Астронаутите ќе летаат во новиот вселенски брод „Орион“, кој ќе биде лансиран во вселената со Space Launch System (SLS). Ова ќе биде прв пат луѓе да летаат во овие вселенски летала и прв пат човечки екипаж да се приближи до Месечината од „Аполо 17“ во 1972 година.
За разлика од идните мисии, „Артемис II“ не е дизајнирана за да слетуваат астронаути на површината на Месечината. Наместо тоа, екипажот ќе орбитира околу Месечината, ќе помине зад нејзината далечна страна и ќе се врати на Земјата. Мисијата е замислена како сеопфатен тест на системите што ќе се користат за идните слетувања.
НАСА го користи овој лет за да докаже дека нејзините вселенски летала, ракети и технологии за одржување на живот се безбедни и сигурни за патување на луѓето во длабоката вселена. Сценариото на мисијата „Артемис II“ потсетува на „Аполо 8“ во 1968 година, кога астронаутите за прв пат се прошетаа околу Месечината без да слетаат.

