Свет
Вселенскиот телескоп „Хабл“ ја откри најоддалечената ѕвезда досега
Вселенскиот телескоп „Хабл“ ѕирна во зората на космичката ера и откри светлина на ѕвезда што постоела во првите милијарда години по големата експлозија, што е нов рекорд, објавија астрономите.
Новооткриената ѕвезда, наречена Еарендел, е толку далеку што на нејзината светлина ѝ требале 12,9 милијарди години да стигне до Земјата од времето кога вселената била на седум проценти од својата сегашна старост.
Twinkle, twinkle farthest star ⭐@NASAHubble just smashed records by observing the farthest individual star ever seen. Its light took 12.9 billion years to reach us—so we’re seeing how it looked when the universe was less than a billion years old!
More: https://t.co/vVRHSAOf1r pic.twitter.com/I4QDxL9vKb
— NASA (@NASA) March 30, 2022
„Отпрвин речиси и не верувавме, беше многу подалеку од досега најдалечното“, рече астрономот Брајан Велч од Универзитетот „Џон Хопкинс“ во Балтимор, главен автор на трудот во Nature, кој го опишува откритието. Претходниот рекорд бил откриен во 2018 година кога универзумот беше стар четири милијарди години.
Бидејќи универзумот се шири, во моментот кога светлината на далечните ѕвезди ќе стигне до нас, растегнат е на подолги, поцрвени бранови должини, феномен наречен црвено поместување (redshift). Светлината на Еарендел доаѓа од ерата наречена redshift 6.2.
„Обично на овие растојанија цели галаксии изгледаат како мали точки, а светлината на милиони ѕвезди се спојува“, вели Велч во изјавата.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos
Свет
Самоубиствен напад во џамија во Исламабад: 11 загинати и речиси 100 повредени
Во експлозија во џамија во главниот град на Пакистан, Исламабад, загинаа 11 лица, а речиси 100 се повредени, соопштија локалните власти.
Според информациите, експлозијата се случила по петочната молитва во шиитска џамија.
„До експлозијата дојде по петочната молитва во шиитска џамија“, изјавил за АФП висок полициски извор кој сакал да остане анонимен.
Според објавите на социјалните мрежи, експлозијата се случила во Имам Баргах во областа Тарлаи Калан во предградието на Исламабад, при што има повеќе жртви и повредени.
На социјалните мрежи се споделуваат вознемирувачки фотографии од телата на жртвите, како и видеа од повредени верници кои ја преживеале експлозијата.
Првичните информации укажуваат дека нападот го извршил бомбаш самоубиец.
🚨 🇵🇰 #FLASHINFO | Une explosion dans une mosquée d’Islamabad (#Pakistan) en pleine prière du vendredi fait plus de 15 morts et 80 blessés.
Le nombre exact de victimes varie encore car les secours sont toujours sur place et les bilans évoluent rapidement. pic.twitter.com/jaHI22BB4u
— Saudi News FR 🆇 (@SaudiNewsFR) February 6, 2026

