Свет
Ден на Земјата – што може секој поединец да направи за да ја заштитиме нашата планета?
Додека голем број граѓани од католичка вероисповед од Европа и светот го празнуваат првиот ден од Велигден, 22 Април исто така се одбележува и како Ден на планетата Земја.
На овој датум во целиот свет секоја година се одржуваат разни настани со кои се изразува поддршка за заштита на животната средина, пренесува „Евроњуз“.
Глобална мрежа на голем број организации во текот на целата година работи на справување со најсериозните проблеми за нашата планета, како климатските промени, таложењето пластичен отпад, заштитата на загрозените видови и сл.
Како 22 Април стана Ден на нашата планета?
Мировниот активист Џон Меконел е првиот што ја предложил идејата за Ден на Земјата во 1969 година на конференција на УНЕСКО во Сан Франциско.
Неговата цел била на тој ден да ѝ се оддаде почит кон Земјата како дом на целото човештво и да се промовира концептот за мир меѓу луѓето, а со ваква порака денот првпат бил одбележан на 21 март 1970 година – првиот ден од пролетта на северната хемисфера.
Американскиот сенатор Гејлорд Нелсон го промовирал Денот на планетата Земја еден месец подоцна, на 22 април 1970 година, кога бил сведок за стравотните еколошки штети од масовното излевање нафта во Санта Барбара, Калифорнија, во 1969 година.
Иако првично станува збор за американска иницијатива, концептот беше преземен на меѓународно ниво во 1990 година, со настани организирани во 141 земја.
Како секој поеднинец може да влијае за да ја заштити Земјата?
Обединетите нации објавија прирачник со комичен наслов „Водич за тоа како мрзливите луѓе може да го спасат светот“, во кој се наведени повеќе активности што секој поеднец може да ги преземе за да придонесе кон целите за одржлив развој поставени од организацијата.
Листата категоризира предлози од ниво 1 до ниво 4, во зависност од тоа дали активностите се преземаат дома, на работа или во локалното место на живеење.
Еве неколку предлози од сите четири нивоа:
- Заштедете електрична енергија со приклучување повеќе апарати во продолжен кабел и целосно исклучувајте ги кога не ги користите вклучувајќи го и вашиот компјутер;
- Избегнувајте банкарските извештаи да ги подигате печатени на хартија и своите сметки плаќајте ги онлајн или преку мобилен;
- Не е можно во целост да се избегне купувањето храна и стока спакувана во пластична амбалажа, но гледајте тоа да го сведете на минимум;
- Купете си килим – теписите и килимите го прават вашиот под топол и ќе ви помогнат да заштедите при затоплувањето на домот;
- Практикувајте кратки туширања – со бањањето во када се троши многу повеќе вода отколку 5-10 минути минати под туш;
- Вашата коса и облека сушете ги природно наместо со помош на фен, односно машина. Кога ја перете облеката, внимавајте да го искористите целиот капацитет на машината;
- Јадете помалку месо, живина и риба. Повеќе ресурси се користат за да се обезбеди месо отколку растенија;
- Планирајте ги вашите оброци – при пазарење користете листа и избегнувајте да купувате водени од импулсот. Не наседнувајте на маркетинг-трикови кои ве тераат да купите храна, облека и предмети повеќе отколку што ви се потребни;
- Возете велосипед, пешачете или користете јавен превоз. Патувајте со автомобил само кога сте во поголема група;
- За пиење вода или кафе употребувајте амбалажи што повторно може да се искористат.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Трамп испраќа граничен експерт во Минесота: oд Волц побарано да се намали бројот на федерални агенти
Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека го испраќа својот „граничен цар“ Том Хоман во државата Минесота, по притисокот да се спроведе истрага за пукањето во кое федералните имиграциски агенти убија демонстрант овој викенд.
Трамп подоцна објави дека имал добар разговор со гувернерот на Минесота, Тим Волц, кој е демократ и со кого претходно имал остри размени, особено во врска со постапките на федералните имиграциски агенти во таа држава.
Протестите продолжија во Минеаполис, Минесота и други американски градови поради постапките на агентите на Службата за имиграција и царина (ICE) кои го убија 37-годишниот Алекс Прети минатиот викенд.
Ова е второ убиство за помалку од еден месец во Минеаполис во кое се вклучени агенти на ICE, кои беа задолжени од администрацијата на претседателот Трамп да се справат со нелегалните имигранти, анализираат медиумите.
Трамп денес напиша на својата социјална мрежа „Truth Social“ дека Хоман не бил вклучен во таа област, но дека ја познава и дека му се допаѓаат многу луѓе од таму, како и дека е цврст и фер и дека ќе му поднесува извештаи директно нему.
„Му реков на гувернерот Волц дека ќе му кажам на Том Хоман да го повика и дека ги бараме сите или сите криминалци што ги држат“, напиша Трамп на социјалните мрежи, осврнувајќи се на неговиот разговор со демократскиот гувернер на Минесота.
Трамп рече дека Волц е „среќен што Том Хоман доаѓа во Минесота“.
"Governor Tim Walz called me with the request to work together with respect to Minnesota. It was a very good call, and we, actually, seemed to be on a similar wavelength… Crime is way down, but both Governor Walz and I want to make it better!" – President Donald J. Trump 🇺🇸 pic.twitter.com/ZjrSDU8uAz
— The White House (@WhiteHouse) January 26, 2026
„Имавме толку огромен успех во Вашингтон, Мемфис, Тенеси и Њу Орлеанс, Луизијана, и практично на секое друго место што го „допревме“, дури и во Минесота, криминалот се намали во голема мера, но и гувернерот Волц и јас сакаме да биде уште подобро“, напиша Трамп, осврнувајќи се на постапките на агентите на ICE во другите федерални држави и главниот град на САД.
Волц во посебна изјава рече дека неговиот разговор со претседателот Трамп денес бил продуктивен, пренесува BBC. За време на разговорот, Волц рече дека укажал на потребата од „непристрасни истраги за пукањата во Минеаполис во кои се вклучени федерални агенти“, како и на потребата од намалување на бројот на федерални агенти во државата Минесота.
Волц рече дека Трамп се согласил да разговара со неговиот Оддел за внатрешна безбедност за да ѝ дозволи на државната полиција да учествува во истрагите за пукањето.
„Претседателот, исто така, се согласил да размисли за намалување на бројот на федерални агенти во Минесота и да соработува со таа држава на покоординиран начин за спроведување на имиграциските закони поврзани со насилни криминалци“, рече Волц.
Свет
Две медицински сестри во Индија заразени со вирусот „Нипа“, една во кома
Индиските власти потврдија два нови случаи на смртоносниот вирус „Нипа“ во Западен Бенгал, што ги натера здравствените службеници да воведат карантин и да го интензивираат надзорот. Станува збор за смртоносен вирус за кој нема лек, пишуваат медиумите.
Според извештаите, две медицински сестри во приватна болница во близина на Калкута се заразени со вирусот. „Две медицински сестри од приватна болница се заразени со вирусот „Нипа“, од кои едната е во критична состојба“, изјави здравствениот службеник Нарајан Сваруп Нигам.
Медицинските сестри работеле заедно од 28 до 30 декември, а во деновите што следеле, од 31 декември до 2 јануари, двете развиле висока температура и проблеми со дишењето. Откако нивната состојба се влошила, тие биле примени на одделот за интензивна нега во болницата каде што биле вработени на 4 јануари. Една од нив моментално е во кома, според написите.
Првичните наоди од истрагата сугерираат дека двете сестри го добиле вирусот од пациент со тешки респираторни симптоми. Пациентот починал пред да може да се тестира за „Нипа“. „Најверојатниот извор на инфекција е пациент кој претходно бил примен во истата болница. Го сметаме ова лице за пациент нулта и истрагата е во тек“, рече висок здравствен службеник вклучен во надзорот.
Воведени мерки и тестирање на лилјаци
Службениците објавија дека 180 лица во регионот биле тестирани за „Нипа“ до 20 јануари, а 20 лица кои имале контакти со висок ризик со заразените сестри биле ставени во карантин. Нигам потврди дека сите тестови досега биле негативни и дека оние во изолација ќе бидат повторно тестирани по период од 21 ден.
„Со оглед на сериозноста на инфекцијата со вирусот „Нипа“, болест со висока стапка на смртност и потенцијал за брзо ширење, на ситуацијата се пристапува со највисок приоритет“, рече висок службеник на Министерството за здравство.
Во истрагата се вклучени локални и национални агенции, вклучувајќи го и Националниот центар за контрола на болести. Како дел од истрагата, службениците започнаа и со тестирање на лилјаци во зоолошката градина Алипор во Калкута за да се исклучи можноста за инфекција. Истражувачите собрале примероци од крв и брисеви од лилјаци, а RT-PCR тестови се спроведуваат на лилјаци низ Западен Бенгал.
„Тимот собрал брисеви од лилјаци, следејќи ги сите протоколи“, рече директорката на зоолошката градина Трипти Сах. Други службеници рекоа дека се преземаат мерки на претпазливост и дека „нема причина за паника“.
Според Светската здравствена организација (СЗО), вирусот Нипа предизвикува низа болести, од асимптоматска инфекција до акутни респираторни проблеми и фатален енцефалитис, или воспаление на мозокот. Исто така, предизвикува тешки форми на болеста кај животните, како што се свињите.
Првата епидемија е регистрирана во Малезија во 1999 година, кога 100 луѓе починаа во Малезија и Сингапур. За да се спречи ширењето, еден милион свињи беа убиени, со сериозни економски последици за земјоделците.
СЗО вели дека вирусот најверојатно се пренесува преку изложеност на животински екскрети или контакт со ткивото на заразено животно. Некои епидемии се поврзани со овошје или овошни сокови контаминирани со урина или плунка на заразени овошни лилјаци. Болеста може да се пренесе и од човек на човек.
Не постои вакцина или лек за вирусот, а лекарите можат само да ги третираат симптомите. Инкубациониот период е од четири до 14 дена. Случаи на инфекција никогаш не се пријавени во Соединетите Американски Држави.
Повеќето луѓе кои се разболуваат целосно се опоравуваат, но некои пациенти пријавиле долгорочни невролошки ефекти од енцефалитис.
Рускиот орган за санитарен надзор објави дека во моментов нема регистрирани случаи на инфекција со вирусот „Нипа“ во Русија. За да се намали ризикот од внесување на вирусот во земјата, развиен е систем за дијагностичко тестирање и обезбедени се доволно залихи на тестови за навремено лабораториско откривање.
На граничните премини работи автоматизиран систем за следење познат како Периметар, кој овозможува идентификација во реално време на патниците со знаци на заразни болести и спречување на понатамошно ширење.
Тајванскиот центар за контрола и превенција на болести (CDC) вчера објави дека има намера да ја класифицира инфекцијата со вирусот „Нипа“ како заразна болест од категорија 5 по новите случаи во Индија. Овој потег би го сместил вирусот „Нипа“ меѓу новите или ретки инфекции со висок ризик за јавното здравје, што бара итно известување и посебни контролни мерки.
Според CDC, вирусот е под зголемен надзор во Тајван од 2018 година. Откако вирусот беше првпат откриен во 1998 година, регистрирани се повеќе од 750 случаи низ целиот свет, со стапка на смртност од околу 58 проценти.
Свет
Си-ен-ен: Европа ја разбра пораката од Вашингтон, стариот светски поредок е завршен
Поранешниот британски премиер Харолд Вилсон забележа дека „една недела во политиката е долго време“. Изминатата недела го докажа тоа. Изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп за Гренланд, заканите за царини, критиките за придонесите на сојузниците на НАТО во Авганистан и формирањето на Комитет за мир во Газа, во кој го вклучи и белорускиот претседател и го покани Владимир Путин, потврдија дека стариот светски поредок е минато без знаци за враќање, пишува CNN.
Расположението, потсетува медиумот, можеби најдобро го сумираше канадскиот премиер Марк Карни, чиј говор на Светскиот економски форум во Давос минатата среда го разбесни Трамп.
„Ние сме во средината на распад, а не на транзиција“, рече Карни, повикувајќи на собир на „средните сили“. „Ако не сте на масата, сте на менито“, додаде тој.
Сега на Запад има знаци дека отворениот отпор е подобар пристап од тивкото прилагодување. Покрај гневот поради коментарите на Трамп за Авганистан, Европејците беа подеднакво згрозени од неговата закана дека ќе ги погоди осум европски земји со тарифи за поддршка на данскиот суверенитет над Гренланд.
Европа се закани со реципрочни мерки, а Европскиот парламент одговори со ставање на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД на чекање. Велика Британија, Франција, Германија и Италија ја одбија поканата за приклучување кон мировниот комитет на Трамп. „Секако дека сум загрижен за учеството на Путин во мировниот комитет“, рече британскиот премиер Кир Стармер откако Трамп изјави дека рускиот лидер се согласил да учествува, според анализата.
„Многу црвени линии се преминати“
До минатата среда, Трамп ја повлече својата закана за тарифи и ја омекна реториката за воено преземање на Гренланд. „Успеавме да се спротивставиме, не ескалирајќи ја ситуацијата, туку останувајќи цврсти на нашата позиција“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Потоа дојде тешкиот дел. „Знаеме дека мора да работиме сè повеќе и повеќе на независноста на Европа“, додаде таа.
Белгискиот премиер Барт де Вевер беше подиректен. „Бевме зависни од Соединетите Американски Држави, па затоа избравме да бидеме покорни, но сега се преминуваат толку многу црвени линии што мора да изберете дали сакате да го зачувате самопочитувањето. Ако попуштите сега, го губите достоинството, што е веројатно највредното нешто што можете да го имате во една демократија.“
Ако Европа научи нешто, тоа е дека веројатно е само неколку недели од следната епизода на трансатлантската драма, без разлика дали повторно станува збор за Гренланд, Украина, тарифи или некое друго прашање што го окупира вниманието на Трамп, пишува медиумот.
„Непосредната закана е запрена и воената опција засега е исклучена. До следниот пат“, рече Грегоар Рус, директор на програмата за Европа и Русија во Чатам Хаус. Рус тврди дека вистинската закана за Европа лежи во економската доминација на САД, што се рефлектира во зависноста на Европа од увозот на американски природен гас.
„ЕУ останува структурно изложена на притисок од својот најблизок сојузник – и тој притисок може да се примени на многу начини, без да се премине прагот на сила“, напиша тој минатата недела.
Дали Европејците ќе покажат единство и итност во одговорот на оваа неизвесна ситуација е друго прашање. Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој исто така беше во Швајцарија минатата недела, рече дека тоа досега не се случило.
„Европа сè уште се држи до вредностите кон кои се стремеше стариот поредок, барем номинално“, напиша коментаторот Мартин Сандбу во „Фајненшл тајмс“. „Таа го отелотворува тој поредок во начинот на кој нејзините членови го делат суверенитетот. Но, никогаш нема да служи како глобално сидро сè додека сериозно не го разбере напорот што би го повлекол тоа“, тврди Сандбу.

