Свет
Зошто првите 72 часа се клучни за спасување по земјотрес
Времето истекува за спас на преживеаните кои се затрупани во урнатините од земјотресите во Турција и Сирија, бидејќи потрагата се приближува до клучните 72 часа, пишува АФП.
Повеќе од 90 отсто од преживеаните од земјотресот успеваат да се спасат во првите три дена, изјави Илан Келман, професор по катастрофи во Лондон.
Но, тој број може значително да варира во зависност од временските услови, последователните потреси и брзината со која спасувачките тимови и опремата пристигнуваат на местото на нeсреќата – фактори кои моментално ги попречуваат напорите во Турција и Сирија.
Повеќе од 11.200 луѓе загинаа, а илјадници се повредени по земјотресот што во понеделникот ги погоди југоисточна Турција и соседна Сирија.
Со оглед на тоа што 72 часа истекуваат рано наутро во четвртокот, Келман објасни зошто оваа временска рамка е толку важна.

Повреди, температура, вода
„Генерално, земјотресите не убиваат луѓе, колапсот на инфраструктурата убива луѓе“, рече Келман, кој објави истражување за напорите за спасување од земјотрес.
Најважниот фактор е давање медицинска помош на луѓето затрупани под срушените згради, рече тој.
Временските услови се исто така клучен фактор и се целосно против нас во случајот со Турција и Сирија, рече Келман.
Ниските температури, дожд и снег се забележани во регионите погодени од земјотресот.
„Тоа значи, за жал, дека хипотермијата е можна, а луѓето веројатно умираат поради временските услови“, рече Келман.
На оние кои ќе успеат да го преживеат студот и повредите им се потребни храна и вода.
Без вода, многу луѓе „ќе почнат да умираат по три, четири, пет дена“, рече Келман.
Афтершоковите во деновите по земјотресот може дополнително да уриваат згради, што претставува „голем и застрашувачки ризик“ и за преживеаните и за оние кои се обидуваат да ги спасат, додаде тој.
Регионот беше погоден од десетици последователни потреси, вклучувајќи го и оној од понеделникот со јачина од 7,5 степени.

Помош на лице место
Келман рече дека обично „огромното мнозинство од преживеаните се спасуваат во рок од 24 часа од локални тимови, често користејќи само раце или лопата“.
Десетици земји ветија дека ќе испратат тимови за пребарување и спасување и помош во Турција и Сирија.
Но, земјотресот се случи во „оддалечена област, во зона на конфликт, во која е многу тешко да се влезе“, рече Келман.
Обично се потребни најмалку 24 часа за да пристигнат, да се постават и да започнат со работа меѓународните спасувачки тимови.
„Во тој момент, голем број луѓе кои можеа да преживеат веќе умреа“, рече Келман.
За областите погодени од конфликт во близина на сириската граница, пристапот е уште потежок.
„Колку што видов, спасувачките тимови не стигнаа целосно до многу области во главните конфликтни зони или многу привремени населби за раселените луѓе“, рече Келман.

Како да најдете преживеани?
Откако ќе се појават на местото на настанот, постојат неколку начини на кои спасувачките тимови можат да најдат преживеани, вклучително и кучиња трагачи.
Познат тим на кучиња спасувачи од Мексико е на пат за Турција, истакна Келман.
Роботите и беспилотните летала се’ повеќе се користат и за влез во тесни простори кои се премногу опасни за луѓето.
Кога ќе се најдат преживеани, спасувачите мора да одлучат како да ги извлечат.
Подигнувањето на плочите на срушените згради може да бара огромна опрема како што се кранови.
Или понекогаш е неопходно да се ампутира екстремитет „што е смачкан под столб или парче ѕид“, рече Келман.

Многу пред клучните 72 часа
Келман нагласи дека „на крајот, успешната спасувачка операција започнува неколку децении пред земјотресот, со цел да спречи колапс на инфраструктурата“.
За време на меѓународна спасувачка операција, како онаа во Турција и Сирија, еден спасен живот чини во просек по еден милион долари, рече тој.
„Да ги видиме истите инвестиции во превенција од катастрофи што ги гледаме во одговорот при катастрофи, немаше да бидеме во оваа ситуација“, заклучува тој.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Италијански метеоролози: Зимата менува брзина, очекувајте „атмосферска револуција“ до крајот на јануари
„Нова атмосферска револуција се очекува кон крајот на јануари и ќе влијае на поголемиот дел од Европа“, најавуваат метеоролозите.
Додека Србија веќе се подготвува за доаѓањето на сибирскиот антициклон, постудено и понестабилно време најавуваат и италијанските метеоролози.
Метеорологот Матија Гусони објави на порталот „iLMeteo“ дека зимата „ја менува брзината“ кон крајот на јануари.
„Нова атмосферска револуција се очекува кон крајот на јануари, со директни последици и за Италија. Вниманието ќе биде особено насочено од 24 до 25 јануари па натаму, кога влегувањето на многу нестабилни и прогресивно постудени воздушни маси од поларно потекло во медитеранскиот басен би можело да доведе до значително влошување на временските услови. Накратко, зимата менува брзина.
Тоа открива дека последиците ќе се манифестираат во зголемена атмосферска нестабилност, широко распространети и локално обилни врнежи, придружени со пад на температурата и посилни ветрови. Сепак, развојот на ситуацијата треба да се следи, „бидејќи малите промени во патеката на воздушните маси можат значително да влијаат на распределбата и интензитетот на овие феномени“.
Тој апелира на внимателност.
„Бидете внимателни, она што се очекува кон крајот на јануари би било вистинска револуција, бидејќи температурите повторно би паднале под просекот, не само во Италија, туку и на поголемиот дел од Стариот континент. Доколку ова се потврди, можеме да очекуваме уште еден многу студен бран, проследен со лошо време: во таква ситуација, покрај дождот, снегот би можел да достигне и многу ниски надморски височини“, забележува тој.
Свет
Планoт за брз влез на Украина во ЕУ предизвика загриженост во Брисел
Брисел разгледува можност за напуштање на досегашниот модел на проширување на Европската Унија и воведување т.н. двослоен модел на членство, со цел побрзо приклучување на Украина, пишува „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на седум високи европски функционери.
Според нацрт-предлозите, Украина би можела да влезе во ЕУ уште во 2027 година, како дел од можен мировен договор посредуван од САД, иако проценките во Унијата се дека на земјата ѝ се потребни и до десет години реформи за целосно членство.
Таканаречениот „олеснет модел“ би ѝ овозможил на Украина пристап до делови од единствениот пазар и европските фондови, но без целосни гласачки права во првата фаза. Овој пристап би значел радикална промена на правилата утврдени уште во 1993 година.
Иако некои европски дипломати сметаат дека „вонредните времиња бараат вонредни мерки“, други предупредуваат дека ваквиот модел може да го поткопа единството на Унијата и да ја намали вредноста на членството.
„Тоа е замка што ја поставија Путин и Трамп, а ние влегуваме во неа“, изјавил еден европски дипломат.
Процесот на пристапување на Украина во моментов е блокиран од Унгарија, која го користи правото на вето. Во исто време, дел од земјите членки се против секој модел што би создал двослоен систем на членство.
Се предупредува дека ваквото решение би имало последици и за други кандидати.
Свет
Деца починале по предизвик на „Тик-ток“: родителите поднесоа тужба во Британија
Елен Рум, мајка која е дел од група британски родители кои го тужат „Tик-ток“ по смртта на нивните деца, е во САД на првото рочиште во процесот против социјалната мрежа. Таа изјави дека бара „одговорност“ од компанијата и е за донесување закон што ќе им овозможи на родителите пристап до профилите на своите деца на социјалните мрежи во случај на смрт, пишува BBC.
Рочиштетот е иницирано од Центарот за право на жртви на социјалните медиуми. „Време е да ги сметаме за одговорни и да прашаме „што им покажувате на нашите деца?““, рече Рум. Во тужбата се тврди дека нејзиниот син Џулијан „Џулс“ Свини, Исак Кеневан, Арчи Батерсби, Ноа Гибсон и Маја Волш починале додека се обидувале да го извршат таканаречениот “blackout challenge”.
Во тужбата, поднесена во Вишиот суд во Делавер, се тврди дека смртта на децата била „предвидлив резултат на одлуките за дизајн и програмирање на „ByteDance“, кои предизвикуваат зависност“, кои „имале за цел да ги охрабрат децата да го максимизираат своето ангажирање со „Tик-ток“ со сите потребни средства“.
Рум ја објасни тековната фаза од тужбата. „Имаме прво рочиште и тоа се нарекува барање за отфрлање. Значи, „Tик-ток“ се обидува да нè отфрли, а нашите адвокати велат: „Не, имаме случај тука“, рече таа. „Ако ја поминеме таа фаза, ќе стигнеме до фазата на собирање докази, каде што „Tик-ток“ мора да ги објави податоците на нашите деца ако не ги избришале“.
Покрај тужбата, Рум се залага за закон наречен „Џулсов закон“. Таа се обидува да добие податоци од „Tик-ток“ и нејзината матична компанија, „ByteDance“, за кои верува дека би можеле да фрлат светлина врз околностите околу смртта на нејзиниот син.
Нејзиниот 14-годишен син Џулс починал во 2022 година во својот дом во Челтнам. Вештакот ја исклучил можноста за самоубиство, а Рум верува дека нејзиниот син починал откако онлајн предизвикот тргнал наопаку.
Тринаесетгодишниот Исак Кеневан од Басилдон, исто така, починал откако се верува дека учествувал во таканаречен предизвик со задушување. Родителите на 13-годишната Маја Волш, пронајдена мртва во нејзиниот дом во Хартфордшир во октомври 2022 година, исто така веруваат дека таа учествувала во онлајн предизвик, а истрагата за нејзината смрт ќе го испита нејзиното користење на „Tик-ток“.
Во случајот на 12-годишниот Арчи Батерсби, вештакот пресуди дека тој починал случајно откако „шега или експеримент“ тргнал наопаку во неговиот дом во Саутенд-он-Си во април 2022 година.
Рум нагласи дека овој случај „не е за пари“. „Сакам да видам што гледало моето дете и ако станува збор за социјални медиуми, сакам одговорност“, рече таа. „Компаниите за социјални медиуми им даваат на нашите деца штетен материјал. Тие ги дизајнираат своите производи да бидат зависност и автоматски ги закачуваат децата и возрасните.“
Таа додаде дека е време „овие големи компании всушност да станат одговорни и да преземат дел од одговорноста“. „Едноставно не чувствувам дека имаат никаков морал кога станува збор за правилно грижење за нашите деца“, рече Рум.
Од „Тик-ток“ рекоа дека нивните „најдлабоки сочувства остануваат со овие семејства“. Портпаролот рече: „Строго забрануваме содржина што промовира или поттикнува опасно однесување“. „Со користење на робусни системи за детекција и посветени тимови за спроведување за проактивно идентификување и отстранување на оваа содржина, отстрануваме 99% од она што ги крши овие политики пред да ни биде пријавено“, додаде портпаролот.
„Tик-ток“ бара да се отфрли тужбата, тврдејќи дека судот нема надлежност над обвинетите, кои се претежно во Обединетото Кралство, и дека американскиот закон, вклучително и Првиот амандман, исклучува одговорност за содржина од трети страни.
„Сите ги сакаме нашите деца“
Метју Бергман, основач на Правниот центар за жртви на социјалните медиуми и адвокат кој ги застапува родителите, рече: „Без разлика дали сте либерални или конзервативни, републиканци или демократи, сите ги сакаме нашите деца и сите можеме да се согласиме за ова. Се чини дека го правиме тоа, и тоа е многу охрабрувачки“.

