Свет
Зошто првите 72 часа се клучни за спасување по земјотрес
Времето истекува за спас на преживеаните кои се затрупани во урнатините од земјотресите во Турција и Сирија, бидејќи потрагата се приближува до клучните 72 часа, пишува АФП.
Повеќе од 90 отсто од преживеаните од земјотресот успеваат да се спасат во првите три дена, изјави Илан Келман, професор по катастрофи во Лондон.
Но, тој број може значително да варира во зависност од временските услови, последователните потреси и брзината со која спасувачките тимови и опремата пристигнуваат на местото на нeсреќата – фактори кои моментално ги попречуваат напорите во Турција и Сирија.
Повеќе од 11.200 луѓе загинаа, а илјадници се повредени по земјотресот што во понеделникот ги погоди југоисточна Турција и соседна Сирија.
Со оглед на тоа што 72 часа истекуваат рано наутро во четвртокот, Келман објасни зошто оваа временска рамка е толку важна.

Повреди, температура, вода
„Генерално, земјотресите не убиваат луѓе, колапсот на инфраструктурата убива луѓе“, рече Келман, кој објави истражување за напорите за спасување од земјотрес.
Најважниот фактор е давање медицинска помош на луѓето затрупани под срушените згради, рече тој.
Временските услови се исто така клучен фактор и се целосно против нас во случајот со Турција и Сирија, рече Келман.
Ниските температури, дожд и снег се забележани во регионите погодени од земјотресот.
„Тоа значи, за жал, дека хипотермијата е можна, а луѓето веројатно умираат поради временските услови“, рече Келман.
На оние кои ќе успеат да го преживеат студот и повредите им се потребни храна и вода.
Без вода, многу луѓе „ќе почнат да умираат по три, четири, пет дена“, рече Келман.
Афтершоковите во деновите по земјотресот може дополнително да уриваат згради, што претставува „голем и застрашувачки ризик“ и за преживеаните и за оние кои се обидуваат да ги спасат, додаде тој.
Регионот беше погоден од десетици последователни потреси, вклучувајќи го и оној од понеделникот со јачина од 7,5 степени.

Помош на лице место
Келман рече дека обично „огромното мнозинство од преживеаните се спасуваат во рок од 24 часа од локални тимови, често користејќи само раце или лопата“.
Десетици земји ветија дека ќе испратат тимови за пребарување и спасување и помош во Турција и Сирија.
Но, земјотресот се случи во „оддалечена област, во зона на конфликт, во која е многу тешко да се влезе“, рече Келман.
Обично се потребни најмалку 24 часа за да пристигнат, да се постават и да започнат со работа меѓународните спасувачки тимови.
„Во тој момент, голем број луѓе кои можеа да преживеат веќе умреа“, рече Келман.
За областите погодени од конфликт во близина на сириската граница, пристапот е уште потежок.
„Колку што видов, спасувачките тимови не стигнаа целосно до многу области во главните конфликтни зони или многу привремени населби за раселените луѓе“, рече Келман.

Како да најдете преживеани?
Откако ќе се појават на местото на настанот, постојат неколку начини на кои спасувачките тимови можат да најдат преживеани, вклучително и кучиња трагачи.
Познат тим на кучиња спасувачи од Мексико е на пат за Турција, истакна Келман.
Роботите и беспилотните летала се’ повеќе се користат и за влез во тесни простори кои се премногу опасни за луѓето.
Кога ќе се најдат преживеани, спасувачите мора да одлучат како да ги извлечат.
Подигнувањето на плочите на срушените згради може да бара огромна опрема како што се кранови.
Или понекогаш е неопходно да се ампутира екстремитет „што е смачкан под столб или парче ѕид“, рече Келман.

Многу пред клучните 72 часа
Келман нагласи дека „на крајот, успешната спасувачка операција започнува неколку децении пред земјотресот, со цел да спречи колапс на инфраструктурата“.
За време на меѓународна спасувачка операција, како онаа во Турција и Сирија, еден спасен живот чини во просек по еден милион долари, рече тој.
„Да ги видиме истите инвестиции во превенција од катастрофи што ги гледаме во одговорот при катастрофи, немаше да бидеме во оваа ситуација“, заклучува тој.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Трамп се сретна со претседателот на Колумбија кого го нарече „нарко-бос“
Претседателот на САД, Доналд Трамп, и колумбискиот претседател Густаво Петро се сретнаа за прв пат денес. Нивниот состанок се смета за тест дали можат да ги надминат своите идеолошки разлики и репутацијата за непредвидливост.
Петро ја напушти Белата куќа кратко по 13 часот по локално време, откако помина околу два часа во резиденцијата на американскиот претседател. Средбата меѓу двајцата претседатели се одржа далеку од очите на јавноста.
Белата куќа објави нивна фотографија од Овалната соба, на која се гледа и потпретседателот Џ.Д. Венс, и хартија во рацете на еден од помошниците на Петро на која пишува „КОЛУМБИЈА: Сојузник на Америка против нарко-терористите“.
Трамп отворено повикува на американска доминација над Латинска Америка, па дури и ја преименуваше Монроовата доктрина, политиката на американскиот претседател од 19 век кој ја прогласи областа за сфера на САД, во Доктрина Донро.
President Donald J. Trump meets with Colombian President Gustavo Petro at the White House. pic.twitter.com/1v05LZ4AP1
— The White House (@WhiteHouse) February 3, 2026
Во последните месеци, републиканскиот претседател имаше особено затегнати односи со Петро, поранешен антиимперијалистички герилец кој беше избран за колумбиски претседател во 2022 година.
Двајцата претседатели се судрија во октомври кога Трамп го нарече Питер „нелегален нарко-бос“. Во јануари, американскиот претседател предложи воена акција против Колумбија, некогаш важен сојузник на САД, обвинувајќи го нејзиното раководство дека не успеало да ја спречи трговијата со дрога.
Петро е жесток критичар на Трамп. Тој ги прогласи постапките на владата на Трамп против наводните бродови што транспортираат дрога во Карипското Море за воени злосторства, а американската операција во која беше заробен венецуелскиот претседател Николас Мадуро на почетокот на годината ја нарече „киднапирање“.
Свет
Јапонија извади ретки метали од длабочина од 6.000 метри во Тихиот Океан
Седимент што содржи ретки метали е извлечен од длабочина од 6.000 метри за време на јапонска тест мисија, објави владата. Со овој потфат, Јапонија се стреми да ја намали својата зависност од Кина за снабдување со овие вредни минерали. Јапонија тврди дека ова е прв успешен обид за вадење ретки метали од морското дно на таква длабочина во светот, пишува Le Monde.
„Деталите сè уште ќе се анализираат, вклучително и точната количина на ретки метали содржани во примерокот“, рече владиниот портпарол Кеи Сато. Тој додаде дека ова е „значајно достигнување, како во однос на економската безбедност, така и во однос на целокупниот развој на поморскиот сектор“.
Примерокот е собран од бродот за длабокоморско научно дупчење „Чикју“, кој минатиот месец исплови кон оддалечениот остров Минами Торишима во Тихиот Океан. Се верува дека водите околу островот содржат богати наоѓалишта на вредни минерали.
Овој потег доаѓа во време кога Кина, убедливо најголемиот снабдувач на ретки земни метали во светот, го зголемува притисокот врз својот сосед.
Ретките метали, група од 17 елементи што тешко се екстрахираат од Земјината кора, се користат во производството на широк спектар на производи, од електрични возила и хард дискови до ветерни турбини и ракети.
Се проценува дека областа околу островот Минами Торишима, која се наоѓа во јапонските територијални води, содржи повеќе од 16 милиони тони ретки метали. Според деловниот весник „Никеи“, ова претставува трет најголем резерват во светот.
Овие богати наоѓалишта содржат проценети резерви на диспрозиум, кој се користи во силни магнети за паметни телефони и електрични автомобили, и 780 години итриум, кој се користи во ласери, според „Никеи“.
Свет
Франција повика две жени на суд за соучество во геноцидот во Газа
Француски истражен судија издаде покана до две француско-израелски државјанки за „соучество во геноцид“ за наводен обид за блокирање на испораката на хуманитарна помош во Газа, објавија француските медиуми. Овие покани, наводно издадени во јули минатата година, претставуваат преседан бидејќи е прв пат една земја да го окарактеризира блокирањето на хуманитарната помош како можно „соучество во геноцид“, пишува The Guardian.
Покани беа упатени до Нила Купфер-Наури и Рејчел Туиту. Туиту припаѓа на групата Цав 9, која ги попречуваше и напаѓаше конвоите со помош, додека Купфер-Наури е од Израел и е Форевер, која ги поддржуваше ваквите акции. Судските покани бараат од нив да се појават пред судија, но не наредуваат нивно апсење, иако може да бидат притворени по испрашувањето.
Администрацијата на Бајден во 2024 година ја опиша Цав 9 како „насилна, екстремистичка“ група и ѝ воведе санкции за „блокирање, вознемирување и оштетување“ на хуманитарни конвои. Овие санкции подоцна беа укинати од администрацијата на Трамп.
Израел ги ограничи испораките на помош во Газа за време на војната, предизвикувајќи широко распространет глад и туркајќи делови од територијата во состојба на глад предизвикан од човекот минатото лето. Групата Цав 9 се спротивстави дури и на тие ограничени пратки.
Купер-Наури потврди во интервју за произраелската веб-страница The News во јануари дека била повикана на испрашување, опишувајќи ја француската истрага како „антисемитско лудило“ и додавајќи дека „никогаш повеќе нема да може да стапне во Франција“.
Таа денес на социјалните мрежи објави: „Покрај воените боишта каде што нашите војници на ИДФ храбро се борат, се отвори уште еден фронт – оној на вистината и правдата. Горда сум што се борам на тој фронт! Никој нема да ме замолчи.“
Рејчел Туиту тврди дека ова е политички прогон. Таа рече дека протестите на Цав 9 биле ненасилен одговор на наводното масовно пренасочување на хуманитарната помош од страна на Хамас за време на војната, за што нема докази. „Секогаш ќе се борам за да ја бранам вистината, мојот народ и мојата земја“, напиша таа на социјалните мрежи покрај израелско знаме.
фото/епа

