Свет
Иран развива прототип на центрифуга 50 пати побрза од дозволеното со нуклеарниот договор
Шефот на иранската нуклеарна програма, Али Акбар Салехи, најави дека земјата сега работи со 60 IR-6 напредни центрифуги, што е двојно повеќе од она што претходно беше познато и би можело да значи кршење на условите на заедничкиот сеопфатен план за активности (ЈЦПОА) познат и како ирански нуклеарен договор.
Тој исто така изјави дека Иран сега работи на прототип на центрифуга што би била 50 пати побрза од оние што ги дозволува ЈЦПОА. Како дел од нуклеарниот договор, Иран беше ограничен на користење на само 5.060 центрифуги IR-1 од првата генерација за збогатување ураниум.
Салехи го обелодени ова на државната телевизија на 40-та годишнината од преземањето на американската амбасада во Техеран, додавајќи дека центрифугите IR-6 се способни да произведат збогатен ураниум 10 пати побрзо од центрифугите од првата генерација IR-1 што биле дозволени со договорот што го ограничува Иран да користи само 5.060 од IR-1.
Овој развој на настаните доаѓа откако Техеран почна да се повлекува од своите обврски кон ЈЦПОА – договор што беше потпишан помеѓу Иран и П5 + 1 (САД, Русија, Велика Британија, Кина, Франција и Германија) и чија цел беше Техеран да ја намали својата нуклеарна програма во замена за олеснување на санкциите.
Во мај 2018 година администрацијата на Трамп еднострано се повлече од ЈЦПОА и почна да ги воведува тешките банкарски и енергетски санкции против Техеран. САД исто така се заканија дека ќе вметнат секундарни санкции против која било земја што купува нафта од Иран.
Една година подоцна Техеран ја објави својата одлука делумно да суспендира некои обврски од договорот, а на другите потписнички да им даде 60 дена да го спасат договорот со олеснување на извозот на нафта и трговијата со Иран.
Кога истече тој рок, иранскиот заменик-министер за надворешни работи, Сејед Абас Арагчи, објави дека неговата земја е подготвена да почне со збогатување ураниум над нивото од 3,66 отсто, додавајќи дека Техеран ќе продолжи постепено да ги напушта своите нуклеарни заложби на секои 60 дена.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Папата Лав одбил аудиенција со Макрон
Папата Лав одлучи да не го прими Емануел Макрон на аудиенција, објавува италијанскиот весник „Ил Темпо“, повикувајќи се на извори во Државниот секретаријат на Ватикан и надбискупот Џовани Чезаре Пагачо.
Според написите на ввесникот, подготовките за првата државна посета на Макрон на Ватикан, која траеше неколку недели на барање на Елисејската палата, беа прекинати по наредба на самиот папа, а на надлежните служби им беше наредено да го вратат барањето за аудиенција.
Папата, како што е наведено, рече дека во моментов не се одржуваат ниту приватни ниту државни аудиенции за Макрон.
Според изворот, причините за одбивањето се повеќекратни, а меѓу клучните се издвојува незадоволството на папата од законодавната насока на Франција во прашањата за етиката и човековите права, особено законите за еутаназија што неодамна ги усвои француската влада.
Според истите извори, ставот на Ватикан за изразениот антиамериканизам на Франција, како и незадоволството на папата од изјавите на Макрон за Соединетите Американски Држави, со оглед на тоа што папата е од американско потекло, претставува дополнително затегнување на односите.
Друг извор на тензии е одлуката, која Макрон ја донесе во координација со парискиот надбискуп Лоран Улрих, да се отстранат и реновираат преостанатите антички витражи во катедралата Нотр Дам со цел да се постават нови, современи дела.
Таа одлука предизвика протести од културните и католичките здруженија во Франција, а според изворите, таа наишла и на неодобрување од страна на папата, пишува медиумот.
Свет
Европските дипломати за говорот на Трамп: Сега тој го сака Исланд
Дипломатите и претставниците во Брисел во средата попладне го следеа говорот на Доналд Трамп за Европа, со посебен акцент на Гренланд, преку лаптопи и телевизиски екрани. Неговото појавување на Светскиот економски форум во Давос се одржа во услови на невидени трансатлантски тензии, но по говорот што траеше повеќе од еден час, многумина рекоа дека неговите намери им биле помалку јасни отколку на почетокот, пишува „Политико“.
Говорот се одржа еден ден пред состанокот на лидерите на ЕУ за да се разговара за одговор на заканата на Трамп за нови царини ако Данска не ја отстапи контролата врз Гренланд. „Ниту една нација или група нации не е во позиција да го обезбеди Гренланд освен САД“, инсистираше Трамп, но додаде: „Не морам да користам сила, не сакам да користам сила, нема да користам сила“. Иако Трамп експлицитно ја исклучи воената интервенција за прв пат, неговите изјави не ги смирија сите, пренесува медиумот.
Дипломат од ЕУ, рече дека луѓето „можат сами да проценат“, додавајќи дека Трамп сè уште инсистира да го добие Гренланд. „Сè се сведува на тоа колку верувате во тој збор. Но, не мислам дека некој би исклучил нешто по тој говор“, рече тој.
Оние кои се залагаат за силен европски одговор на заканите останаа непоколебливи, велејќи дека средбата на лидерите на ЕУ во четврток сè уште е потребна. „Секогаш е добро да се соберат лидери, особено по овој викенд“, рече друг дипломат, според медиумот.
Поранешната германска министерка за надворешни работи, Аналена Бербок, напиша онлајн за време на говорот: „Ако повторно почнеме да ги доведуваме во прашање границите на земјите и да се обидуваме да ги поместиме со сила, закани или принуда, ќе се вратиме во темни времиња“.
Опишувајќи го Гренланд како „големо, убаво парче мраз, тешко е да се нарече копно, тоа е парче мраз“, Трамп ја замени европската територија каде сака да ја преземе контролата, споменувајќи го „Исланд“ најмалку четири пати. „Па, сега тој го сака Исланд, а не Гренланд, па ние сме сигурни“, се пошегува трет претставник на ЕУ, според написите.
Исланд, кој се наоѓа 350 милји источно од Гренланд, веќе беше предмет на карактеристични шеги од американската администрација откако номинираниот на Трамп за амбасадор во Исланд, Били Лонг, изјави во Вашингтон дека Исланд ќе стане 52-та американска држава и дека тој ќе биде нејзин гувернер.
Трамп, исто така, ги насмеа некои од загрижените Европејци со своите забелешки за францускиот претседател Емануел Макрон. „Убави очила за сонце“, рече Трамп откако францускиот лидер беше снимен како носи авијатичарски очила за сонце во затворен простор, „но што се случи, по ѓаволите?“, пишува медиумот.
Свет
(Видео) Силно невреме во Италија: брановите уништија домови, ресторани, улици
Силната бура „Хари“, која го зафати Медитеранот, донесе огромни бранови што ги претворија улиците во реки, принудувајќи ги луѓето да бегаат. Драматични снимки од Сицилија, направени во вторникот навечер, ги прикажуваат жителите како бегаат од бурата што ги поплави улиците.
Violent storm surge hit Roccalumera, in Messina, Sicily, Italy 🇮🇹 (20.01.2026) pic.twitter.com/7W9jRML4vy
— Disaster News (@Top_Disaster) January 20, 2026
На островот Липари, недалеку од Сицилија, силна бура го погоди пристаништето и веднаш ги поплави околните улици. Во Катанија, вториот по големина град на Сицилија, брановите предизвикаа сериозна штета на еден ресторан.
Whoahh! Storm surge crashing into a restaurant in Catania on the Italian island of Sicily today…🌊
📹 RMB webcampic.twitter.com/jgSPmSfhl0
— Volcaholic 🌋 (@volcaholic1) January 20, 2026
Надзорните камери го снимија моментот кога моќен бран ги скрши прозорците на ресторанот и ја уништи внатрешноста. Снимките од островот, исто така, покажуваат поплавени улици исполнети со остатоци и вреќи за ѓубре. Во пристанишниот град Месина, ситуацијата беше толку тешка што дел од крајбрежната променада се урна.
A severe storm surge hit Riposto, Sicily, Italy, last night.🇮🇹 pic.twitter.com/S0rZHoIKPx
— Weather Monitor (@WeatherMonitors) January 21, 2026
Властите издадоа црвени предупредувања за Сицилија, Сардинија и Калабрија поради ветрови со сила на ураган, обилни дождови и опасни бури. На Сицилија беа регистрирани налети на ветер до 119 километри на час, а брановите беа високи над девет метри, додека во Катанија нивото на морето се искачи за повеќе од пет метри.
A powerful storm surge flooded streets and pushed debris inland last night in Letojanni, Sicily, Italy. pic.twitter.com/SJb1JJZ47d
— Weather Monitor (@WeatherMonitors) January 21, 2026
🚨 Today’s chilling video from Italy 🇮🇹
A tiny village in Sicily’s Messina province as Cyclone Harry sweeps through
Stay safe! pic.twitter.com/DodYTzhCx1
— Mambo Italiano (@mamboitaliano__) January 20, 2026
Како што условите се влошија, властите наредија превентивна евакуација, при што околу 190 луѓе беа евакуирани од најизложените области. Сите фериботски услуги до Сардинија и помалите острови се суспендирани. Училиштата, парковите и спортските објекти се затворени во неколку градови, а се очекува на островот да наврнат до 300 милиметри дожд за само два дена.
A resident shared a moment as massive waves from Storm Harry burst into her home last night. 📍Marsascala, Malta 🇲🇹 pic.twitter.com/1p9jzmWQAU
— Weather Monitor (@WeatherMonitors) January 21, 2026
Бурата ја погоди и Малта, каде што силни бранови ги поплавија улиците. Беа регистрирани ветрови со брзина до 105 км/ч, а на жителите во некои делови од островот им беше советувано да останат во своите домови.
Major damage along the seafront due to violent storm surges in Acireale, Sicily, Italy 🇮🇹 (21.01.2026) pic.twitter.com/TkbifVqo9q
— Disaster News (@Top_Disaster) January 21, 2026
Одделот за цивилна заштита на Малта ги предупреди жителите да „избегнуваат работа на висина, вклучувајќи покриви, балкони, скелиња и изложени конструкции“, и да „се држат подалеку од брегот и крајбрежните патеки“. Летовите и фериботите до Малта беа пренасочени или откажани, а службите за итни случаи регистрираа повеќе од 180 интервенции.
Последиците од бурата беа почувствувани и во други делови од Медитеранот.
Шпанија издаде жолти предупредувања за ветер и големи бранови во јужниот регион Андалузија, каде што се очекуваат налети на ветер до 69 км/ч во крајбрежните градови Малага и Алмерија.
Во Франција, крајбрежните области на северозапад од земјата, исто така, се соочија со обилни дождови и силни ветрови.
Фото: ЕПА

