Свет
Кога ќе го знаеме победникот на изборите во САД
Дојде денот на изборите во Америка. Демократската кандидатка Камала Харис и републиканскиот кандидат Доналд Трамп се во трка за претседател на Соединетите Американски Држави.
Повеќе од 78 милиони луѓе гласаа пред денот на изборите. Трката за претседател е многу тесна.
Како, всушност, функционираат американските избори и кои се одговорите на клучните прашања.
Како се одредува победникот?
Секоја држава му делегира на избирачкиот колеџ онолку избирачи колку што му припаѓаат во однос на нејзиното население. Има вкупно 538 електори, што е бројка што одговара на бројот на конгресмени и сенатори во американскиот парламент.
Тоа значи дека има вкупно 538 електори: 435 претставници и 100 сенатори плус три за округот Колумбија. Кандидатот што ќе освои најмалку 270 електори станува претседател.
Калифорнија е најнаселената американска сојузна држава и има најмногу електори (54), а потоа следуваат Тексас (40), Флорида (30) и Њујорк (28). На другиот крај од спектарот се ретко населените држави, како Алјаска, Вермонт, Делавер, Вајоминг или Монтана, кои имаат само по тројца електори.
Со два исклучока, во сојузните држави владее начелото победникот зема сè – кандидатот што во таа држава ќе го освои поголемиот број гласови од избирачите, макар и со најмала можна разлика, ги освојува сите нејзини електори. Исклучок се Небраска и Мејн, кои ги делат електорите пропорционално на бројот на освоени гласови.
Кога ќе го дознаеме победникот?
Ова е многу незгодно прашање и вистинскиот одговор е – зависи од неколку работи. Некои држави може да ги објават резултатите прилично бргу, но за многумина тоа би можело да биде долг процес, особено ако има голем број предвремени гласања и гласачки ливчиња по пошта, кои се пребројуваат ноќта по оние што биле лично дадени.
На последните претседателски избори во САД во 2020 година американските медиуми беа доволно самоуверени да го објават резултатот во саботата, четири дена по денот на изборите.
Кога победникот ја презема функцијата?
Едно нешто што знаеме е дека кој и да победи на денешните избори, формално не станува претседател до денот на инаугурацијата – кога ќе положи заклетва пред американскиот Капитол во Вашингтон пред главниот судија на Врховниот суд. Тој ден е понеделник, 20 јануари 2025 година.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Захарова: ЕУ е лицемерна во врска со протестите во Иран
Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, денес ја обвини Европската Унија за лицемерство, посочувајќи дека лидерите на ЕУ се обидуваат да извршат притисок врз Иран поради протестите во таа земја, додека за време на протестите на „Жолтите елеци“ во Франција во 2019 година, ЕУ ги осуди постапките на демонстрантите.
Портпаролот на Министерството за надворешни работи на ЕУ, Анвар ал-Анун, изјави дека земјите од блокот разговараат за прогласување на Корпусот на иранската Исламска револуционерна гарда (ИРГК) за терористичка организација и подготвуваат нови санкции против Иран.
„Дури и ако го гледаме она што се случува во Иран како протест, го игнорираме знаењето што го имаме, како да е само протест. Сега, за да го претворат дури и овој протест, ако го третираме како што го третира Европската Унија, во анархија, тие развиваат економски мерки. Тие имаа сосема спротивен став во 2019 година“, изјави Захарова за радио Спутник.
Таа потсети дека европскиот комесар за финансиско планирање и буџет, Гинтер Етингер, во екот на протестите на „Жолтите елеци“, изјавил дека демонстрантите наводно предизвикуваат штета на целата европска економија.
Движењето „Жолти елеци“ во Франција се појави во ноември 2018 година, а првичната причина за демонстрациите беше планот на претседателот Емануел Макрон за зголемување на даноците на горивото и цените на бензинот.
Масовните протести на „Жолтите елеци“ беа проследени со немири и судири меѓу демонстрантите и полицијата, а подоцна на барањата на демонстрантите им беше додаден поширок спектар на социјални и економски барања.
Протестите во Иран започнаа кон крајот на декември 2025 година поради девалвацијата на локалната валута, иранскиот риал, а на 8 јануари, по повикот на Реза Пахлави, син на шахот на Иран кој беше соборен во 1979 година, протестните маршеви се интензивираа низ целиот Иран и во неколку градови се претворија во судири со полицијата, скандирајќи против иранскиот политички систем, анализираат медиумите.
Свет
Израел издаде налог за апсење на поранешен советник на Вучиќ и Нетанјаху
Израелската полиција го прогласи Срулик Ајнхорн, поранешен советник на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, за бегалец и издаде налог за апсење по него. Тој е осомничен за протекување доверливи информации во аферата „Катаргејт“. Ајнхорн беше и долгогодишен советник на српскиот претседател Александар Вучиќ, а според БИРН, по октомври 2023 година посредувал во трансферот на српска муниција во Израел, објавуваат израелските медиуми.
Во Израел, тој е опишан како пропагандист, агент на хаосот, спин доктор и иницијатор на „машината за отров“, а сега е официјално криминалец во бегство.
„Тој ја основа компанијата Insight Partners, која минатата година оствари приход од 2,3 милиони долари, а сега го води својот бизнис од Белград. Исто така, откривме дека тој одиграл значајна улога во трансферот на српска муниција во Израел, за време на воените злосторства што таа земја ги изврши во Газа“, вели новинарот на БИРН, Саша Драгојло.
БИРН минатото лето напиша дека двајца израелски истражители го испрашувале Ајнхорн три дена во Врховното јавно обвинителство во Белград во врска со скандалот „Катаргејт“, случај на платена промоција на катарските интереси во Израел, и „Бибиликс“, случај на протекување на тајни воени документи до новинар од германскиот Билд.
„Србија, што е интересно во овој случај, исто така побара деталите од таа изјава да се чуваат во тајност, а она што го откривме е дека тоа било токму затоа што Ајнхорн зборувал за неговата улога во транспортот на муниција“, вели Драгојло.
Адвокатот на Ајнхорн, Ѓорѓе Симиќ, во тоа време не можеше да обезбеди повеќе информации за БИРН. „За жал, не сум во можност да дадам повеќе информации бидејќи дел од постапката е означен како строго доверлива и затоа не ми е дозволено да дадам повеќе детали“, рече Симиќ.
Ајнхорн работи како советник на Александар Вучиќ со години, барем од 2020 година. Неговата кампања имаше првенствено за цел да го приближи српскиот претседател до Американците за време на мандатот на Џо Бајден, да го претстави како лидер со репутација кој посредува во меѓународни конфликти и да ја промовира Србија како растечка економска сила.
Во исто време, за потребите на Нетанјаху, Ајнхорн беше иницијатор на таканаречената „машина за отров“. Механизмот работи така што Нетанјаху им сугерира на своите соработници кого да нападнат – оние што ги смета за непријатели, како што се опозицијата и демонстрантите.
Потоа, преку ботови и социјални медиуми, се шират гласини, на пример дека демонстрантите се предавници, што создава впечаток за масовно движење кое ги обвинува „внатрешните непријатели“, додека од друга страна, Нетанјаху се величи.
фото/епа
Свет
„Шарли Ебдо“ на удар поради карикатура за пожарот во Швајцарија
Швајцарски адвокат и неговата сопруга поднесоа кривични пријави против францускиот сатиричен магазин „Шарли Ебдо“ поради карикатура за смртоносниот пожар во барот во познатиот скијачки центар Кран-Монтана во Швајцарија.
Во пожарот што избувна на новогодишната ноќ, загинаа 40 лица, а повеќе од 100 беа повредени. Во петокот, на денот на жалост, „Шарли Ебдо“ објави карикатура на која се прикажани двајца изгорени скијачи со натпис „Les brûlés font du ski“ („Изгорените одат на скијање“), игра на зборови на „Les Bronzés font du Ski“, наслов на француски комедија од 1979 година. На карикатурата се наоѓа знакот „Кран-Монтана“ и зборовите „комедија на годината“ во долниот десен агол.
Le dessin du jour, par #Salch pic.twitter.com/YbmVqpO3X2
— Charlie Hebdo (@Charlie_Hebdo_) January 9, 2026
Објавувањето предизвика бран на негодување во Швајцарија. Двојката поднесе жалба до канцеларијата на државниот обвинител во кантонот Вале против „Шарли Ебдо“ и карикатуристот Ерик Салх. Тие тврдат дека карикатурата го крши швајцарскиот кривичен закон за прикажување на насилство, го нарушува достоинството на жртвите и ја тривијализира трагедијата со хумор.
Контроверзноста доаѓа само неколку дена по 11-годишнината од терористичкиот напад врз „Шарли Ебдо“. На 7 јануари, Франција ја одбележа 11-годишнината од терористичкиот напад врз канцелариите на списанието во Париз во 2015 година од страна на вооружени лица. Годишнината повторно ги отвори дебатите за границите на сатирата и слободата на изразување, што го прави најновото објавување особено чувствително.
Во барањето, двојката бара покренување кривична истрага и, во случај на осуда, исплата на обештетување на сите жртви на трагедијата.

