Американскиот претседател, Доналд Трамп, повторно предизвика бурни реакции со изјава за Гренланд, со која го доведе во прашање правото на Данска над оваа територија. Трамп порача дека историското „откривање“ на една земја не значи автоматски и сопственост врз неа.

Во видео-снимка што вчера се прошири на социјалните мрежи, Трамп истакна дека има позитивен однос кон Данците, но ги оспори нивните историски аргументи.

„Беа многу љубезни кон мене и тоа го ценам. Но фактот дека пристигнале таму со брод пред 500 години не значи дека ја поседуваат таа територија“, изјави Трамп во разговор со новинари.

Trump on Greenland:

The fact that they landed a boat there 500 years ago doesn’t mean they own the land. pic.twitter.com/Ybha6NfyTb

— Clash Report (@clashreport) January 9, 2026

Неговата изјава се надоврзува на претходните настапи и интерес за Гренланд – автономна територија во состав на Кралството Данска, која има големо геостратешко значење и е богата со природни ресурси.

Претходно, Трамп рече дека САД ќе го преземат Гренланд „на полесен или на потежок начин“, без оглед на ставот на Данска.

„Ќе преземеме нешто во врска со Гренланд, им се допаѓало тоа ним или не, затоа што ако ние не го направиме тоа, Русија или Кина ќе го преземат Гренланд, а ние не сакаме Русија или Кина да ни бидат соседи“, изјави Трамп, одговарајќи на новинарски прашања.

Тој додаде дека би претпочитал да се постигне договор, но остави отворена закана.

„Би сакал ова да го решиме со договор, знаете, на полесен начин. Но ако тоа не го направиме на полесен начин, ќе го направиме на потежок начин“, рече Трамп.

Ако штотуку дознавте за растечките протести во Иран, имаме брз преглед на тоа што стои зад оваа тековна ситуација.

Протестите започнаа на 28 декември во Техеран и се проширија на повеќе од 280 локации во 21 провинција. Демонстрациите првично беа фокусирани на економијата, но наскоро се проширија и на политички прашања, со скандирање антивладини пароли.

На 9 јануари, властите воведоа национален прекин на интернетот, откажани се телефонските повици и летови, а иранските новински веб-страници се ажурираат само повремено.

Причини за протестите
– Падот на вредноста на иранската валута и рекордно нискиот курс на доларот.
– Економска криза, влошена по повторното воведување санкции од САД во 2018 година.
– Влијание од војната во јуни 2025 година, кога Израел и САД извршија напади врз нуклеарни објекти во Иран.
– Зголемување на цените на основните продукти (масло, месо, ориз, сирење). Пример: табла со јајца од 280.000 томани порасна на 500.000 томани (≈ 10,4 евра). Пет литри масло за готвење од 470.000 томани порасна на 1.200.000–1.400.000 томани (≈ 27,6–32,2 евра).

Насилство и реакции
Најинтензивни судири има во западниот дел на Иран, но имало судири и во централните и јужните провинции.
– Во провинцијата Илам, демонстрантите биле пречекани со огнено оружје од безбедносните сили. Овој настан е познат како „Крвава сабота“.
– Во регионалната болница, безбедносните сили апселе повредени демонстранти и нивни роднини.
И покрај прекинот на интернетот, кратки видеа покажуваат демонстранти како скандираат околу огништа во Техеран и други области.

Како реагира власта?
– Претседателот Масуд Пезешкијан ја повика владата да ги слушне легитимните барања на демонстрантите.
– Врховниот лидер ајатолах Али Хамнеи предупреди дека демонстрантите „ги уништуваат своите улици за да го направат среќен претседателот на друга земја“ (мислејќи на Доналд Трамп) и дека нема да толерира луѓе кои дејствуваат како „наемници за странци“.
– Шефот на судството Голамхосеин Мохсени-Ејеи изјави дека казните за демонстрантите ќе бидат „одлучни, максимални и без никакво попуштање“.

Распространетост на протестите
До 8 јануари, протестите биле забележани во 46 градови во 21 провинција. Курдските опозициски групи ја изразија целосната поддршка за протестите и побуните против Исламската Република.

Претходни протести
Протести во Иран не се новост: имало немири во 1970-тите, 1990-тите и почетокот на 2000-тите.
– Во 2022 година, земјата се соочи со протести поради зголемување на цените, вклучително и на лебот, по смртта на 22-годишната курдска жена Махса Амини во притвор на полицијата за морал.
– За време на неколкумесечниот безбедносен притисок, над 500 лица загинаа, а над 22.000 беа уапсени.

Реза Пахлави, син на покојниот поранешен ирански шах, кој живее во Вашингтон, ги повика демонстрантите во Иран да продолжат со протестите вечерва и утре и да ги окупираат централните делови на градовите.

Тој ги повика и работниците во транспортниот, нафтено-гасниот и енергетскиот сектор да организираат национален штрајк. Во пораката до демонстрантите, Пахлави ја пофали нивната „храброст и издржливост“ во изминатите денови.

„Ве молам сите вас денес и утре, сабота и недела (10 и 11 јануари), овој пат, од 18 часот, да излезете на улиците со знамиња, слики и национални симболи и да ги преземете јавните простори како свои. Нашата цел повеќе не е само да излеземе на улиците, целта е да се подготвиме за окупација на градските центри“, рече тој на социјалната мрежа X.

هم‌میهنان عزیزم،

شما با شجاعت و ایستادگی خود، تحسین جهانیان را برانگیخته‌اید. حضور دگرباره و پرشکوه‌تان در خیابان‌های سراسر ایران در شامگاه جمعه، پاسخی دندان‌شکن به تهدیدهای رهبر خائن و جنایتکار جمهوری اسلامی بود. یقین دارم که او این تصاویر را از مخفیگاهش دیده و از وحشت لرزیده… pic.twitter.com/MaQDiwkXRL

— Reza Pahlavi (@PahlaviReza) January 10, 2026

Пахлави оцени дека масовното присуство на улиците ја разоткрило кршливоста на безбедносниот апарат на Исламската Република.

Додаде дека се подготвува да се врати во Иран и ќе биде со народот во она што го нарече неизбежна победа на „националната револуција“.