Свет
Норвешка сака да наметне родово рамноправен ислам со квоти за жените
Четири од најголемите и најстари џамии во Осло немаат жени како членови на одборот, а градските власти имаат намера да ги поправат тоа со воведување квоти и закана за повлекување на државната поддршка, пренесува националната радиотелевизија НРК.
Норвешката Лабуристичка партија побара квоти за родова еднаквост во одборите на џамиите за да се поправи изместената родова рамнотежа. Според норвешкиот закон, жените мора да сочинуваат најмалку 40 отсто од членовите на одборот.
Во моментов, 71,6 отсто од норвешките џамии немаат жени членови на одборот и покрај тоа што добија близу 170 милиони норвешки круни (20 милиони долари) државна помош. Во четирите најголеми џамии во Осло, и покрај вкупно 23.221 членови, ниту еден член на одборите не е жена.
„Сакаме да ја изгубат државна помош ако немаат најмалку 40 отсто жени во нивните одбори. Ова не е приватна работа; државата обезбедува 400 милиони норвешки круни за поддршка на верските заедници. Исто така, мора да бидеме во можност да поставуваме барања”, рече градоначалникот на Осло, Рејмонд Јохансен, од Лабуристичката партија.
Според него, ова е јасна повреда на норвешките насоки за родова еднаквост. Норвешкото законодавство обезбедува правила за полова распределба во голем број различни видови одбори, и јавни и приватни. Во големите одбори со десет или повеќе члена, двата пола мора да бидат застапени со најмалку 40 отсто.
Во меѓувреме, вкупниот процент на жени во сите норвешки џамии во анкетата се мизерни 8 отсто, односно 68 жени од 845 членови на одборот. Спротивно на тоа, 59 отсто од членовите на одборот на Норвешката црква се жени. Јохансен смета дека бројките се разочарувачки.
„Гледам продолжување на структурите во кои мажите имаат моќ и во општеството и во семејството. Секој поединец, без оглед на нивниот пол, мора да ги има истите права и можности да влијае”, објасни тој.
Притисокот за родова еднаквост од Лабуристичката партија ги подели политичкиот естаблишмент и општеството во Норвешка. Министерот за деца и семејство, Кјел Инголф Ропстад, од Партијата на христијанските демократи, ги нарече резултатите на џамиите во родовата еднаквост разочарувачки, но е против насилно втурнување на жените.
„Мислам дека ова е лош предлог од Лабуристичката партија. Мора да постои висок праг за регулирање на верските заедници бидејќи верската слобода мора да биде силна во Норвешка”, рече Ропстад.
Уни Викан, социјален антрополог кој се фокусира на муслиманските земји, го нарече предлогот на лабуристите креативен бидејќи ги предизвикува џамиите. Според неа, не постои контрадикција меѓу религиската слобода и барањето поголемо учество на жените. Таа ја наведе Црквата на Норвешка, која од цврсто „не“ за женско свештенство сега има 15 отсто жени пастори.
Басим Гозлан од џамијата „Рабита“ во Осло, каде што двајца од осумте члена во бордот се жени, е со позитивен став да има повеќе жени, но тоа да не се направи на принуден начин. Во моментов, 59 муслимански верски заедници со над 80.000 членови имаат седиште во Осло.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

