Свет
Пред 78 години беше ослободен Аушвиц, најлошото место во историјата на човештвото
Познатиот германски филозоф Теодор Адорно во своето дело „Културна критика и општество од 1949 година“ ја објави познатата реченица: „Пишувањето поезија по Аушвиц е варварско“. Адорно подоцна возврати за тоа тврдење, но сепак совршено ги доловува шокот и ужасот на Аушвиц, најстрашниот од сите нацистички логори на смртта.
Денеска е Ден на сеќавање на холокаустот, а 27 јануари е избран затоа што на тој датум 1945 година Црвената армија го ослободила Аушвиц, каде што пронашла речиси седум илјади преживеани затвореници во логорот, меѓу кои и 700 деца. Тоа беше крајот на еден од најлошите ужаси во историјата на човештвото, кој траеше цели илјада и 689 дена, при што повеќе од милион луѓе, главно Евреи, беа индустриски убиени.
Аушвиц, всушност, бил дел од комплексот логор што нацистите го изградиле во окупираната Полска со намера да ги истребат сите Евреи во Европа. Ова беше една од фиксните идеи на нацистичкиот водач Адолф Хитлер.
Важно е да се нагласи дека Аушвиц е директен резултат на нацистичката идеологија, која ги стави нацијата и расата над сè друго и сметаше дека одреден број народи не само што се помалку вредни туку и се закана за ариевската расна чистота. Според тоа, Аушвиц беше класична реализација на идеите на нацизмот.
Аушвиц се карактеризира и по тоа што нацистите смислиле систем за масовно убивање со отровен гас, а многу затвореници од овој концентрационен логор биле испраќани директно од возовите, кои доаѓале од цела Европа, во гасните комори, каде што би биле отруени. По тоа, нивните трупови биле запалени во специјално изградени крематориуми.
Првите убиства од овој вид во Аушвиц се случија во август 1941 година кога беше тестирана ефикасноста на отровниот гас врз полските и советските затвореници, а целата работа набргу порасна до размери што дури и денес не може целосно да се разберат. Од 1942 година до крајот на 1944 година 1,3 милион луѓе биле однесени во Аушвиц, од кои 1,1 милион биле убиени. Најмногу Евреи (околу 960 илјади) и Полјаци (74 илјади), Роми (21 илјади), советски затвореници (15 илјади).
На влезот во Аушвиц стои циничниот натпис Arbeit macht frei, односно „Работата ослободува“, што имало цел да сугерира дека тоа е работен логор. Нацистите, сепак, се труделе да скријат дека вршат масовен геноцид, па требало долго време веста за Аушвиц да стигне до сојузниците, кои, како што коментираат познавачите, „не биле многу успешни во обидите да го запрат или барем да го забават индустриското убивање на Евреите“. И денес се обвинуваат затоа што, на пример, не ги бомбардирале пругите што воделе кон Аушвиц.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Белата куќа објави контроверзна слика: „На која страна, човеку од Гренланд“
Белата куќа вчера објави контроверзна слика која сугерира дека Гренланд има само две опции: американско или руско-кинеско влијание.
Сликата прикажува две санки со кучиња со знамето на Гренланд кои стојат на раскрсницата на патот. Едната патека води до Белата куќа под чисто сино небо, додека другата прикажува темни облаци од бура, молњи и знамињата на Русија и Кина.
Сликата е придружена со пораката: „На која страна, човеку од Гренланд?“
Which way, Greenland man? https://t.co/G0NnJdZRJK pic.twitter.com/TLmOwst6M6
— The White House (@WhiteHouse) January 14, 2026
Ова следи откако американскиот претседател Доналд Трамп постојано нагласуваше дека арктичкиот остров е клучен за безбедноста на САД и рече дека САД „ќе го добијат на еден или друг начин“. Сепак, Данска и Гренланд ја отфрлија идејата, истакнувајќи дека огромниот, стратешки важен и ретко населен остров не е на продажба.
Белата куќа повторно ја сподели изјавата на Трамп во која тој дополнително ја нагласи намерата да го преземе Гренланд, прикажувајќи го како неопходен предуслов за национална безбедност.
„На САД им е потребен Гренланд за национална безбедност. Тој е клучен за Златната купола што ја градиме“, рече Трамп.
Тој додаде дека НАТО би бил поефикасен ако Гренланд е под американска контрола и предупреди дека ако САД не го сторат тоа, Русија или Кина ќе го преземат.
„НАТО станува многу посилен и поефикасен со Гренланд во рацете на САД. Сè помалку е неприфатливо. АКО НИЕ НЕ ГО НАПРАВИМЕ ТОА, ЌЕ ГО НАПРАВАТ РУСИЈА ИЛИ КИНА, И ТОА НЕМА ДА СЕ СЛУЧИ“, тврди Трамп.
Свет
Европски земји испратија војници во Гренланд во текот на ноќта
Германија испраќа 13 војници во Гренланд, потврди германското Министерство за одбрана. Мисијата на Бундесверот ќе биде извидувачка и треба да трае од 15 до 17 јануари, а германските војници одат таму на покана на Данска. Транспортен авион Ербас Е400М ќе ги префрли во Нуук во Гренланд, пишува „Дојче Веле“.
Како што е наведено во Берлин, целта е да се „истражи можен воен придонес за поддршка на Данска во гарантирањето на безбедноста во регионот, на пример во однос на капацитетот за поморски надзор“.
Само неколку часа по неуспешниот самит на Гренланд во Вашингтон, првите специјални сили и извидувачки трупи од Европа пристигнаа во Гренланд преку ноќ. Дански воен авион „Херкулес“ слета преку ноќ на цивилниот аеродром во главниот град Нуук. Два автобуси пристигнаа во блискиот Арктички команден центар на данските вооружени сили со дански, но наводно, како што објави германскиот весник „Билд“, и со француски офицери и војници.
Покрај тоа, војници од Холандија, Канада, Шведска, Велика Британија и Норвешка наводно се на пат кон Гренланд.
Како што објавија германските медиуми, операцијата е координирана од Копенхаген, а не преку структурите на НАТО.
Американскиот претседател, Доналд Трамп, во изминатите недели постојано повторуваше дека има намера да ја преземе контролата врз Гренланд, наведувајќи дека причините за тоа се безбедносните проблеми и наводната закана од Русија и Кина. Владата на САД не ја исклучи можноста за присилно преземање на данскиот остров.
Состанокот на претставниците на Данска, Гренланд и САД во Вашингтон што се одржа вчера вечерта не доведе до договор за тоа како да се продолжи.
„Данска и САД имаат различни позиции по ова прашање,“ изјави данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен по состанокот, додавајќи: „Се согласуваме дека не се согласуваме“.
Сепак, беше договорено да се формира работна група на високо ниво за да се испита дали може да се најде заеднички пристап по ова прашање.
Гренланд е автономен дел од Кралството Данска и затоа е членка на НАТО. Владата во Копенхаген ја отфрла можноста САД да го преземат Гренланд.
Германската влада јасно ги отфрли американските претензии кон Гренланд. Сепак, канцеларот Фридрих Мерц и министерот за одбрана Борис Писториус изјавија дека сакаат да го обезбедат арктичкиот регион од руската закана заедно со САД. Мерц нагласи дека ова треба да се направи во рамките на НАТО.
фото/епа
Свет
За прв пат во историјата, астронаути се евакуирани од Меѓународната вселенска станица од здравствени причини
Четворица астронаути ја напуштија Меѓународната вселенска станица (МВС) еден месец порано од планираното, во првата медицинска евакуација откако станицата беше лансирана во орбитата на Земјата во 1998 година.
Астронаутите би требало да слетаат во морето покрај брегот на Калифорнија во раните утрински часови во четврток по локално време. Нивната мисија беше скратена поради медицинска состојба на еден од членовите на екипажот, соопшти НАСА.
НАСА не го објави идентитетот на астронаутот ниту природата на медицинската состојба, но наведе дека е стабилен. Командата на МВС е предадена на рускиот космонаут Сергеј Куд-Сверчков и уште двајца членови на екипажот.
Во екипажот што се враќа се американските астронаути Мајк Финке и Зена Кардман, јапонскиот астронаут Кимија Јуи и рускиот космонаут Олег Платонов. Тие пристигнаа на МВС на 1 август, со планиран престој од шест и пол месеци, и требаше да се вратат кон средината на февруари.
Но, минатата недела, планираната вселенска прошетка на Финке и Кардман беше откажана во последен момент. Неколку часа подоцна, НАСА објави дека еден член на екипажот се разболел. „Постојат мешани чувства“, рече Финке во понеделникот додека му ја предаваше командата на Куд-Сверчков.
МВС орбитира околу Земјата на надморска височина од околу 400 километри, правејќи 16 орбити околу планетата дневно и патувајќи со брзина од околу 28.000 километри на час. Станицата ја управуваат пет вселенски агенции и спроведува обемни научни истражувања за вселената и ефектите од бестежинската состојба врз луѓето, животните и растенијата.

