Свет
Продолжува судењето за шпанските „украдени бебиња“ во времето на Франко
Првото судење во Шпанија поврзано со илјадници случаи на бебиња украдени од нивните мајки за време на диктатирата на Франко продолжи денес во судот во Мадрид, неколку децении по избивањето на скандалот, пренесува „Локал“. Едуардо Вела (85), поранешен гинеколог на клиниката во Сан Марион во Мадрид, е обвинет дека во 1969 година ја одзел Инес Мадригал, сега на возраст од 49 години, од нејзината биолошка мајка и ѝ ја дал на друга жена која била лажно запишана како нејзина мајка.
„Ова е важен ден. Се надеваме дека судењето ќе заврши денес и ќе почне фазата на изрекување казни”, изјави Мадригал.
Активистите велат дека стотици слични случаи кои датираат од десничарската диктатура од 1939 до 1975 година не успеаја да стигнат до судот во Шпанија поради недостиг од докази или зашто рокот за поднесување обвиненија е поминат. Во темното и често игнорирано поглавје од диктатурата на генералот Франциско Франко, новороденчињата на некои левичарски противници на режимот, како и на невенчаните или сиромашните двојки, им биле одземени на нивните мајки и дадени на посвојување. На мајките им било кажувано дека нивните деца ненадејно умреле неколку часа по раѓањето и дека болницата се погрижила за нивниот погреб, но всушност биле дадени или продадени на друго семејство.
Крадењето на бебињата почнало во 1950-тите откако Франко дојде на власт по граѓанската војна од 1936-1939 година меѓу левоориентираните републиканци и конзервативните националисти лојални на генералот. Тоа беше дел од напорите за прочистување на Шпанија од марксистичкото влијание. Практиката подоцна била проширена и кај новороденчињата од сиромашните семејства, како и вонбрачните бебиња. Енрике Вила, адвокат кој детално пишуваше за скандалот со „украдените бебиња”, рече дека судењето на Вела може да обезбеди морално охрабрување за другите жртви да покренат судски парници.
„Има десетици лекари и калуѓерки низ Шпанија кои се виновни, а кои сè уште се живи“, изјави тој за „Франс прес“.
За време на воведното испрашување на судењето на 26 јуни, Вела изјави дека не може да се сети на деталите за тоа како работела клиниката што тој ја водел 20 години, до 1982 година, и за која се верува дека била центар за трговијата со бебиња, и тврдеше дека потписот на изводот на Мадригал не е негов. Вела пристигна во судот во инвалидска количка. Сè уште нема датум за изрекување пресуда иако адвокатот на Мадригал, Гилјермо Пена, изјави дека тоа може да потрае и еден месец.
„Сега можеме да кажеме дека ќе имаме пресуда со докажани факти. Досега имавме само обвинувања”, додаде тој.
Освен Вела, треба да сведочат уште шест други лица, меѓу кои и новинар од француската државна телевизиска станица „Франс 2“, кој со скриена камера го снимил Вела кога признал дека ја дал Мадригал како „подарок”. Обвинителите бараат 11-годишна затворска казна за фалсификување официјални документи, незаконско посвојување, незаконско притворање и потврдување непостоечко раѓање.
Системот за кражба на бебиња ја надживеа и смртта на Франко во 1975 година и продолжи како нелегална мрежа за шверц со бебиња до 1987 година, кога беше воведен нов закон со кој се регулираше посвојувањето. Активистите проценуваат дека со него десетици илјади бебиња биле украдени од своите родители. Случаите потсетуваат на настаните што се случија за време на воената диктатура во Аргентина од 1976-1983 година, каде што судовите изрекоа долги затворски казни за системската кражба на бебиња од политичките затвореници.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Прекинот на интернетот во Иран трае веќе втора недела
Прекинот на интернетот во Иран влезе во втората недела, а според организацијата „Нет блокс“, режимот го блокирал пристапот до мрежата повеќе од 180 часа.
Иако можноста за повици во странство беше обновена претходно оваа недела, интернет услугите сè уште се недостапни.
Ваквата ситуација го отежнува, иако не и целосно невозможно, добивањето информации, слики и видеа од земјата во реално време. Во исто време, им помага на властите во Техеран во обидот да го контролираат наративот за протестите и немирите.
Фото: depositphotos
Европа
(Фото) Макрон се појави пред војниците со црвено и отечено око
Емануел Макрон се појави со црвено око за време на неговото годишно обраќање пред француските војници. Тој се пошегува, користејќи ја можноста да повика на зајакнување на воената моќ на Франција.
Францускиот претседател го спореди својот проблем со очите со песната „Eye of the Tiger“, велејќи дека тоа е знак на решителност и предупредување дека Франција може да остане слободна во „брутален свет“ само ако другите се плашат од неа и ако е моќна.

epa12650914 French President Emmanuel Macron delivers a speech during a visit to the Istres Air Force Base in Istres, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL
Повикувањето на насловната песна од филнот „Роки III“ од 1980-тите години дојде откако Макрон ја прогласи француската армија за „најефикасна“ во Европа, додавајќи дека таа мора да стане посилна и побрза. Пред говорот, кој започна со објаснување за неговиот изглед, Макрон носеше очила за сонце додека ги прегледуваше војниците.
„Ве молам извинете за грдиот изглед на моето око. Тоа е, се разбира, нешто сосема безопасно“, рече Макрон. „Сфатете го како ненамерна референца на „Eye of the Tiger“… за оние кои ја разбираат референцата, тоа е знак на решителност.“

epa12651821 French President Emmanuel Macron delivers a speech as he visits the Istres military air force base, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL
Тој го искористи своето новогодишно обраќање до војниците во воената база во јужна Франција за да најави поголеми трошоци за одбрана. Тој рече дека сака да ги помести плановите за буџет за одбрана од 64 милијарди евра од 2030 на 2027 година, со 3,5 милијарди евра за забрзување на вооружувањето на Франција достапно оваа година.
Свет
Саудиска Арабија, Катар, Турција и Оман испратија предупредување до Трамп
Саудиска Арабија, Катар, Турција и Оман го повикаа американскиот претседател Доналд Трамп да не започнува воздушни напади врз Иран, стравувајќи дека таков потег на Вашингтон би можел да доведе до голем и нерешлив конфликт на Блискиот Исток. Лобирањето од страна на долгогодишните сојузници на САД се чини дека помогна да се убеди Трамп засега да се воздржи од воена акција.
Дипломатски напори и сложени односи
Саудискиот министер за надворешни работи, принцот Фајсал бин Фархан, вчера телефонски разговараше со своите колеги од Иран, Оман и Турција. Во случајот на Саудиска Арабија, воздржаноста се одрази и во нивното одбивање да го отстапат својот воздушен простор на САД за можни напади.
Иран останува политички изолиран од заливските држави, делумно поради неговото одбивање да поддржи решение за две држави за Палестина и споровите околу трите острови во Заливот на кои право полагаат Обединетите Арапски Емирати, поддржани од Советот за соработка во Персискиот Залив.
И покрај ова, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, оствари серија посети на арапските престолнини во обид да ги подобри односите. Минатата година тој го посети Бахреин, првиот ирански министер што го стори тоа од 2010 година, а четири пати го посети Каиро во обид да ги обнови врските што беа прекинати во 2016 година. Односите меѓу Саудиска Арабија и Иран, некогаш најзатегнати на Блискиот Исток, се подобруваат веќе три години, објавува „Гардијан“.
Регионална безбедност и влијание на Израел
Сите заливски држави се исто така свесни за потенцијалните нарушувања што Иран би можел да ги предизвика во поморскиот сообраќај во Заливот. Арагчи неодамна се обиде да ги убеди заливските држави дека Иран претставува помал ризик за глобалната стабилност од Израел.
Овој аргумент стана поубедлив откако Израел ја бомбардираше Доха минатиот септември во обид да ги убие преговарачите на Хамас кои живееле во катарската престолнина речиси една деценија. Израелците не успеаја да ги погодат своите примарни цели, но наводно убиле пет пониско рангирани членови на групата.
Соединетите Американски Држави, кои не биле однапред информирани за нападите, се извинија директно на катарскиот емир и понудија нови безбедносни гаранции на Доха за да ја заштитат од понатамошни израелски напади. Катар потоа го обвини Израел дека се обидува да саботира каква било шанса за мир во регионот. Специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, ја поддржува улогата на Катар како глобален посредник.
Стравови од нестабилност и повици за дијалог
Арагчи им ги објасни на арапските лидери причините на Техеран за потиснување на протестите. Иако многу земји во регионот длабоко замеруваат за делувањето на иранските посреднички сили во Либан, Ирак и Јемен, малкумина би го поздравиле соборувањето на авторитарниот режим преку улични протести поттикнати од падот на животниот стандард.
Таквиот исход би можел да доведе до нова демократска транзиција или дури и до фрагментација на Иран, што би поставило опасен преседан. На пример, Саудиска Арабија неодамна го задуши востанието во јужен Јемен кое го загрози интегритетот на земјата, додека военото раководство на Египет инвестираше голема енергија во потиснување на повиците за реформи во човековите права.
Портпаролот на Министерството за надворешни работи на Катар, Маџед ал-Ансари, им рече на новинарите: „Главните предизвици во регионот – а зборуваме за внатрешни и надворешни предизвици во различни земји – бараат од сите нас да се вратиме на преговарачката маса“.
Министерот за надворешни работи на Турција, Хакан Фидан, исто така, повика на дијалог. „Се надеваме дека Соединетите Американски Држави и Иран ќе го решат ова прашање меѓу себе – или преку медијатори, други актери или преку директен дијалог. Внимателно ги следиме овие случувања“.

