Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Зеленски: Рускиот удар беше насочен кон енергетскиот сектор на Украина
Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, објави дека во текот на ноќта Русија извршила масовен комбиниран напад дизајниран да предизвика максимална штета на украинскиот енергетски сектор.
„Тоа беше комбиниран напад, специјално дизајниран да го оштети нашиот енергетски сектор што е можно повеќе. Користени се речиси 400 дронови и 29 ракети од различни видови, вклучувајќи и балистички. Значителен број беа соборени, но, за жал, имаше и удари“, нагласи Зеленски, објави Укринформ.
Противвоздушната одбрана неутрализираше 25 ракети и 367 дронови, но некои напади ги погодија целите.
Десетици илјади луѓе во Одеса останаа без греење и вода, а вкупно 12 региони беа погодени.
Девет лица беа повредени, вклучувајќи деца, додека повеќе од десет станбени згради и железничка инфраструктура беа оштетени.
Зеленски ги повика меѓународните партнери на посилен одговор на руските напади, вклучително и континуирана поддршка за украинската војска и санкции против Русија.
Свет
(Видео) „Заштедете вода“: силна бура создаде хаос на Нов Зеланд, прогласена вонредна состојба
Јужниот остров на Нов Зеланд е погоден од обилни дождови, што доведе до поплави, затворање на патишта и мостови, додека силната бура што претходно предизвика уништување во Велингтон се движеше кон југ, соопшти Метеоролошката служба.
Како што е наведено, институтот предупреди дека системот со низок притисок во близина на источниот брег може да донесе понатамошни обилни дождови, брзо зголемување на реките и потоците, лизгање на земјиштето, како и големи бранови и опасни услови на море, објави Ројтерс.
#WATCH | Heavy rain lashes #NewZealand’s South Island after a powerful storm that earlier caused destruction in Wellington moves south. Authorities declare a local state of emergency in Banks Peninsula near Christchurch following flooding, landslides, and power disruptions. pic.twitter.com/zFkLSnpY0x
— The Federal (@TheFederal_News) February 17, 2026
Локална вонредна состојба е прогласена на полуостровот Бенкс во близина на Крајстчерч, вториот по големина град на Јужниот Остров, поради поплави, паднати дрвја и лизгање на земјиштето што ги прекинаа комуникациите и снабдувањето со електрична енергија.
Градоначалникот на Крајстчерч, Фил Могер, апелираше до жителите да штедат вода и да ја варат онаа што е достапна за пиење, бидејќи поплавите ја оштетија постројката за пречистување на вода.
Туристичкиот град Акароа, околу 90 километри северозападно од Крајстчерч, остана без електрична енергија, додека локалните сопственици на кафулиња пријавија дека водата стигнала до ѕидовите на нивните згради.
Претходно, бурата предизвика прекини на Северниот Остров, каде што беа откажани летови, главните автопати беа затворени, а десетици илјади луѓе останаа без електрична енергија.
Метеоролозите предупредуваат дека бурата нема да стивне до вечерва и дека жителите треба да бидат внимателни поради ризикот од понатамошни поплави и лизгање на земјиштето.
Свет
Европа предупредена да се подготви за глобалното затоплување
Европскиот советодавен комитет за климатски промени (ESABCC) предупреди дека Европа мора да се подготви за глобално затоплување од 2,8 до 3,3 степени Целзиусови до крајот на векот, посочувајќи дека континентот веќе ја плаќа цената на „недоволната подготовка“.
Членот на одборот и генерален директор на Кралскиот холандски метеоролошки институт (KNMI), Мартен ван Алст, оцени дека прилагодувањето кон поекстремни температури не е „ракетна наука“ и дека може да се постигне преку разбирање на ризиците и подобрување на системот за рано предупредување, објави Гардијан.
Во извештајот на комитетот се наведува дека сегашните напори за прилагодување кон климатските промени доаѓаат предоцна и се во голема мера постепени.
Зголемувањето на температурата од околу три степени би било двојно повеќе од целта постигната со Парискиот договор од 2015 година, објавува Танјуг.
Комитетот препорачува спроведување стрес-тестови за уште потопли сценарија и интегрирање на отпорноста кон климатските промени во сите политики на ЕУ, со дополнителни инвестиции, вклучително и приватни средства.
Ван Алст рече дека Европа сè повеќе ги трпи последиците од екстремните временски настани, вклучувајќи ги смртоносните поплави во долината Ар во Германија во 2021 година и во шпанската Валенсија во 2024 година, летните топлотни бранови и шумските пожари од минатата година, и предупреди дека многу ризици се приближуваат до границите на адаптацијата.
Комитетот вели дека е клучно да се спречи свет со толку високо глобално затоплување, бидејќи последиците за јавното здравје, инфраструктурата и економијата на Европа би биле сериозни.

