Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
РЕ-Дигитал
Тинејџерка ги тужи социјалните мрежи за создавање зависност; Snapchat се спогоди, Закерберг оди на судење
Snap, сопственикот на Snapchat, постигна спогодба во тужба поврзана со зависност од социјалните медиуми, само неколку дена пред почетокот на историското судење во Лос Анџелес. Условите на спогодбата не беа откриени, а веста ја открија адвокатите на сослушување во Вишиот суд во Калифорнија, по што Snap соопшти за BBC дека страните се „задоволни што успеале да го решат ова прашање пријателски“, објавува BBC.
Другите обвинети во случајот, Meta (сопственик на Instagram), ByteDance (сопственик на TikTok) и Alphabet (сопственик на YouTube), не се спогодија. Тужителот, 19-годишна девојка идентификувана со нејзините иницијали K.G.M., тврди дека алгоритамскиот дизајн на платформата ја направил зависна и негативно влијаел врз нејзиното ментално здравје.
Без да се постигне спогодба со другите страни, судењето продолжува против преостанатите тројца обвинети, а изборот на порота треба да започне на 27 јануари.
Се очекува извршниот директор на Meta, Марк Закерберг, да сведочи на судењето, а до вчерашната спогодба, извршниот директор на Snap, Еван Шпигел, исто така, беше на списокот на сведоци.
Meta, TikTok и Alphabet не одговорија на барањата на BBC за коментар за спогодбата. Snap останува обвинет во други, консолидирани случаи што се однесуваат на зависноста од социјалните медиуми. Внимателно следените случаи би можеле да ја оспорат правната теорија што компаниите за социјални медиуми ја користеле за да се заштитат од одговорност.
Тие долго време тврдеа дека Член 230 од Законот за пристојност во комуникациите од 1996 година ги штити од одговорност за содржина објавена од трети страни на нивните платформи. Но, тужителите тврдат дека платформите се дизајнирани да ги направат корисниците зависни.
Тие го прават ова преку избори што влијаат на нивните алгоритми и известувања. Компаниите за социјални медиуми рекоа дека доказите на тужителите се недоволни за да докажат дека тие се одговорни за штети како што се депресија и нарушувања во исхраната.
фото/Depositphotos
Европа
Виткоф: Во преговорите меѓу Русија и Украина остана само едно прашање
Стив Виткоф, специјалниот пратеник на американскиот претседател за разговорите Украина-Русија, денес нагласи дека останува „само едно прашање“ што може да се реши ако двете страни сакаат.
Виткоф се придружи на панел-дискусија за Украина во Давос, велејќи дека преговорите се „на крајот од процесот“ и дека е „оптимист“.
„Се сведовме на едно прашање, разговаравме за различни верзии од него, што значи дека е решливо“, нагласи американскиот мултимилијардер кој беше назначен за пратеник од Доналд Трамп пред 11 месеци.
„Ако двете страни сакаат да го решат, ние ќе го решиме“, рече тој.
На панел-дискусијата, Виткоф го пофали украинскиот преговарачки тим, со кого „поминал повеќе од сто часа“ од состаноците во Женева.
„Буквално е толку обемно“, рече пратеникот, кажувајќи им на Украинците во салата дека се претставени од „неверојатен преговарачки тим“.
По Давос, Виткоф патува за Москва, каде што е најавен состанок со рускиот претседател Владимир Путин, а потоа и за Абу Даби, каде што работни тимови од Украина и Русија работат на преговорите.
„Мислам дека ќе успееме“, ја заврши својата интервенција пратеникот.
Свет
Данската премиерка: Можеме да преговараме за сè за Гренланд, но не и за неговиот суверенитет
Данска сака да продолжи со конструктивниот дијалог со своите сојузници во врска со безбедноста на Гренланд и Арктикот, но со почитување на нејзиниот територијален интегритет, изјави премиерката Мете Фредериксен како одговор на заканите од американскиот претседател Доналд Трамп.
„Можеме да преговараме за сите политички аспекти: безбедност, инвестиции, економија. Но, за едно нешто не можеме да преговараме, нашиот суверенитет“, рече премиерката.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави доцна синоќа дека прашањето дали Гренланд ќе остане под Данска не било дискутирано на неговата средба со Доналд Трамп, откако американскиот претседател ги повлече заканите за царини за европските земји и ја исклучи употребата на воена сила за преземање на контролата врз Гренланд.
Данската премиерка нагласи дека одржува близок дијалог со НАТО и додаде дека редовно разговарала со Руте, особено пред и по неговата средба со претседателот Трамп во Давос.
„Кралството Данска сака да продолжи со конструктивен дијалог со своите сојузници за начините за зајакнување на безбедноста на Арктикот, вклучително и Златната купола на САД, под услов тоа да се направи со почитување на нашиот територијален интегритет“, повтори таа.
фото/Depositphotos

