Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Околу 500 патници заглавени во авиони поради снег во Минхен
Околу 500 патници останале заглавени во авиони на аеродромот во Минхен, откако нивните летови биле откажани поради обилни снежни врнежи. Иако дел од авионите биле подготвени за полетување, патниците не можеле да се вратат во терминалот поради недостиг на автобуси и зафатени паркинг-позиции за авионите.
Повеќе од 100 летови планирани за четврток навечер биле откажани поради снегот, а дел од патниците ја поминале целата ноќ во леталата.
Лоша логистика и ограничен капацитет
Според портпарол на авиокомпанијата Луфтханза, дури и летовите што добиле специјални дозволи за ноќно полетување не можеле да тргнат. Како причина се наведува тоа што сите паркинг-места за авиони во близина на терминалот биле веќе зафатени, а капацитетот на автобусите за превоз на патници бил ограничен.
„Во тој момент сите паркинг-места кај терминалот беа исполнети, а бројот на автобуси е ограничен“, изјавил портпаролот, додавајќи дека организацијата на автобускиот превоз е во надлежност на аеродромот.
Летови кон повеќе европски и светски дестинации
Според информациите на Луфтханза, погодени биле летови кон Сингапур, Копенхаген, Гдањск, Грац и Венеција. Дури во раните утрински часови автобуси пристигнале и ги превезле патниците до терминалот.
Од аеродромот во Минхен кратко соопштиле: „Жалиме за непријатностите што настанаа“.
Студен бран во регионот
Ледениот бран изминатите денови го зафати и Виена, додека хаос беше пријавен и во Марибор, каде што голем број жители останаа без струја, а дел и без вода.
Поради состојбата, во поширокото подрачје на вториот по големина град во Словенија беше прогласена вонредна состојба.
Свет
(Видео) Студентски протести и немири на повеќе универзитети во Иран
Студенти втор ден по ред протестираат на неколку универзитети во Иран, а протестите на места прераснаа во немири, јавуваат локалните новински агенции.
Тензиите се случуваат во период кога земјата се соочува со зголемено американско воено присуство во регионот и обиди за договор со Вашингтон околу нуклеарната програма.
Судири и повредени студенти
Иранската државна телевизија објави снимки од лица за кои тврди дека се „претставувале како студенти“ и нападнале провладини студенти во Техеран. Според извештаите, неколкумина биле повредени откако кон нив биле фрлани камења.
Students at Amir Kabir University in Tehran resisted an attempt by Basij members to stop their rally against the Islamic Republic on Sunday. In the footage, plainclothes Basij members can be seen on the right side. pic.twitter.com/VWXZ0SBiNY
— Iran International English (@IranIntl_En) February 22, 2026
Протести се одржале и на универзитети во Машхад, на североистокот од земјата. Организацијата за човекови права ХРАНА соопшти дека интервенцијата на безбедносните сили предизвикала повреди кај демонстрантите и објави видеоснимки од случувањата.
Пораки против врховниот лидер
Во јавноста се појави и видео од Технолошки универзитет Шариф во Техеран, на кое наводно се слуша како демонстранти го осудуваат врховниот лидер Али Хамнеи, нарекувајќи го „убиствен лидер“.
На снимката се слушаат и повици до Реза Пахлави, синот на соборениот ирански шах кој живее во егзил, да стане нов монарх.
Students at Khajeh Nasir University gathered on the campus on Sunday to protest the government and voice support for exiled Prince Reza Pahlavi, videos shared by the university student newsletter show. pic.twitter.com/awommwsfVv
— Iran International English (@IranIntl_En) February 22, 2026
Продолжување на тензиите
Овие протести следуваат по антивладините демонстрации минатиот месец, кои започнаа поради економските тешкотии и брзо прераснаа во политички барања. Според извештаите, тие немири биле најжестоки од Исламската револуција во 1979 година.
Ситуацијата во Иран и понатаму останува напната, со засилено присуство на безбедносните сили на универзитетите и во поголемите градови.
Свет
Иран e подготвен на компромис со САД за да избегне американски напад, објави Ројтерс
Иран кажал дека е подготвен да направи отстапки во својата нуклеарна програма во разговорите со САД, во замена за укинување на санкциите и признавање на неговото право да збогатува ураниум, со цел да избегне американски напад.
Двете страни и понатаму се длабоко поделени – дури и околу обемот и редоследот на олеснувањето на строгите американски санкции – по две рунди разговори, изјавил висок ирански функционер за Ројтерс.
Сепак, Ројтерс за првпат објавува дека Иран нуди нови отстапки откако разговорите завршија минатата недела, кога страните изгледаа далеку од договор и поблиску до воен конфликт.
Аналитичарите велат дека овој потег сугерира оти Техеран се обидува да ја одржи дипломатијата жива и да спречи голем американски напад.
Функционерот изјавил дека Техеран сериозно би разгледал комбинација од испраќање половина од својот највисоко збогатен ураниум во странство, разредување на остатокот и учество во создавање регионален конзорциум за збогатување – идеја што периодично се споменува во долгогодишната дипломатија поврзана со Иран.
Иран би го сторил тоа во замена за американско признавање на неговото право на „мирно нуклеарно збогатување“ во рамки на договор што би вклучувал и укинување на економските санкции, рекол функционерот.
Дополнително, Иран понудил можност американски компании да учествуваат како изведувачи во големите нафтени и гасни индустрии на Иран, во рамки на преговорите за решавање на деценискиот спор околу нуклеарните активности на Техеран.
„Во рамки на економскиот пакет што се преговара, на Соединетите Држави им се понудени можности за сериозни инвестиции и конкретни економски интереси во иранската нафтена индустрија“, изјавил функционерот.
Вашингтон го гледа збогатувањето ураниум во Иран како можен пат кон нуклеарно оружје. Иран негира дека има намера да развива нуклеарно оружје и бара неговото право на збогатување ураниум да биде признаено.
Иран и САД ги обновија преговорите претходно овој месец, додека САД го зголемуваат своето воено присуство на Блискиот Исток. Иран се закани дека ќе ги нападне американските бази во регионот доколку биде нападнат.
Иранскиот функционер изјавил дека најновите разговори ја нагласиле разликата меѓу двете страни, но подвлекол дека „постои можност за постигнување привремен договор“ додека преговорите продолжуваат.

