Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Захарова: ЕУ е лицемерна во врска со протестите во Иран
Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, денес ја обвини Европската Унија за лицемерство, посочувајќи дека лидерите на ЕУ се обидуваат да извршат притисок врз Иран поради протестите во таа земја, додека за време на протестите на „Жолтите елеци“ во Франција во 2019 година, ЕУ ги осуди постапките на демонстрантите.
Портпаролот на Министерството за надворешни работи на ЕУ, Анвар ал-Анун, изјави дека земјите од блокот разговараат за прогласување на Корпусот на иранската Исламска револуционерна гарда (ИРГК) за терористичка организација и подготвуваат нови санкции против Иран.
„Дури и ако го гледаме она што се случува во Иран како протест, го игнорираме знаењето што го имаме, како да е само протест. Сега, за да го претворат дури и овој протест, ако го третираме како што го третира Европската Унија, во анархија, тие развиваат економски мерки. Тие имаа сосема спротивен став во 2019 година“, изјави Захарова за радио Спутник.
Таа потсети дека европскиот комесар за финансиско планирање и буџет, Гинтер Етингер, во екот на протестите на „Жолтите елеци“, изјавил дека демонстрантите наводно предизвикуваат штета на целата европска економија.
Движењето „Жолти елеци“ во Франција се појави во ноември 2018 година, а првичната причина за демонстрациите беше планот на претседателот Емануел Макрон за зголемување на даноците на горивото и цените на бензинот.
Масовните протести на „Жолтите елеци“ беа проследени со немири и судири меѓу демонстрантите и полицијата, а подоцна на барањата на демонстрантите им беше додаден поширок спектар на социјални и економски барања.
Протестите во Иран започнаа кон крајот на декември 2025 година поради девалвацијата на локалната валута, иранскиот риал, а на 8 јануари, по повикот на Реза Пахлави, син на шахот на Иран кој беше соборен во 1979 година, протестните маршеви се интензивираа низ целиот Иран и во неколку градови се претворија во судири со полицијата, скандирајќи против иранскиот политички систем, анализираат медиумите.
Свет
Израел издаде налог за апсење на поранешен советник на Вучиќ и Нетанјаху
Израелската полиција го прогласи Срулик Ајнхорн, поранешен советник на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, за бегалец и издаде налог за апсење по него. Тој е осомничен за протекување доверливи информации во аферата „Катаргејт“. Ајнхорн беше и долгогодишен советник на српскиот претседател Александар Вучиќ, а според БИРН, по октомври 2023 година посредувал во трансферот на српска муниција во Израел, објавуваат израелските медиуми.
Во Израел, тој е опишан како пропагандист, агент на хаосот, спин доктор и иницијатор на „машината за отров“, а сега е официјално криминалец во бегство.
„Тој ја основа компанијата Insight Partners, која минатата година оствари приход од 2,3 милиони долари, а сега го води својот бизнис од Белград. Исто така, откривме дека тој одиграл значајна улога во трансферот на српска муниција во Израел, за време на воените злосторства што таа земја ги изврши во Газа“, вели новинарот на БИРН, Саша Драгојло.
БИРН минатото лето напиша дека двајца израелски истражители го испрашувале Ајнхорн три дена во Врховното јавно обвинителство во Белград во врска со скандалот „Катаргејт“, случај на платена промоција на катарските интереси во Израел, и „Бибиликс“, случај на протекување на тајни воени документи до новинар од германскиот Билд.
„Србија, што е интересно во овој случај, исто така побара деталите од таа изјава да се чуваат во тајност, а она што го откривме е дека тоа било токму затоа што Ајнхорн зборувал за неговата улога во транспортот на муниција“, вели Драгојло.
Адвокатот на Ајнхорн, Ѓорѓе Симиќ, во тоа време не можеше да обезбеди повеќе информации за БИРН. „За жал, не сум во можност да дадам повеќе информации бидејќи дел од постапката е означен како строго доверлива и затоа не ми е дозволено да дадам повеќе детали“, рече Симиќ.
Ајнхорн работи како советник на Александар Вучиќ со години, барем од 2020 година. Неговата кампања имаше првенствено за цел да го приближи српскиот претседател до Американците за време на мандатот на Џо Бајден, да го претстави како лидер со репутација кој посредува во меѓународни конфликти и да ја промовира Србија како растечка економска сила.
Во исто време, за потребите на Нетанјаху, Ајнхорн беше иницијатор на таканаречената „машина за отров“. Механизмот работи така што Нетанјаху им сугерира на своите соработници кого да нападнат – оние што ги смета за непријатели, како што се опозицијата и демонстрантите.
Потоа, преку ботови и социјални медиуми, се шират гласини, на пример дека демонстрантите се предавници, што создава впечаток за масовно движење кое ги обвинува „внатрешните непријатели“, додека од друга страна, Нетанјаху се величи.
фото/епа
Свет
„Шарли Ебдо“ на удар поради карикатура за пожарот во Швајцарија
Швајцарски адвокат и неговата сопруга поднесоа кривични пријави против францускиот сатиричен магазин „Шарли Ебдо“ поради карикатура за смртоносниот пожар во барот во познатиот скијачки центар Кран-Монтана во Швајцарија.
Во пожарот што избувна на новогодишната ноќ, загинаа 40 лица, а повеќе од 100 беа повредени. Во петокот, на денот на жалост, „Шарли Ебдо“ објави карикатура на која се прикажани двајца изгорени скијачи со натпис „Les brûlés font du ski“ („Изгорените одат на скијање“), игра на зборови на „Les Bronzés font du Ski“, наслов на француски комедија од 1979 година. На карикатурата се наоѓа знакот „Кран-Монтана“ и зборовите „комедија на годината“ во долниот десен агол.
Le dessin du jour, par #Salch pic.twitter.com/YbmVqpO3X2
— Charlie Hebdo (@Charlie_Hebdo_) January 9, 2026
Објавувањето предизвика бран на негодување во Швајцарија. Двојката поднесе жалба до канцеларијата на државниот обвинител во кантонот Вале против „Шарли Ебдо“ и карикатуристот Ерик Салх. Тие тврдат дека карикатурата го крши швајцарскиот кривичен закон за прикажување на насилство, го нарушува достоинството на жртвите и ја тривијализира трагедијата со хумор.
Контроверзноста доаѓа само неколку дена по 11-годишнината од терористичкиот напад врз „Шарли Ебдо“. На 7 јануари, Франција ја одбележа 11-годишнината од терористичкиот напад врз канцелариите на списанието во Париз во 2015 година од страна на вооружени лица. Годишнината повторно ги отвори дебатите за границите на сатирата и слободата на изразување, што го прави најновото објавување особено чувствително.
Во барањето, двојката бара покренување кривична истрага и, во случај на осуда, исплата на обештетување на сите жртви на трагедијата.

