Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Мишел го критикува Руте: Престани да бидеш американски агент и обедини го НАТО
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, треба да престане да биде „американски агент“ и да го обедини расцепканиот воен сојуз кој се соочува со „непријателска реторика“ и „заплашување“ од САД, изјави за „Еуроњуз“ поранешниот претседател на Европскиот совет, Шарл Мишел.
Мишел, кој го водеше Советот пет години до 2024 година, во утринската емисија „Europe Today“ во петокот изјави дека Руте го разочарува и дека ја губи довербата во него, објави „Еуроњуз“.
„Сакам да бидам јасен, Марк Руте е разочарување и јас ја губам довербата“, рече Мишел. „Не очекувам Марк Руте да биде американски агент. Очекувам Марк да работи за единство во рамките на НАТО“, додаде тој.
Руте, кој го нарече американскиот претседател Доналд Трамп „татко“ на НАТО, стекна репутација дека е некој што знае како со Трамп. Тој, исто така, му даде можност на Трамп да се повлече од неговите неодамнешни закани за започнување трговска војна со европските земји околу Гренланд.
Мишел изјави за „Еуроњуз“ дека „ласкавата дипломатија“ на Руте нема да функционира“ и може да доведе до „целосен неуспех“.
„Се соочуваме со заплашување, се соочуваме со закани. Она што се случува со Гренланд не е прифатливо и очекувам Марк Руте да биде силен глас во одбраната на единството во рамките на НАТО“, рече тој.
Тој додаде дека ЕУ е „многу лојален партнер“ на САД и дека „не го заслужува“ неодамнешното „однесување“ на Трамп, осврнувајќи се на заканите на американскиот претседател за Гренланд, неговите обиди да го „легитимира“ рускиот претседател Владимир Путин и санкциите против поранешните функционери на ЕУ.
Американската администрација неодамна воведе санкции врз Тиери Бретон, поранешен француски европски комесар, кој беше задолжен за изготвување на дигитални регулативи на ЕУ.
Мишел, исто така, се осврна на преговорите за иден мировен договор за Украина, велејќи дека лидери како францускиот претседател Макрон и италијанскиот премиер Мелони се „во право“ што бараат директна средба со Путин.
„Треба да бидеме на преговарачката маса, а денес не сме. Тоа е многу тажно, дури и малку шокантно“, рече тој. „Кој ги брани европските интереси на масата? Не САД, не Русија.“
Тој го предложи својот наследник, Антонио Коста, како можен претставник за преговорите, наведувајќи дека има „легитимитет“ да зборува во име на 27-те лидери на ЕУ.
Кога беше прашан за целта на украинскиот претседател Володимир Зеленски неговата земја да се приклучи на ЕУ до 2027 година како дел од мировниот план, Мишел рече: „Апсолутно е правилно и е можно“, повикувајќи го Киев да се интегрира во европскиот блок „што е можно побрзо“.
Свет
Гутереш: Крајно време е жена да ги предводи Обединетите нации
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, чиј мандат истекува на крајот од годината, повторно изрази јасна поддршка за идејата жена да го наследи на чело на Обединетите нации.
„Мислам дека е крајно време жена да ги предводи Обединетите нации“, рече Гутереш.
Португалскиот дипломат ги предводи ОН од 2017 година, а неговиот втор и последен мандат завршува на крајот на 2026 година, до кога мора да се избере неговиот наследник. Во историјата на Обединетите нации, оваа позиција никогаш не ја држела жена.
„Време е да видиме жени на лидерски позиции, без разлика дали станува збор за Обединетите нации или за најмоќните земји во светот“, рече Гутереш.
Генералниот секретар го назначува Генералното собрание на ОН по препорака на Советот за безбедност.
Претседателката на Генералното собрание, поранешната германска министерка за надворешни работи, Аналена Бербок, исто така се залагаше жена да го наследи Гутереш и ги повика земјите-членки да номинираат кандидати до почетокот на април.
Досега пристигна само една официјална кандидатура – Аргентина го номинираше Рафаел Гроси, 64-годишниот шеф на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ).
фото/Depositphotos
Регион
Транспортерите од БиХ и Србија не отстапуваат, продолжуваат со блокади на границите
Протестите на транспортерите од Босна и Херцеговина и Србија на граничните премини за товар со Европската Унија продолжуваат и денес, петти ден по ред. Членовите на Логистичкиот конзорциум на БиХ, како и нивните колеги од Србија, велат дека нема да се откажат додека не им се исполнат барањата, пишува Klix.ba.
Европската комисија вчера усвои нова визна стратегија која за прв пат ги признава возачите на камиони како посебна категорија. Ова се смета за почетна точка за решавање на проблемот со ограничен престој од 90 дена во Шенген зоната за возачи од земји кои не се членки на ЕУ. По оваа вест, превозниците од Црна Гора и Северна Македонија одлучија да ги прекинат протестите.
Сепак, превозниците од Босна и Херцеговина велат дека ова не им е доволно и продолжуваат со блокадите.
Зијад Шариќ, член на Управниот одбор на конзорциумот „Логистика“, изјави дека бараат итен состанок со премиерот на Република Српска Саво Миниќ, премиерот на Федерацијата БиХ Нермин Никшиќ и претседателот на Советот на министри на БиХ Борјана Кришта. Целта на состанокот, како што изјави, е да се најде конкретно и итно решение за проблемите со кои транспортерите се соочуваат секојдневно во својата работа.

