Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
(Фото+видео) Терористички напад во Лвов: загина полицајка, десетици ранети
Најмалку едно лице загина, а десетици други се ранети во експлозии што рано утрово го потресоа западниот украински град Лвов. Властите нападот го окарактеризираа како „терористички чин“.
Според регионалното обвинителство, експлозиите се случиле додека полицијата реагирала на итен повик за упад во продавница во близина на центарот на градот. Првата експлозија се случила откако полициска екипа пристигнала на местото, а втората по доаѓањето на засилување.
Во нападот загина 23-годишна полицајка, а оштетени се патролно и цивилно возило. Украинската национална полиција соопшти дека се ранети околу дваесет лица.
❗️A terrorist attack took place in the center of 🇺🇦Lviv: one police officer was killed, 24 law enforcement officers were injured
The perpetrators fabricated a report of a store robbery and called the 102 police emergency line. When police units arrived at the scene, the… pic.twitter.com/xvyRj496VB
— 🪖MilitaryNewsUA🇺🇦 (@front_ukrainian) February 22, 2026
Регионалното обвинителство отвори истрага за „терористички чин што предизвикал сериозни последици“, но засега не се познати сите околности.
Градоначалникот на Лвов, Андриј Садови, на Фејсбук напиша дека „ова дефинитивно е терористички напад“.
One police officer was killed and 24 other people were injured after several explosive devices detonated at midnight in Lviv in western Ukraine, the National Police said on Sunday.
📷: REUTERS/Roman Baluk
READ: https://t.co/jcG8YtudnF pic.twitter.com/sPxkgkG2pw
— DZRH NEWS (@dzrhnews) February 22, 2026
Полицијата соопшти дека, според прелиминарните информации, биле активирани рачно изработени експлозивни направи. Засега нема официјални информации за осомничени лица.
Загинатата полицајка е идентификувана како Викторија Шпилка. Од полицијата велат дека таа имала 23 години и била почитувана меѓу колегите. Минатата година се омажила за патролен полицаец.
This is police officer Viktoriia Shpylka. She was killed during a nighttime terrorist attack in Lviv. She will forever be 23. pic.twitter.com/iXeWWNJVlC
— Alina Sarnatska (@ASarnatska) February 22, 2026
Во меѓувреме, и главниот град Киев бил цел на ракетни и дрон-напади во текот на ноќта кон неделата. Во градот се слушнале експлозии по активирање на тревога за балистичка ракета.
Свет
(Видео) Експлозии во Киев: Русија нападна со балистички ракети, повредени жена и дете
Русија лансираше балистички проектили врз главниот град на Украина, Киев, а во нападите во приградските делови повредени се жена и дете, кои веднаш се пренесени во болница, потврди градоначалникот Виталиј Кличко.
Првите експлозии се слушнале околу 4 наутро, а нов бран следувал половина час подоцна.
„Непријателот го напаѓа главниот град со балистичко оружје. Останете во засолништата додека не престане опасноста“, изјави Тимур Ткаченко, началник на Градската воена администрација на Киев.
💔Brave Ukrainians running into burning houses to save their neighbors, including 2 children, after russia yet again carried out a mass attack that hit several residential buildings in Kyiv region!
My heart is literally aching!
Ukrainians deserves so much better! 😭The world… pic.twitter.com/rDrHit3KKH— Їne Back Їversen (@IneBackIversen) February 22, 2026
Како одговор, Полска подигна борбени авиони за заштита на својот воздушен простор.
„Подигнати се дежурни борбени авиони и авион за рано предупредување, а копнените системи за противвоздушна одбрана и радари се ставени во највисок степен на подготвеност“, стои во соопштението.
Рускиот напад е дел од серијата напади врз цивилна инфраструктура, вклучувајќи станбени згради и енергетски објекти. Само вчера, во напад со дрон во областа Суми, загинаа двајца браќа и еден брачен пар, а беше оштетен и производствен погон на фабрика.
Гувернерот на Суми, Олех Григоров, појасни дека браќата биле прво ранети во експлозијата, а потоа загинале кога Русите нападнале со дрон возило на итната помош.
Свет
„Ова е целосна збрка за целиот свет“, велат експерти за новите царини на Трамп
Одлуката на Доналд Трамп да ја зголеми царината на американскиот увоз на 15 отсто дополнително ја зголемува глобалната нестабилност на пазарите, оценува американскиот дописник на Sky News, Марк Стоун.
„Мислам дека владите ширум светот веќе се исцрпени од постојаните промени за тоа колкави царини треба да плаќаат, а потоа тие стапки повторно се менуваат“, вели Стоун.
Според неговите зборови, во последните 24 часа Трамп и неговиот тим се обидувале да најдат други правни начини за воведување царини по одлуката на Врховниот суд, при што стапката се зголемила од 10 на 15 отсто. Стоун предупредува дека обидите за воведување царини по друг пат, по одлуката на Врховниот суд минатата недела, ќе предизвикаат „голема неизвесност“ за другите земји, од кои некои се во средина на преговори за трговски договори.
„Дали ќе продолжат со преговорите или ќе ги стопираат? Ова е целосна збрка за целиот свет“, заклучува Стоун.
Мерц: Постојаната неизвесност околу царините е отров
Германскиот канцелар, Фридрих Мерц, порача дека тесно ќе соработува со другите членки на Европската унија за да се усогласи заеднички став пред разговорите во САД.
„Во Вашингтон ќе патувам со усогласен европски став. Најголем отров за економиите на Европа и САД е токму оваа постојана неизвесност околу царините. Таа неизвесност мора да престане“, рече Мерц пред новинарите, пренесува Reuters.
Кои царини ги укина Врховниот суд и зошто?
Одлуката на Врховниот суд на САД се однесува исклучиво на царините што Доналд Трамп ги воведе повикувајќи се на Законот за меѓународни вонредни економски овластувања (IEEPA).
Овој закон му дава на претседателот овластување да регулира трговија во вонредни ситуации. Трамп првпат го активирал во февруари 2025 година, кога воведе царини на стоки од Кина, Мексико и Канада, тврдејќи дека трговијата со фентанил од овие земји претставува вонредна состојба.
Неколку месеци подоцна, Трамп отиде чекор понатаму и воведе царини од 10 до 50 отсто на стоки од речиси сите земји во светот. Тој како „вонредна и необична закана“ го наведе американскиот трговски дефицит – фактот дека САД увезуваат повеќе отколку што извезуваат.
Врховниот суд пресуди дека правото за воведување нови даноци му припаѓа на американскиот Конгрес, а не на претседателот, и дека регулирањето на трговијата според IEEPA не подразбира собирање приходи преку нови давачки.
Сепак, дел од царините што Трамп ги воведе минатата година остануваат во сила, затоа што не се донесени врз основа на IEEPA. Ова вклучува секторски царини на челик, алуминиум, дрво и автомобили, воведени според друг закон – член 232 од Законот за трговско проширување од 1962 година, со образложение за заштита на националната безбедност.
Хронологија на настаните
– 20 јануари 2025 – Трамп положува заклетва за втор мандат како претседател на САД.
– 3 март 2025 – Воведува царина од 25% на увоз од Канада и Мексико.
– 2 април 2025 – Го прогласува „Денот на ослободувањето“ и воведува основна царина од 10% на речиси сите земји, со повисоки стапки за одредени држави.
– 9 април 2025 – Најавува 90-дневна пауза во примената.
– 14 април 2025 – Увозник на вино и други компании поднесуваат тужба против администрацијата пред Судот за меѓународна трговија на САД.
– 22 април 2025 – Други компании поднесуваат посебна тужба до федералниот суд, оспорувајќи ја законитоста на царините.
– 28 мај 2025 – Американскиот трговски суд пресудува дека царините на Трамп се незаконски.
– 29 мај 2025 – Федералниот суд издава привремена забрана за спроведување на царините, која останува на сила додека трае жалбениот процес.
– 9 септември 2025 – Врховниот суд ги обединува двете тужби.
– 5 ноември 2025 – Врховниот суд ги сослушува усните аргументи за законитоста на царините.
– 20 февруари 2026 – Врховниот суд со одлука 6:3 пресудува дека Трамп нема овластување да воведува царини без одобрение од Конгресот.
– 21 февруари 2026 – Трамп објавува воведување на глобални царини од 15%.

