Свет
Сонда со примерок од опасен астероид пристигнува на Земјата
Сондата OSIRIS-Rex на НАСА треба да се врати од своето долго патување во вселената и да ја допре почвата на западната пустина во американската држава Јута в недела.
Сондата носи скапоцен товар – прашина од огромниот астероид Бену, голем колку планина и најопасен за нас во целиот Сончев систем. Овој примерок би можел да одговори на многу важни прашања: Од каде доаѓаме? Како е возможен живот на Земјата?
„Кога астероидот Бену од 250 г ќе стигне до нас, во нашите раце ќе имаме материјал што постоел пред нашата планета, можеби дури и некои зрна што постоеле пред Сончевиот систем“, рече планетарниот научник Данте Лаурета, главниот истражувач на мисијата, како што соопшти Би-би-си.
„Се обидуваме да ја составиме сложувалката на нашите почетоци. Како настанала Земјата и зошто е возможен живот на неа? Од каде доаѓа водата во океаните, од каде воздухот во нашата атмосфера и што е најважно. Кој е изворот на органските молекули што го сочинуваат целиот живот на Земјата?“, тој додаде.
Имено, научниците претпоставуваат дека многу од клучните компоненти за развој на животот пристигнале на Земјата во нејзината рана историја преку удар на астероид. Со цел да се истражи оваа хипотеза, во 2016 година НАСА лансира сонда кон астероид со дијаметар од 500 метри.
Беа потребни две години за леталото да стигне до Бену, а потоа уште две мапирања на површината пред тимот да најде соодветно место за собирање на примерокот. На 20 октомври 2020 година сондата се спушти до астероидот и успеа да ја собере скапоцената прашина. Но, не помина сè како што очекуваа научниците.
Идејата беше сондата со својот дел да удри во површината и да ослободи излив на азотен гас што ќе подигне чакал и прашина. Но, во текот на тој процес дојде еден вид шок. Кога механизмот допрел, површината се одвоила како течност и притисокот создал кратер со дијаметар од 8 метри.
Материјалот се разлетал во сите правци, но за среќа и во комората за собирање примероци. Кога сондата ќе стигне до Земјата, ќе биде транспортирана во вселенскиот центар Џонсон во Тексас, каде што е создадена посебна „чиста просторија“ за анализа на примерокот.
НАСА го смета Бену за најопасната карпа во Сончевиот систем бидејќи има најголема веројатност да удри во Земјата од сите познати астероиди. Но, нема причина за грижа. Иако Бену претставува ризик за нашата планета, веројатноста за удар е многу мала, пишува Science Alert.
Имено, Бену, заедно со астероидот 1950 DA, се вбројува меѓу најопасните познати астероиди. Поради својата патека и орбита околу Сонцето, која трае 1,2 година, во следните неколку века во неколку наврати ќе се доближува до Земјата до тој степен што постои мала можност за судир.
НАСА вели дека постои шанса Бену да помине низ таканаречената гравитациска брава за време на неговото прелетување на 25 септември 2135 година – област во вселената што може да го насочи да се судри со нашата планета на крајот на 22 век.
Иако е тешко да се одреди точната веројатност за ваков катастрофален настан, со помош на податоците собрани од леталото OSIRIS-Rex, експертите успеаја да создадат подобар модел на развојот на орбитата на Бену. Нивната анализа покажува дека има само 0,037 % (1:2700) шанса да удри во Земјата на 24 септември 2182 година.
Бену, веројатно, содржи многу вода врзана во минерали, кои би можеле да сочинуваат дури 10 проценти од неговата тежина. Научниците имаат намера да откријат дали односот на разните видови атоми на водород на овој астероид е сличен на оној во океаните на Земјата.
Веројатно, има многу јаглерод на Бену. Како што знаеме, животот на нашата планета се заснова на органска хемија, па се поставува прашањето дали сложените молекули, како водата, дошле на младата Земја од вселената.
„Анализата на метеоритите покажува дека астероидите, веројатно, содржат зоолошка градина со разни органски молекули. Но, во метеоритите тие често се контаминирани, па со овој примерок можеме да откриеме точно кои органски компоненти се наоѓаат на Бену“, објасни планетарниот научник Сара Расел од Природонаучниот музеј во Лондон.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Италијански метеоролози: Зимата менува брзина, очекувајте „атмосферска револуција“ до крајот на јануари
„Нова атмосферска револуција се очекува кон крајот на јануари и ќе влијае на поголемиот дел од Европа“, најавуваат метеоролозите.
Додека Србија веќе се подготвува за доаѓањето на сибирскиот антициклон, постудено и понестабилно време најавуваат и италијанските метеоролози.
Метеорологот Матија Гусони објави на порталот „iLMeteo“ дека зимата „ја менува брзината“ кон крајот на јануари.
„Нова атмосферска револуција се очекува кон крајот на јануари, со директни последици и за Италија. Вниманието ќе биде особено насочено од 24 до 25 јануари па натаму, кога влегувањето на многу нестабилни и прогресивно постудени воздушни маси од поларно потекло во медитеранскиот басен би можело да доведе до значително влошување на временските услови. Накратко, зимата менува брзина.
Тоа открива дека последиците ќе се манифестираат во зголемена атмосферска нестабилност, широко распространети и локално обилни врнежи, придружени со пад на температурата и посилни ветрови. Сепак, развојот на ситуацијата треба да се следи, „бидејќи малите промени во патеката на воздушните маси можат значително да влијаат на распределбата и интензитетот на овие феномени“.
Тој апелира на внимателност.
„Бидете внимателни, она што се очекува кон крајот на јануари би било вистинска револуција, бидејќи температурите повторно би паднале под просекот, не само во Италија, туку и на поголемиот дел од Стариот континент. Доколку ова се потврди, можеме да очекуваме уште еден многу студен бран, проследен со лошо време: во таква ситуација, покрај дождот, снегот би можел да достигне и многу ниски надморски височини“, забележува тој.
Свет
Планoт за брз влез на Украина во ЕУ предизвика загриженост во Брисел
Брисел разгледува можност за напуштање на досегашниот модел на проширување на Европската Унија и воведување т.н. двослоен модел на членство, со цел побрзо приклучување на Украина, пишува „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на седум високи европски функционери.
Според нацрт-предлозите, Украина би можела да влезе во ЕУ уште во 2027 година, како дел од можен мировен договор посредуван од САД, иако проценките во Унијата се дека на земјата ѝ се потребни и до десет години реформи за целосно членство.
Таканаречениот „олеснет модел“ би ѝ овозможил на Украина пристап до делови од единствениот пазар и европските фондови, но без целосни гласачки права во првата фаза. Овој пристап би значел радикална промена на правилата утврдени уште во 1993 година.
Иако некои европски дипломати сметаат дека „вонредните времиња бараат вонредни мерки“, други предупредуваат дека ваквиот модел може да го поткопа единството на Унијата и да ја намали вредноста на членството.
„Тоа е замка што ја поставија Путин и Трамп, а ние влегуваме во неа“, изјавил еден европски дипломат.
Процесот на пристапување на Украина во моментов е блокиран од Унгарија, која го користи правото на вето. Во исто време, дел од земјите членки се против секој модел што би создал двослоен систем на членство.
Се предупредува дека ваквото решение би имало последици и за други кандидати.
Свет
Деца починале по предизвик на „Тик-ток“: родителите поднесоа тужба во Британија
Елен Рум, мајка која е дел од група британски родители кои го тужат „Tик-ток“ по смртта на нивните деца, е во САД на првото рочиште во процесот против социјалната мрежа. Таа изјави дека бара „одговорност“ од компанијата и е за донесување закон што ќе им овозможи на родителите пристап до профилите на своите деца на социјалните мрежи во случај на смрт, пишува BBC.
Рочиштетот е иницирано од Центарот за право на жртви на социјалните медиуми. „Време е да ги сметаме за одговорни и да прашаме „што им покажувате на нашите деца?““, рече Рум. Во тужбата се тврди дека нејзиниот син Џулијан „Џулс“ Свини, Исак Кеневан, Арчи Батерсби, Ноа Гибсон и Маја Волш починале додека се обидувале да го извршат таканаречениот “blackout challenge”.
Во тужбата, поднесена во Вишиот суд во Делавер, се тврди дека смртта на децата била „предвидлив резултат на одлуките за дизајн и програмирање на „ByteDance“, кои предизвикуваат зависност“, кои „имале за цел да ги охрабрат децата да го максимизираат своето ангажирање со „Tик-ток“ со сите потребни средства“.
Рум ја објасни тековната фаза од тужбата. „Имаме прво рочиште и тоа се нарекува барање за отфрлање. Значи, „Tик-ток“ се обидува да нè отфрли, а нашите адвокати велат: „Не, имаме случај тука“, рече таа. „Ако ја поминеме таа фаза, ќе стигнеме до фазата на собирање докази, каде што „Tик-ток“ мора да ги објави податоците на нашите деца ако не ги избришале“.
Покрај тужбата, Рум се залага за закон наречен „Џулсов закон“. Таа се обидува да добие податоци од „Tик-ток“ и нејзината матична компанија, „ByteDance“, за кои верува дека би можеле да фрлат светлина врз околностите околу смртта на нејзиниот син.
Нејзиниот 14-годишен син Џулс починал во 2022 година во својот дом во Челтнам. Вештакот ја исклучил можноста за самоубиство, а Рум верува дека нејзиниот син починал откако онлајн предизвикот тргнал наопаку.
Тринаесетгодишниот Исак Кеневан од Басилдон, исто така, починал откако се верува дека учествувал во таканаречен предизвик со задушување. Родителите на 13-годишната Маја Волш, пронајдена мртва во нејзиниот дом во Хартфордшир во октомври 2022 година, исто така веруваат дека таа учествувала во онлајн предизвик, а истрагата за нејзината смрт ќе го испита нејзиното користење на „Tик-ток“.
Во случајот на 12-годишниот Арчи Батерсби, вештакот пресуди дека тој починал случајно откако „шега или експеримент“ тргнал наопаку во неговиот дом во Саутенд-он-Си во април 2022 година.
Рум нагласи дека овој случај „не е за пари“. „Сакам да видам што гледало моето дете и ако станува збор за социјални медиуми, сакам одговорност“, рече таа. „Компаниите за социјални медиуми им даваат на нашите деца штетен материјал. Тие ги дизајнираат своите производи да бидат зависност и автоматски ги закачуваат децата и возрасните.“
Таа додаде дека е време „овие големи компании всушност да станат одговорни и да преземат дел од одговорноста“. „Едноставно не чувствувам дека имаат никаков морал кога станува збор за правилно грижење за нашите деца“, рече Рум.
Од „Тик-ток“ рекоа дека нивните „најдлабоки сочувства остануваат со овие семејства“. Портпаролот рече: „Строго забрануваме содржина што промовира или поттикнува опасно однесување“. „Со користење на робусни системи за детекција и посветени тимови за спроведување за проактивно идентификување и отстранување на оваа содржина, отстрануваме 99% од она што ги крши овие политики пред да ни биде пријавено“, додаде портпаролот.
„Tик-ток“ бара да се отфрли тужбата, тврдејќи дека судот нема надлежност над обвинетите, кои се претежно во Обединетото Кралство, и дека американскиот закон, вклучително и Првиот амандман, исклучува одговорност за содржина од трети страни.
„Сите ги сакаме нашите деца“
Метју Бергман, основач на Правниот центар за жртви на социјалните медиуми и адвокат кој ги застапува родителите, рече: „Без разлика дали сте либерални или конзервативни, републиканци или демократи, сите ги сакаме нашите деца и сите можеме да се согласиме за ова. Се чини дека го правиме тоа, и тоа е многу охрабрувачки“.

