Свет
Сонцето се буди: НАСА регистрира неочекувано зголемена сончева активност
Сонцето, нашата ѕвезда, која обично е синоним за постојаност, неодамна покажува изненадувачко однесување, што ја заинтригира научната заедница. Иако астрономите предвидоа уште во 2008 година дека влегува во фаза на релативна мирување, се чини дека Сонцето има други планови, пишува Futurism.
Нова студија на научници од НАСА, објавена во The Astrophysical Journal Letters, откри дека Сонцето ги надмина очекувањата и стана значително поактивно регистрирајќи зголемување на бројот на сончеви дамки и соларни ерупции.
„Сите знаци укажуваа на тоа дека Сонцето влегува во продолжена фаза на ниска активност“, рече водечкиот автор на студијата и физичар на НАСА, Џејми Јасински. „Затоа беше изненадувачки да се види дека тој тренд се промени. Сонцето полека се буди“.
Од 80-тите научниците забележале постепено намалување на активноста на површината на Сонцето, кое кулминирало во 2008 година кога била забележана најниската сончева активност досега. Врз основа на ова било предвидено дека мирувањето ќе продолжи.
Сепак, како логорски оган што одеднаш оживува, Сонцето одеднаш го променило правецот. Во текот на следните неколку години, разни параметри на плазмата и на магнетното поле се зголемиле, а бројот на сончеви дамки ги надминал сите предвидувања.
Одамна е познато дека Сонцето поминува низ периодични циклуси на активност на секои 11 години. Во текот на овој период, познат како сончев циклус, активноста се зголемува до сончев максимум, а потоа се намалува до сончев минимум.
Овој 11-годишен период е дел од подолг, 22-годишен циклус, за време на кој магнетните полови на Сонцето ги менуваат местата.

Но, Сонцето поминува и низ многу подолги периоди на мирување како оние забележани помеѓу 1645 и 1715 година и од 1790 до 1830 година кога сончевите дамки речиси целосно исчезнаа. Со оглед на долгорочното затишје од 80-тите научниците очекуваа слично сценарио, но наместо тоа, сме сведоци на повторно оживување на активноста.
„Навистина не знаеме зошто Сонцето поминало низ 40-годишен минимум почнувајќи од 1790 година“, рече Јасински. „Долгорочните трендови се многу помалку предвидливи и нешто што сè уште не го разбираме целосно“.
Зошто е ова важно за Земјата?
Зголемената сончева активност директно влијае на нашата планета. Може да ги наруши радиокомуникациите, да ги оптовари електричните мрежи и да ги наруши навигациските системи.
Во време на нова вселенска трка помеѓу Соединетите Американски Држави и Кина следењето на сончевата активност е клучно за безбедноста на вселенските патувања. Неочекуваните сончеви услови може да го оштетат вселенското летало и да го загрозат здравјето на астронаутите.
Надвор од практичните причини постои и таа фундаментална човечка љубопитност. Сонцето е извор на живот на нашата планета и спречува Земјата да стане замрзната пустелија. Затоа, секоја загатка во врска со Сонцето поставува прашање од егзистенцијално значење.
фото: принтскрин
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Јотова почна консултации со парламентарните партии за избор на привремен премиер во Бугарија
Пред да објави кого ќе назначи за вршител на должноста премиер, претседателката на Бугарија, Илијана Јотова, ќе разговара одделно со пратеничките групи во 51. состав на Националното собрание.
Консултациите започнуваат денес со првите две најголеми формации. Во 11 часот е состанок со претставници на ГЕРБ-СДФ. Во 13:30 часот, во „Дондуков“ 2, поканета е втората најголема парламентарна група „Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија“.
Претседателот минатата недела разговараше одделно со 10 можни кандидати за вршител на должноста премиер. Петмина потврдија дека се подготвени да предводат привремена влада: заменик-гувернерот на Бугарската народна банка Андреј Ѓуров, заменик-омбудсманот Марија Филипова, претседателот на Сметковната комора Димитар Главчев и неговите заменик-претседателки Маргарита Николова и Силвија Кадрева.
„Оние кои рекоа да, разговаравме за нив. Од моја страна беа поставени прашања – како планираат да ги надминат сите проблеми за да нема повеќе откажани избори“, рече Јотова, пренесе Факти.бг“.
Пред да ја објави својата одлука за тоа кого ќе назначи да формира привремен кабинет, таа ќе одржи и консултации со пратеничките групи:
„Изборот на следниот привремен премиер е избор на Народното собрание. Тие гласаа за овие измени на Уставот. За мене, разговорот со пратеничките групи исто така ќе биде исклучително важен“.
Разговорите започнуваат со најголемата парламентарна група. ГЕРБ-СДФ изрази надеж дека привремениот кабинет ќе биде неутрален. Деница Сачева, заменик-претседателката на пратеничката група ГЕРБ-СДФ:
„Се надевам дека г-ѓа Јотова ќе создаде апсолутно неутрална архитектура за привремената влада. ГЕРБ нема да дава никакви совети, ниту за тоа кој ќе биде привремен премиер, ниту за тоа кој ќе биде привремен министер“.
Втората средба на „Дондуков“ 2 денес е со „Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија“. На консултациите, тие ќе побараат од идниот привремен министер за правда да предложи нов вршител на должноста генерален обвинител. Божидар Божанов, заменик-претседател на пратеничката група на ПП-ДБ:
„Од имињата на маса, единствениот што не е поврзан со Пеевски е г-дин Ѓуров“.
Од „Вазраждане“, кои одбија да учествуваат во консултациите со претседателот, посочија кој, според нив, е погоден за привремен премиер. Петар Петров, заменик-претседател на пратеничката група „Вазраждане“: „Андреј Ѓуров е најприфатлив“.
Во наредните денови се очекуваат и средби со другите пратенички групи. По консултациите, Илијана Јотова ќе објави кого ќе назначи да формира привремена влада.
Европа
Митот за „московското злато“: Каде е шпанското злато денес?
Шпанската централна банка ја заврши 2025 година со златни и девизни резерви во вредност од речиси 94 милијарди евра, рекордно високо ниво откако започнаа споредливи податоци. Зголемувањето првенствено ја одразува огромната побарувачка за злато на меѓународниот пазар како безбедно засолниште во година обележана со геополитичка и финансиска неизвесност.
Но, во Шпанија, златото никогаш не е само сметководствена ставка, туку и прашање на историско сеќавање, а малку изрази имаат толку тежина како „московското злато“, една од најконтроверзните епизоди во шпанската економска и политичка историја на 20 век, пишува „Еуроњуз“.
Злато за финансирање на војната
Пред 1936 година, златните резерви на Шпанија не беа исклучителни во светски рамки, но беа доволни за да ја позиционираат земјата на глобалната финансиска мапа. Според историчарката Магдалена Гаридо Кабалеро, професорка по современа историја на Универзитетот во Мурсија, ова злато ѝ даде на Шпанија одреден простор за маневрирање во меѓународните трансакции, иако многу помалку од оној што го уживаа големите економски сили.
Сепак, овој простор исчезна со избувнувањето на Шпанската граѓанска војна. Дипломатската изолација на Втората Република, засилена од Комитетот за неинтервенција, ја остави републиканската влада со малку опции за финансирање на купувањето оружје и залихи.
Во овие вонредни околности, републиканската влада одлучи да ги префрли поголемиот дел од златните резерви на Банката на Шпанија во странство, првенствено во Советскиот Сојуз. Целта беше јасна: да се плати за оружје, залихи и воена помош за поддршка на воените напори. Трансферот беше реален и добро документиран – во октомври 1936 година, околу 510 тони злато беа испратени од складиштето Алгамека во Картагена. Тоа не беше импровизирана или тајна операција, туку свесна одлука на легитимните власти на Републиката во контекст на тотална војна.
Разбивање на митовите
Современата историографија ги разби многу од митовите создадени во децениите што следеа. Гаридо Кабалеро истакнува дека клучната заблуда е идејата дека златото можело – или требало – да се врати. Истражувањата на историчари како Анхел Луис Вињас и Пабло Мартин Асења покажуваат дека златото било потрошено за време на војната преку потврдени и документирани плаќања, што ѝ овозможило на Републиката да се спротивстави на военото востание речиси три години. Од оваа перспектива, „московското злато“ не претставувало ниту кражба ниту грабеж од страна на Советскиот Сојуз, туку операција на финансирање извршена во вонредни околности.
Каде е златото на Шпанија денес?
Речиси 90 години подоцна, прашањето сè уште повремено се поставува: каде е златото на Шпанија? Одговорот е многу помалку драматичен од митот што постојано се овековечува.
Шпанија моментално поседува околу 281 тони злато, кое се чува во Банката на Шпанија и на депозити во САД, Обединетото Кралство и Швајцарија, според Светскиот совет за злато. Ова злато не е поврзано со количините испратени во СССР, туку е резултат на децении монетарна политика, европска интеграција и управување со средства во рамките на Евросистемот.
Од историска траума до финансиски средства
Рекордното ниво на резерви во 2025 година не значи дека Шпанија го вратила изгубеното злато. Наместо тоа, тоа го одразува порастот на цената на металот на меѓународните пазари. Денес, златото повеќе не служи како целосен поддржувач на националната валута, ниту се користи за финансирање војни.
Наместо тоа, тоа функционира како средство кое обезбедува стабилност, влијание и доверба во глобализираниот финансиски систем. Споредбата на 1936 и 2025 година открива длабока промена. За време на Граѓанската војна, златото беше опиплив ресурс од кој зависеше опстанокот на владата. Денес, тоа повеќе не е случај.
Свет
„Фајненшел тајмс“: Ако Русија го прекрши примирјето, следи координиран одговор – детали од договорот меѓу Украина и Западот
Украина се согласила со западните партнери дека секое упорно кршење на идниот договор за прекин на огнот од страна на Русија ќе предизвика координиран воен одговор од Европа и Соединетите Американски Држави, пишува „Фајненшел тајмс“.
Според пишувањето на весникот, кој се повикува на извори запознаени со разговорите, планот бил разгледуван во повеќе наврати во текот на декември и јануари меѓу украински, европски и американски официјални претставници и предвидува повеќеслоен одговор на секое прекршување на договореното примирје од страна на Русија.
„Фајненшел тајмс“ наведува дека претставници на Украина, Русија и Соединетите Американски Држави треба да се сретнат во Абу Даби утре и во четврток, на разговори насочени кон завршување на војната.
Според предлогот, секое прекршување на прекинот на огнот од страна на Русија би предизвикало одговор во рок од 24 часа, почнувајќи со дипломатско предупредување, а по потреба и со дејствување на украинската армија со цел да се запре прекршувањето.
Доколку непријателствата продолжат, планот би преминал во втора фаза, која предвидува интервенција на силите на таканаречената „коалиција на подготвените“, во која се вклучени повеќе земји-членки на Европската унија, како и Велика Британија, Норвешка, Исланд и Турција.
Во случај на поширок напад, весникот наведува дека координираниот одговор на западните сили, вклучително и американската војска, би бил активиран 72 часа по првичното кршење на прекинот на огнот.

