Свет
Терористот од Нов Зеланд објавил манифест: „Никогаш нема да ги освоите нашите земји“
Напаѓачот на џамијата во градот Крајстчрч на Нов Зеланд уби најмалку 49 лица, а повеќе од 20 се повредени, според последните информации објавени од страна на полицијата во Нов Зеланд.
Четири лица се уапсени во врска со нападот, а меѓу нив, наводно, е и терористот.
Убиецот, како што покажа првичната истрага, на „Фејсбук“ во живо го емитувал почетокот на нападот. На оваа социјална мрежа тој се претставил како Брентон Терант, 28-годишник од Австралија.
Покрај профилот на „Фејсбук“, тој бил корисник и на „Твитер“, а на тој налог, кој сега е отстранет, објавил фотографии од своето оружје и линк до манифестот.

Се верува дека Терант на 73 страници напишал антиимигрантски манифест во кој објаснил кој е тој и причините за неговите постапки, пишува британски „Телеграф“.
Така, за себе вели дека има 28 години и е роден во Австралија, а по потекло од Шкотска, Ирска и од Англија. На Нов Зеланд се преселил привремено за да го испланира и спроведе терористичкиот напад.
„Читав текстови од Дилан Руф и многу други, но во суштина ме инспирира само Брејвик“, пишува тој.
Тарент, според пишувањето на „Вашингтон егземинер“, во манифестот навел слоган кај приврзаниците на доминицијата на белата раса, познат како „14 збора“ и рекол дека мигрантите што немаат бела боја на кожата се натрапници и напаѓачи. Тој споменал дека неговиот поглед на светот е најблиску со оној на политичарот Освалд Мозли, основач на Британската унија на фашистите (British Union of Fascists – BUF), кој се залагал за употреба на насилство за спроведување на идеите на расистичкиот национализам.
„14 збора“ се однесува на слоган што на англиски јазик се состои од четиринаесет збора: We must secure the existence of our people and a future for white children („Мора да обезбедиме постоење на нашиот народ и иднина за белите деца“).

Понекогаш со терминот „14 збораи“ се мисли и на паролата Because the beauty of the White Aryan woman must not perish from the earth („Убавината на белата ариевска жена не смее да исчезне од Земјата“). Слоганот првично го смислил Дејвид Лејн, еден од основачите на терористичката организација The order.
Во манифестот Брентон Терант споменува дека доаѓа од работничко семејство со пониски приходи и одлучил да направи нешто конкретно за да ја обезбеди иднината на своите луѓе, пренесуваат австралиски медиуми.
Тој исто така ја објаснил и причината за овој терористички чин. Имено, како што вели, сакал да им покаже на освојувачите дека нашите земји никогаш нема да бидат нивни.

„Нашата татковина е наша и сè додека белиот човек оди по Земјата, тие никогаш нема да ги освојат нашите земји и никогаш нема да го заменат нашиот народ“, пишува Терант.
Неговата идеологија на терор била инспирирана од низа историски личности. Нивните имиња ги впишал на опремата и оружјето со кое го извршил масакрот. Заедничко за повеќето од нив е што биле војсководци во времето на борбите против Отоманската Империја.
Тој открил и дека нападот го планирал веќе две години додавајќи дека пред три месеци се одлучил да биде во Крајстчрч.
„Нападот во Нов Зеланд ќе го привлече вниманието кон вистинскиот напад на нашата цивилизација, дека никаде во светот веќе не е безбедно, дека освојувачите ги имаат населено сите наши земји, дури и во најоддалечените региони, дека веќе нема каде да одиме“, додава тој.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

