Свет
Трамп издаде декрет за намалување на зависноста на САД од увозот на стратешки минерали
Претседателот на САД, Доналд Трамп, во средата потпиша декрет за намалување на американската зависност од испораките од странство на најзначајните видови минерали, вклучувајќи ги ретките земни елементи, пренесува ТАСС.
„Јас, Доналд Трамп, претседател на САД, сметам дека силна Америка не може да биде зависна од увоз од странски противници за критичните минерали, кои сè повеќе се неопходни за одржување на нашата економска и воена моќ во 21 век“, напиша Трамп во писмото до членовите на Конгресот на САД.
„Нашата зависност од една земја, Народна Република Кина, за повеќе критични минерали е особено загрижувачка. САД сега увезуваат 80 отсто од своите ретки земни елементи директно од Кина, а делови од остатокот индиректно од Кина преку други земји.
Во 80-тите години на минатиот век САД ги произведуваа овие елементи повеќе од која било друга земја во светот, но Кина употреби агресивни економски практики за стратешко преплавување на глобалниот пазар за ретки земни елементи и истиснување на своите конкуренти“, се вели во соопштението.
Прес-службата на Белата куќа истакна дека декретот е насочен кон развој на рударската индустрија во САД, поддршка на работните места во оваа област, како и намалување на зависноста од Кина за снабдување со критичните минерали.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Сведоштво од Иран: „Војна е, нè убиваат затоа што немаат место во затворите“
Информациите од Иран се тешко достапни по петдневна блокада на комуникациите, но една млада жена која успеала да избега во Дубаи раскажа за бруталното задушување на протестите, тврдејќи дека припадниците на Револуционерната гарда „ги застрелале сите во глава“, пишува Скај њуз.
„Беше војна“, беа зборовите што ги употреби една млада Иранка за да ги опише сцените што ги видела на улиците на Техеран. Проверката на настаните во земјата стана исклучително тешка откако Иран беше ставен под речиси целосна интернет блокада. Повеќето Иранци не можеа да комуницираат со надворешниот свет пет дена, а дури сега постепено се воспоставуваат ограничени телефонски врски. Жената, која побара да остане анонимна поради страв за безбедноста на членовите на семејството кои останале во Иран, во статијата беше именувана како Лејла.
„Нè убиваат затоа што немаат место во затворите“
„Им пукаа на сите во глава“, рече таа, опишувајќи ги протестите што избувнаа секоја вечер во нејзиното соседство во северен Техеран. „Мислам дека веќе немаат место во затворите, па затоа само нè убиваат“.
Лејла го напушти Иран во недела навечер, по неколкудневните ескалациски немири што започнаа во четврток. Таа рече дека демонстрантите се собирале на улиците секоја вечер, додека други извикувале од своите прозорци: „Смрт за Хамнеи“ и „Вратете го Реза Пахлави“, повикувајќи на крај на Исламската Република.
„Имаше многу, многу луѓе испрскани со солзавец. Ни ги изгореа усните и очите“, рече таа. Таа, исто така, опиша како видела член на Иранската револуционерна гарда како насочува пиштол кон мајка што седела во автомобил со мало дете. Детето плачело, а жената не била застрелана на крајот, но други биле.
„Видов двајца мажи во близина на џамијата. Едниот од нив штотуку беше застрелан во главата. Се скривме во споредна улица. Кога се вративме неколку минути подоцна, телото го немаше“, рече Лејла.
„Луѓето околу мене беа убиени“
Лејла вели дека луѓето што ги познавала лично биле исто така убиени. „Братучедот на мојата пријателка беше застрелан пет пати. Тој почина“, вели таа. „Луѓето околу мене беа убиени“. Нејзината приказна е во спротивност со иранските власти, кои во последните денови инсистираа дека ситуацијата е „под контрола“. Државната телевизија објави дека училиштата, банките и бизнисите ќе останат затворени оваа недела, официјално поради загадувањето на воздухот.
Според Лејла, улиците биле потивки во текот на денот, а луѓето зборувале многу тивко. До вечерта, улиците повторно ќе се наполнат. Во петок, вели таа, областа околу Универзитетот во Техеран наликувала на воена зона, а во саботата и неделата протестите започнале уште порано. „Не беа само млади луѓе. Имаше постари луѓе, религиозни луѓе, жени што носеа хиџаб. Дури и многу религиозни луѓе протестираа“, додава таа.
Бегство и испрашување на аеродромот
Лејла, која има двојно државјанство, веќе планирала да го напушти Иран. Нејзиниот првичен лет беше откажан, а поради прекин на интернетот, таа лично отиде на аеродромот во неделата за да провери дали може да патува. Откако обезбеди место на летот, нејзината мајка ја замоли да ги избрише фотографиите и видеата што ги направила од протестите, вклучувајќи слики од крвави улици и мртво тело.
На влезот во авионот, ѝ пристапи ирански безбедносен службеник. „Тој ја знаеше мојата крајна дестинација. Ме праша колку долго живеам таму и зошто. Побара да го види мојот телефон и ги прегледа моите фотографии. Бев преплашена – се чинеше дека знае сè за мене“, рече таа. Таа верува дека ако фотографиите беа пронајдени, ќе беше затворена на неодредено време.
Таа не се слушнала со својата мајка од неделата навечер. Лејла повикува на меѓународна интервенција, вклучително и од САД. „Без надворешна помош, тие само ги убиваат сите“, рече таа. „Овој пат, сите се на улица. Не е важно дали сте богати или сиромашни, религиозни или не, стари или млади. Сите сакаат овие луѓе да си одат. Но, тоа е многу тешко. Го уништија интернетот. Убиваат луѓе. Сите се плашат да излезат со информации.“
Свет
„Политико“: На Рамзан Кадиров му откажуваат бубрезите
„Политико“ пишува дека повторно се појавиле извештаи за сериозно нарушено здравје на чеченскиот лидер Рамзан Кадиров, во чувствителен момент за Кремљ.
Според тврдењата на украинските разузнавачки служби, Кадиров наводно боледува од откажување на бубрезите.
Точноста на овие информации засега не е потврдена. Кадиров и претходно повеќепати, според медиумски извештаи, бил на смртна постела, но секогаш повторно се појавувал во јавноста.
Фото: Depositphotos
Свет
(Видео) Земјотрес од 4,9 степени во Мексико
Мексико денес беше погодено од земјотрес со јачина од 4,9 степени по Рихтер, објави Европско-медитеранскиот сеизмолошки центар (EMSC).
Според извештаите, епицентарот на земјотресот бил на длабочина од 10 километри и на 45 километри од Акапулко. Досега нема извештаи за повредени или материјална штета.
JUST IN: 4.9 magnitude earthquake struck Guerrero, Mexico, tremors felt across multiple cities pic.twitter.com/zTJzvWx0LC
— Rapid Report (@RapidReport2025) January 16, 2026
Според исказите на очевидци објавени на веб-страницата на ЕМСЦ потресот бил почувствуван силно, креветите се нишале, а луѓето се буделе, бидејќи земјотресот се случил кратко пред 1 часот наутро по локално време.

