Свет
Чудните светли линии на Меркур сугерираат дека сепак не е „мртов“
Најмалата планета во Сончевиот систем, Меркур, можеби крие голема тајна. Според новите модели, необичните светли ленти што се протегаат низ неговите кратери и падини веројатно се знак за неодамнешна геолошка активност. Ова откритие сугерира дека Меркур, спротивно на претходните претпоставки на астрономите, не е геолошки „мртва“ и неинтересна планета, туку дека нејзиниот „пеколен пејзаж“ е сè уште активен, пишува Science Alert.
До неодамна, научниците знаеја само за мал број од овие светли ленти, официјално наречени линеи. Но, астрономот Валентин Бикел од Универзитетот во Берн и неговите колеги од Астрономската опсерваторија во Падова спроведоа студија што вклучуваше 402 такви формации. Нивната работа овозможува сосема нова слика за Меркур како изненадувачки нестабилна планета, со оглед на тоа што е мало небесно тело без атмосфера кое се лади веќе 4,5 милијарди години.
Користејќи машинско учење, тимот анализираше 100.000 слики со висока резолуција направени помеѓу 2011 и 2015 година. Тие открија дека долгите светли линии на површината на Меркур се претежно групирани на падините на кратерите свртени кон сонцето, иако не секогаш изгледа дека потекнуваат од постоечки вдлабнатини.
Се смета дека ваквите геолошки формации на други планети би еродирале брзо. Затоа, авторите на студијата претпоставуваат дека лентите на Меркур сè уште се формираат и развиваат денес. Со други зборови, тие не се траги од турбулентно минато, туку од сегашноста на планетата, поттикната од протокот на топлина и испарливи материи, како што е сулфурот, под површината.
Бикел објаснува можен механизам: „Испарителните материи можеби стигнале до површината од подлабоките слоеви преку мрежа од пукнатини во карпите, создадени од претходен удар.“
Повеќето од лентите, велат истражувачите, се чини дека потекнуваат од светли вдлабнатини познати како „шуплини“. Се верува дека овие шуплини се создадени и со ослободување на испарливи материи и обично се наоѓаат плитко под површината или по должината на рабовите на големи ударни кратери.
Тимот се надева дека ќе ја потврди својата хипотеза со нови слики од Меркур од мисиите на Европската вселенска агенција (ESA) и Јапонската агенција за истражување на вселената (JAXA). Доколку површината на Меркур е навистина сè уште активна, наскоро треба да добиеме подетален увид. Студијата е објавена во списанието Nature Communications Earth & Environment.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Светската здравствена организација бара оданочување на засладените и алкохолните пијалaци
Засладените и алкохолните пијалaци се премногу евтини бидејќи се недоволно оданочени, што доведува до повисоки стапки на дебелина, дијабетес и други болести, вели Светската здравствена организација (СЗО). Децата и адолесцентите се особено погодени, вели СЗО.
Треба да се воведат или зголемат даноци на вакви пијалaци, вели Светската здравствена организација. Ова би ги направило пијалaците поскапи, што би довело до помала потрошувачка, а во исто време би се собрале повеќе пари за здравствениот систем.
Според СЗО, 116 земји низ целиот свет веќе ги оданочуваат безалкохолните пијалaци и другите засладени пијалaци, но многу други пијалaци со висока содржина на шеќер сè уште не се опфатени со даноци, како што се 100% овошни сокови, засладени млечни пијалaци и инстант кафе или чаеви.
„Здравствените даноци се едни од најмоќните алатки што ги имаме за да го промовираме здравјето и да спречиме болести“, рече генералниот директор на СЗО, Тедрос Аданом Гебрејесус. СЗО, исто така, забележа дека најмалку 25 земји, претежно во Европа, вклучувајќи ја и Германија, немаат посебен данок за вино.
За разлика од виното, силните алкохолни пијалaци како што се бренди, коњак, вотка или виски подлежат на данок на алкохол, додека пивото се оданочува со посебен данок на пиво. Консумирањето алкохол може да доведе до болести, насилство и повреди и заболувања, предупредува еден од директорите на СЗО, Етјен Круг.
„Додека индустријата остварува профит, јавноста често ги сноси здравствените последици, а општеството ги сноси економските трошоци“, рече Круг.
Свет
Мишел го критикува Руте: Престани да бидеш американски агент и обедини го НАТО
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, треба да престане да биде „американски агент“ и да го обедини расцепканиот воен сојуз кој се соочува со „непријателска реторика“ и „заплашување“ од САД, изјави за „Еуроњуз“ поранешниот претседател на Европскиот совет, Шарл Мишел.
Мишел, кој го водеше Советот пет години до 2024 година, во утринската емисија „Europe Today“ во петокот изјави дека Руте го разочарува и дека ја губи довербата во него, објави „Еуроњуз“.
„Сакам да бидам јасен, Марк Руте е разочарување и јас ја губам довербата“, рече Мишел. „Не очекувам Марк Руте да биде американски агент. Очекувам Марк да работи за единство во рамките на НАТО“, додаде тој.
Руте, кој го нарече американскиот претседател Доналд Трамп „татко“ на НАТО, стекна репутација дека е некој што знае како со Трамп. Тој, исто така, му даде можност на Трамп да се повлече од неговите неодамнешни закани за започнување трговска војна со европските земји околу Гренланд.
Мишел изјави за „Еуроњуз“ дека „ласкавата дипломатија“ на Руте нема да функционира“ и може да доведе до „целосен неуспех“.
„Се соочуваме со заплашување, се соочуваме со закани. Она што се случува со Гренланд не е прифатливо и очекувам Марк Руте да биде силен глас во одбраната на единството во рамките на НАТО“, рече тој.
Тој додаде дека ЕУ е „многу лојален партнер“ на САД и дека „не го заслужува“ неодамнешното „однесување“ на Трамп, осврнувајќи се на заканите на американскиот претседател за Гренланд, неговите обиди да го „легитимира“ рускиот претседател Владимир Путин и санкциите против поранешните функционери на ЕУ.
Американската администрација неодамна воведе санкции врз Тиери Бретон, поранешен француски европски комесар, кој беше задолжен за изготвување на дигитални регулативи на ЕУ.
Мишел, исто така, се осврна на преговорите за иден мировен договор за Украина, велејќи дека лидери како францускиот претседател Макрон и италијанскиот премиер Мелони се „во право“ што бараат директна средба со Путин.
„Треба да бидеме на преговарачката маса, а денес не сме. Тоа е многу тажно, дури и малку шокантно“, рече тој. „Кој ги брани европските интереси на масата? Не САД, не Русија.“
Тој го предложи својот наследник, Антонио Коста, како можен претставник за преговорите, наведувајќи дека има „легитимитет“ да зборува во име на 27-те лидери на ЕУ.
Кога беше прашан за целта на украинскиот претседател Володимир Зеленски неговата земја да се приклучи на ЕУ до 2027 година како дел од мировниот план, Мишел рече: „Апсолутно е правилно и е можно“, повикувајќи го Киев да се интегрира во европскиот блок „што е можно побрзо“.
Свет
Гутереш: Крајно време е жена да ги предводи Обединетите нации
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, чиј мандат истекува на крајот од годината, повторно изрази јасна поддршка за идејата жена да го наследи на чело на Обединетите нации.
„Мислам дека е крајно време жена да ги предводи Обединетите нации“, рече Гутереш.
Португалскиот дипломат ги предводи ОН од 2017 година, а неговиот втор и последен мандат завршува на крајот на 2026 година, до кога мора да се избере неговиот наследник. Во историјата на Обединетите нации, оваа позиција никогаш не ја држела жена.
„Време е да видиме жени на лидерски позиции, без разлика дали станува збор за Обединетите нации или за најмоќните земји во светот“, рече Гутереш.
Генералниот секретар го назначува Генералното собрание на ОН по препорака на Советот за безбедност.
Претседателката на Генералното собрание, поранешната германска министерка за надворешни работи, Аналена Бербок, исто така се залагаше жена да го наследи Гутереш и ги повика земјите-членки да номинираат кандидати до почетокот на април.
Досега пристигна само една официјална кандидатура – Аргентина го номинираше Рафаел Гроси, 64-годишниот шеф на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ).
фото/Depositphotos

